|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
توچال، قله qolle-ye towčāl، بلندترین قله البرز مرکزی با ارتفاع ۳۹۶۴ متر، مشرف به تهران است و بیشتر سال پوشیده از برف است. این قله با نزدیکی به تهران، پرطرفدارترین مقصد کوهنوردان و علاقهمندان به طبیعت محسوب میشود. مسیرهای متعددی از دامنههای جنوبی البرز به توچال منتهی میشود که مهمترین آنها سوهانک، مینیسیتی، دارآباد، منظریه، امامزاده قاسم، دربند، ولنجک و درکه هستند. تلهکابین ولنجک مسیر دسترسی آسانی ایجاد کرده که باعث شلوغی این راه شده است. در اطراف توچال درهها و چشمههای زیادی وجود دارد که پوشش گیاهی غنی و منابع آب دائمی را فراهم میکند. مسیرهای متنوع و پناهگاهها به کوهنوردان در صعود کمک میکند. مسیرهای شمالی و غربی نیز برای کوهنوردان حرفهای باز هستند. توچال نماد طبیعت کوهستانی نزدیک تهران و یکی از مهمترین جاذبههای کوهنوردی کشور است. [ویرایش] ۱ - موقعیت جغرافیایی و ارتفاعقلهای با بلندی ۹۹۲‘ ۳ متر که بلندترین قلهی رشتهکوههای البرز مرکزی محسوب میشود. این قله بر دشت و شهر تهران اشراف کامل دارد و در °۵۱ و ´۲۵ و ´۱۱ طول شرقی و °۳۵ و ´۵۳ و´۳ عرض شمالی واقع شده است. این قله را میتوان به راحتی از ایستگاه اول تلهکابین توچال دید. [ویرایش] ۲ - پوشش برفی و چشمانداز زمستانیسطح این قله در بیشتر ماههای سال پوشیده از برف و درهها و تپهماهورهای سمت شمال آن که بر ناحیهی شکرآب رودبار تهران مشرف است، در تمامی اوقات سال دارای لکههای کوچک و بزرگ سفید برف است. عموماً با نخستین بارش پاییزی، این قله را برف زیر پوشش خود قرار میدهد و تا اواخر مرداد سال بعد، از تمامی نقاط تهران میتوان سفیدی برفهای آن را در میان درهها و گودالها مشاهدهکرد. [ویرایش] ۳ - محبوبیت در میان مردم تهرانمجاورت قلهی توچال با تهران ــ با بیش از ۱۰ میلیون جمعیت ــ موجب شده است که بسیاری از مردم تهران بهخصوص دوستداران طبیعت و کوه، روزهای تعطیل و جمعهها به دامن آن پناه برند و با توجه به توان جسمانی خود، بخشی از دامنهی آن را بپیمایند و خود را به ارتفاعات آن برسانند. به همین علت قلهی توچال نسبت به قلههای دیگر کشور و منطقه، دارای بیشترین آمار صعودکننده و کوهنورد است. [ویرایش] ۴ - مسیرهای جنوبی صعود (از شرق به غرب)از دامنههای جنوبی البرز که منتهی به دشت تهران میشود، چندین مسیر کوهنوردی برای رسیدن به قلهی توچال وجود دارد که مهمترین آنها از شرق به غرب عبارتاند از: ۴.۱ - مسیر سوهانکدر نزدیکی گردنهی قوچک که در جهت شمال غربی از مناطق خرگوشنو، سوتهبیشه، درهی جوزار و تنگبیدی گذشته، در بین کمرکوه و تختی تلهرز به خط یال شرقی قلهی توچال میرسد و از طریق خطالرأس کوهها در جهت غرب به قلهی توچال منتهی میشود. ۴.۲ - مسیر مینیسیتیدر شمال لویزان به سمت شمال غربی که از تنگهی کهنه دارآباد، درهی یورد قاطرچی، جنوب چشمهی گردهگله، چشمهی یورد و شرق منطقهی فراخسینه گذر کرده، به یال شرقی قلهی توچال منتهی و از طریقِ گذر از خطالرأس کوهها به قلهی توچال ختم میشود. ۴.