|
| ||||||||||||||||||||||||||||
علوم پزشکی، فرهنگستان farhangestān-e olūm-e pezeškī ، سازمانی علمی و دولتی است که از سال (۱۳۶۶ هـ.ش) به توسعه علوم و فنون پزشکی کشور میپردازد و در بزرگراه شهید حقانی مستقر است. این فرهنگستان با هدف ارتقای سطح دانش و پژوهش، بررسی وضعیت علمی و آموزشی علوم پزشکی، مشاوره علمی به دولت و مراکز پژوهشی، تشویق پژوهشگران، تسهیل تبادل علمی بینالمللی، ارتقای کیفیت سمینارها و کنگرهها و انتشار نتایج تحقیقات فعالیت میکند. ارکان اصلی فرهنگستان شامل ریاست عالی، هیئت امنا، مجمع عمومی، رئیس فرهنگستان، شورای علمی و دبیرخانه است. فرهنگستان دارای ۱۲ گروه علمی در زمینههای بالینی، پایه، دارویی، دندانپزشکی، بهداشت، طب اسلامی و سنتی، آموزش، پژوهش، اخلاق، مشورتی بانوان و آیندهنگری سلامت است که برنامههای علمی را تدوین و اجرا میکنند. فرهنگستان نشریات تخصصی، خبرنامه داخلی و پروژههای علمی مهم مانند «دایرةالمعارف پزشکی اسلام و ایران» را منتشر میکند و با سازمان جهانی بهداشت و دیگر مجامع داخلی و بینالمللی همکاری دارد. [ویرایش] ۱ - معرفی کلیسازمانی علمی و دولتی، متولی توسعهی علوم و فنون پزشکی کشور، واقع در بزرگراه شهید حقانی، در مجتمع فرهنگستانهای جمهوری اسلامی ایران. [ویرایش] ۲ - تاریخچه تأسیسطرح فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران به استناد بند ۴ قانون اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی، در جلسهی ۱۳۵ این شورا در (۱۵/ ۱۰/ ۱۳۶۶ هـ.ش) مطرح شد، و تشکیل آن به تصویب رسید. این مصوبه در (۱۸/ ۱۰/ ۱۳۶۶ هـ.ش)، از تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی گذشت و از همان تاریخ، این فرهنگستان موجودیت یافت. [ویرایش] ۳ - اهداف تأسیساهداف تأسیس این فرهنگستان که در چارچوب و قوانین مقررات کشور ذکر شده، اینها است: ارتقای سطح دانش و پژوهش در کشور؛ بررسی و تحلیل وضعیت علمی و فنی آموزشی و پژوهشی علوم پزشکی کشور و ارائهی پیشنهاد در زمینهی بهبود و ارتقای آن به مراجع ذیربط؛ مشاورهی علمی و تحقیقاتیای که از سوی دولت و شورای پژوهشهای علمی و دیگر مراکز علمی و تحقیقاتی از فرهنگستان درخواست میشود و ارائهی پیشنهادهای لازم در این زمینهها؛ تشویق و ترغیب دانشمندان و پژوهشگران به خلق آثار علمی از طریق حمایتهای مادی و معنوی آنها؛ ایجاد تسهیلات لازم در جهت مبادلهی اطلاعات و نتایج تحقیقات، تبادل نظر میان دانشمندان و محققان و مبادلهی متخصصان و پژوهشگران علوم پزشکی دیگر کشورها بهویژه کشورهای اسلامی و جهان سوم با واگذاری بورس و استفاده از مسافرتهای علمی و فرصتهای مطالعاتی از طریق مراجع ذیربط؛ بررسی و پیشنهاد ضوابط درخصوص ارتقای سطح علمی سمینارها، کنگرهها و کنفرانسهای پزشکی در عرصهی ملی و بینالمللی و ارزیابی اینگونه مجامع؛ اشاعهی اطلاعات و دانستههای علـوم پـزشکی از طریـق انتشار مجلات و کتب علمی ـ پژوهشی بالاخص نشر نتایج تحقیقات و یافتههای جدید علوم پزشکی در سطح داخلی و بینالمللی؛ اعطای پاداش، جایزه و نشان علمی به دانشمندان و پژوهشگران و مؤسساتی که خدمات علمی برجستهای انجام دادهاند؛ پیشنهاد تخصیص اعتبارات و امکانات تحقیقاتی برای فعالیتهای دانشمندان برجسته؛ بررسی و تصویب عضویت فرهنگستان در مجامع و سازمانهای بینالمللیای که وظایف و اهداف متناسب با وظایف و اهداف فرهنگستان دارند. [ویرایش] ۴ - ارکان فرهنگستانارکان فرهنگستان علوم پزشکی عبارتاند از: رئیسجمهور بهعنوان ریاست عالی فرهنگستان، هیئت امنا، مجمع عمومی، رئیس فرهنگستان، شورای علمی و دبیر فرهنگستان. ۴.۱ - هیئت امناهیئت امنای فرهنگستان متشکل است از وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بهعنوان رئیس هیئت امنا، وزیر فرهنگ و آموزش عالی، رئیس فرهنگستان، رئیس یکی از دانشگاههای علوم پزشکی کشور به انتخاب وزیر بهداشت، ۵ نفر از دانشمندان و صاحبنظران علوم پزشکی به پیشنهاد وزیر بهداشت و به تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی. ۴.