۳ - مسیر دارآباداین مسیر از دارآباد (سمت غرب بیمارستان دارآباد) در آغاز وارد تنگهی دارآباد شده، از سربند غلاک و آبشار غلاک گذرکرده، در نزدیکی آبشار کبوترخوان به دو شاخهی شمالی و غربی تقسیم میشود: ۴.۳.۱ - شاخهی شمالیشاخهی شمالی از آبشار کبوترخوان به سمت شمال شرقی منحرف شده، از مناطق چشمهی سیر دورو پایین، چالپونه، چشمهی لشملک و سیر دورو بالا گذشته، به چشمهی درازلش میرسد و از آنجا به بعد به سمت غرب منحرف گشته، از غرب فراخسینه میگذرد و در غرب گردنهی تلهرز به یال شرقی قلهی توچال میرسد و از آن به بعد پس از گذر از خطالرأس کوهها به قلهی توچال ختم میشود. ۴.۳.۲ - شاخهی غربیشاخهی غربی این مسیر پس از گذر از آبشار کبوترخوان به چشمهی جهان رسیده، سپس در جهت شمال غربی ادامه مییابد و از مناطق آبشار چالمگس، هفتحوض، سریونجه، آبشار عرقچین، تنگچال، درهی آب زندگانی، درهی گردهگور، بند الشکاه، چشمهی گردهگور، تنکیخک و گردنهی پیازچال گذرکرده، در حدفاصل قلههای لزون شرقی و لزون غربی به یال شرقی قلهی توچال میرسد و سپس در جهت غرب از طریق خطالرأس به قلهی توچال منتهی میشود. ۴.۴ - مسیر منظریهپارک جمشیدیه و حصارک. این مسیر از منظریه آغاز میشود و در جهت شمال غربی از مجاورت تنگ درور و درهی جنّی گذشته، به جنوب کوه سوئک بالا میرسد و از شمال کوه سرچال بزرگ با ارتفاع ۳۰۰‘۲ متر گذشته، به درهی هولچران و درهی کلکچال و سپس به محوطهی اردوگاه کلکچال میپیوندد و از آن پس، با پیچوخمهای فراوان به کوه و درهی سرلوگرز با ارتفاع ۰۰۰‘ ۳ متر میرسد، سپس به اسپیلت رسیده، با اندکی انحراف به سمت جنوب، به ناحیهی باغک و یوردخلر منتهی میشود. این مسیر از این محل به بعد به سمت شمال منحرف شده، با شیب نسبتاً تند به یال چهارپالون میرسد و در ارتفاع ۸۲۰‘ ۳متری به یال شرقی قلهی توچال پیوسته، سپس در جهت غرب و از طریق عبور از خطالرأس کوه به قلهی توچال ختم میشود. ۴.۵ - مسیر امامزاده قاسم (متصل به مسیر قبلی)این مسیر مستقیماً به قلهی توچال ختم نمیشود، بلکه با چند شاخهی فرعی به مسیر شمارهی ۴ متصل میشود و از آن طریق به قلهی توچال میرود. مهمترین شاخههای فرعی این مسیر اینها است: ۴.۵.۱ - مسیر تپهی آبکالف ـ مسیر تپهی آبک. این مسیر از تپهی آبک شروع میشود و در جهت شمال شرقی به راه سنگدوقلو و سپس درهی یکباغ میرسد و از سمت شرق درهی هولچران گذرکرده و به مسیر شمارهی ۴ منتهی میشود. ۴.۵.۲ - شاخهی فرعی دیگرب ـ شاخهی فرعی دیگر این راه از شمال غربی امامزاده قاسم شروع شده، به ناحیهی باغپشت و سپس تختیوزیری و زیربندک میرسد و در جهت شمال غربی به باغ افشار و سپس جنوب درهی کلکچال رسیده، به سمت شمال شرقی منحرف میشود و به ناحیهی حشمچال پیوسته، نهایتاً در منطقهی اردوگاه کلکچال به مسیر شمارهی ۴ متصل میشود. ۴.۶ - مسیر دربنداین مسیر یکی از اصلیترین راههای صعود به قلهی توچال است و دارای مسیرهای متعدد فرعی است که به درهها و قلههای زیردستِ قلهی توچال منتهی میشود. کسانی که توانایی پیمودن راه توچال را ندارند و قصد کوهنوردی یکروزه دارند، عموماً یکی از این مسیرهای فرعی را انتخاب میکنند و پس از طی نیمهروزی راه، بعدازظهر، از مسیر برگشت به مبدأ بازمیگردند. ۴.۶.۱ - مسیر اصلیمسیر اصلی دربند از ضلع شمالی کاخ سعدآباد و میدان دربند آغاز میشود و در جهت شمال غربی از مناطق شیردره و پسقلعه گذر کرده به دوراهی اوسون میرسد. این مسیر از دوراهی اوسون به سمت شمال شرقی منحرف شده، به آبشار پسسنگ و سپس آبشار دوقلو و غارپلنگ میرسد و پس از آن به پناهگاه شیرپلا منتهی میشود. در شیرپلا شاخهای از این مسیر به سمت شرق منحرف شده، در ناحیهی باغک به مسیر شمارهی ۴ متصل میگردد و به سمت قلهی توچال امتداد مییابد. ۴.۶.۲ - شاخهی اصلیشاخهی اصلی این مسیر پس از پناهگاه شیرپلا به سمت شمال غربی منحرف میشود و از سربالایی تند و مسیر دشواری گذرکرده، به کوه سیاهسنگ ــ که در آنجا جانپناه امیری احداث شده است ــ میرسد. بعد از کوه سیاهسنگ، یال معروف کولهبند مسیر رسیدن به قلهی توچال را مشخص میکند و نهایتاً در حدود ۱۵۰ متری سمت شرق قلهی توچال مسیر به پایان میرسد و خطالرأس کوه نقطهی نهایی را تعیین میکند. ۴.۶.۳ - شاخهی فرعیشاخهی فرعی از این مسیر، از پسقلعه به سمت شرق منحرف شده، به درهی معدن و پسدرهی زون و نهایتاً به گردنهی وزباد میرود. شاخهی فرعی دیگر این مسیر از دوراهی اوسون به سمت مشرق منحرف میشود و پس از رسیدن به چشمهی جعفر و بند یخچال و چشمهی اوجگله به جانپناه شروین ختم میگردد. در مجاورت این مسیر، خطی از تلهسییژ کوهنوردان غیرحرفهای را در قسمتی از راه یاری میدهد. ۴.۷ - مسیر ولنجکیکی دیگر از مسیرهای صعود به قلهی توچال مسیر ولنجک است. در این مسیر افزون بر جادهی پیادهرو، بخشی از راه را میتوان با خودرو طیکرد. افزون بر آن از ولنجک یک خط تلهکابین پس از پشت سر گذاشتن ۷ ایستگاه، به جبههی غربی قلهی توچال میرسد. وجود تلهکابین در این مسیر که میتواند افراد خسته و در راه مانده را در مسیر رفت یا برگشت یاری نماید، موجب شلوغی و ازدحام بیش از حد افراد در این مسیر شده است. این مسیر نیز دارای شاخههای فرعی متعددی است که بهواسطهی آنها کوهنوردان به درهها و قلههای سینهکش دامنهی جنوبی البرز دسترسی مییابند. البته این مسیرهای فرعی عموماً سختگذرند و فقط کوهنوردان حرفهای از آنها استفاده میکنند. ۴.۸ - مسیر میدان درکهاین مسیر یکی از مسیرهای زیبا و سرسبز صعود به قلهی توچال است و بخش عمدهی آن از میان درهای پردرخت که سایهانداز بسیار خوبی دارد، میگذرد. این مسیر از سمت شمال اوین ـ درکـه آغـاز شده و در سمت شمال به میدان درکه میرسد، سپس از میدان درکه به سمت شمال شرقی امتداد مییابد و از مناطق، درهها و مزارع سهچنار، هفتحوض، درهی گورا، پاسیالیز، پاکوپا، درهی پاکوپا، بند گلارنگ، آبشار جوزک، زغالچال، درهی دوزخ نو و بند سیاهکرک گذرکرده، به پناهگاه معروف پلنگچال میرسد. این مسیر در پلنگچال به ۳ شاخه تقسیم میشود: ۴.۸.۱ - شاخهی شرقیاین شاخه از پلنگچال به سمت شرق منحرف گشته، به ناحیهی کَماچال و سپس درهی جانمدار و بعد به گردنهی پلنگچال میرسد و از آنجا به ایستگاه ۵ تلهکابین و مسیر شمارهی ۷ منتهی میشود و از آن طریق به قلهی توچال میرود. ۴.۸.۲ - شاخهی میانیاین شاخه از پناهگاه پلنگچال به سمت شمال ادامه مییابد و به ناحیهی پروزک و سپس هفتچشمه رسیده، آنگاه به سمت غرب منحرف میگردد و به بند اسپیاو و سپس چشمهی اسپیاو و نهایتاً به اشترگردن میرسد و در ناحیهی سربازک به خطالرأس غربی قلهی توچال ختم میشود. ۴.۳.۲ - شاخهی غربیاین شاخهی فرعی مسیر درکه اندکی پایینتر از پناهگاه پلنگچال به سمت شمال غربی منحرف میشود و به نواحی چالپایین، چپدره و چالبالا میرسد و به کوه سیاهسنگ منتهیمیشود. این شاخهی فرعی از کوه سیاهسنگ به سمت شمال شرقی منحرف میشود و در ادامه به اشترگردن رسیده، به شاخهی فرعی میانی متصل میشود و به خطالرأس کوههای غربی قلهی توچال میرسد. ۴.۸.۴ - شاخههای دیگرافزون بر شاخههای فرعی یادشده، شاخههای دیگری از مسیر درکه به توچال به سمت شرق و غرب منشعب میگردد و به درهها و قلههای زیردست قلهی توچال میرود که عمدتاً سختگذر و مخصوص عبور کوهنوردان حرفهای است. [ویرایش] ۵ - مسیرهای شمالی صعودمسیرهای هشتگانهی یادشده راههاییاند که از شهرستان شمیران و دامنهی جنوبی البرز به قلهی توچال منتهیمیشوند و مسیرهای اصلی و شاخصاند. از دامنههای شمالی البرز و قلهی توچال نیز راهها و مسیرهایی وجود دارد که از آن طریق نیز کوهنوردان برای صعود به قلهی توچال، یا در مسیر برگشت خود از آنها استفاده میکنند؛ مانند مسیر روستای رودک، باغ گل، شکرآب، شهرستانک و جز آنها. از نواحی فرحزاد، پونک، کن و سولقان نیز مسیرهایی برای کوهنوردان برای رسیدن به قلهی توچال وجود دارد. این مسیرها عمدتاً در جهت شمال شرقی قرار دارند و به یالهای غربی قلهی توچال میرسند، سپس از طریق عبور از خطالرأس کوهها به قلۀ توچال منتهی میشوند. [ویرایش] ۶ - طبیعت و درههای مسیر توچالدر دامنهی جنوبی کوههای البرز مرکزی و قلهی توچال ۵ درهی اصلی و مهم و حدود ۳۵ درهی فرعی وجود دارد که همگی دارای رودخانه و آب جاری دائمی و صدها چشمهاند. در اطراف این آبها و چشمهها مناطق سرسبز و پردرخت فراوانی وجود دارد. در میان این درهها و در کنارِ آبها و چشمهها، گونههای پرشماری از گیاهانی را که در بلندیهای ۴۰۰‘۱-۰۰۰‘۴ متری میرویند، میتوان دید که از جاذبههای توچال به شمار میروند. [ویرایش] ۷ - منبع• پازوکی طرودی، ناصر، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «قله توچال»، ص۶۵۷. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | قلههای تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