۱.۱ - وظایف هیئت امناهیئت امنای فرهنگستان موظف است از میان ۳ نفری که مجمع عمومی فرهنگستان پیشنهاد مینماید، رئیس فرهنگستان را انتخاب و او را برای صدور حکم رسمی به رئیسجمهور معرفی کند. همچنین تصویب سازمان اداری فرهنگستان، بررسی و تصویب خطمشی کلی، بررسی و تصویب بودجهی پیشنهادی، تصویب حسابهای سالانه و جلب و قبول کمکها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی، برخی دیگر از وظایف این هیئت به شمار میآید. ۴.۲ - مجمع عمومیمجمع عمومی مرکب از کلیهی اعضای پیوستهی فرهنگستان است. جلسات این مجمع دستکم سالی یکبار تشکیل میشود. ریاست مجمع با رئیس فرهنگستان است. ۴.۲.۱ - وظایف مجمع عمومیاین مجمع موظف به تصویب سیاستها و برنامههای علمی فرهنگستان، تصویب نظامنامهی نحوهی اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان، تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت پاداش، جایزه، بورسیه، مدال و نشان و یا فرصت مطالعاتی را دارند و معرفی ایشان به ریاست عالی فرهنگستان (رئیسجمهور)، پیشنهاد ۳ نفر به هیئت امنا برای تعیین رئیس فرهنگستان و انتخاب اعضای پیوسته و افتخاری است. ۴.۳ - شورای علمیشورای علمی فرهنگستان علوم پزشکی مرکب از رئیس فرهنگستان بهعنوان رئیس شورا و رؤسای گروههای علمی است. گروههای علمی شامل ۱۲ گروه است و رؤسای این گروهها اعضای پیوستهی فرهنگستان هستند. ۴.۳.۱ - وظایف شوراوظایف این شورا اینها است: بررسی سیاستها و برنامههای علمی فرهنگستان، پیشنهاد آن به مجمع برای تصویب و تدوین نظامنامهی نحوهی اجرای فعالیتهای علمی فرهنگستان و ارائهی آن به مجمع برای تصویب؛ تعیین وظایف گروههای علمی؛ بررسی و اظهارنظر دربارهی طرحهای علمی و ارجاع آن به گروههای علمی ذیربط؛ تعیین اهم مسائل و موضوعاتی که لازم است محقق شود و پیشنهاد آنها به مراکز علمی ذیصلاح در کشور؛ تهیه و تدوین ضوابط مربوط به اعطای پاداش، جوایز، بورس و نشان و مدال به افراد واجد شرایط، و پیشنهاد آن به هیئت امنا برای تصویب؛ تعیین دانشمندانی که شرایط دریافت موارد پیشگفته را دارند و معرفی ایشان به مجمع برای تصویب؛ بررسی و پیشنهاد ضوابط درخصوص ارتقای سطح علمی سمینارها، کنگرهها و کنفرانسهای پزشکی در سطح ملی و بینالمللی و ارزیابی اینگونه مجامع؛ و انجام اموری که از سوی هیئت امنا و یا رئیس فرهنگستان به این شورا ارجاع میشود. ۴.۴ - رئیس فرهنگستانرئیس فرهنگستان از میان ۳ نفر از پزشکان برجستهی کشور به انتخاب مجمع عمومی و معرفی او توسط هیئت امنا به رئیسجمهور برای مدت ۴ سال منصوب میشود و انتخاب مجدد وی برای یک دورهی دیگر بلامانع است. ۴.۴.۱ - سابقهٔ ریاستاز زمان تأسیس (۱۳۶۶ هـ.ش) تا (۱۳۸۸ هـ.ش)، ایرج فاضل ریاست فرهنگستان علوم پزشکی را برعهده داشت. چون بیش از دو دوره انتخاب یک نفر از لحاظ قانونی میسر نبود، هیئت امنا تبصرهای وضع کرد و ایرج فاضل برای بار سوم، در این مقام ابقا شد. از (۱۳۸۸ هـ.ش) به حکم رئیسجمهور وقت، علیرضا مرندی به این سمت منصوب شد. ۴.۴.۲ - وظایف رئیس فرهنگستاناهم وظایف رئیس فرهنگستان علوم پزشکی اینها است: پیشنهاد مصوبات شورای علمی و مجمع به هیئت امنا برای بررسی و تصویب نهایی؛ پیشنهاد سازمان اداری، بودجه و حسابهای سالانه به هیئت امنا برای تصویب؛ پیشنهاد عضویت فرهنگستان در مجامع بینالمللی به هیئت امنا؛ پیشنهاد انتصاب دبیر فرهنگستان به وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ انتصاب رؤسای گروههای علمی؛ پیشنهاد افراد بهعنوان اعضای پیوسته، وابسته و یا افتخاری فرهنگستان به مجمع برای تصویب؛ پیگیری و نظارت بر حسن اجرای تصمیمات هیئت امنا، مجمع و شورای علمی و دعوت از اعضای هیئت امنا، مجمع و شورای علمی برای تشکیل جلسه. ۴.۵ - دبیر فرهنگستاندبیر فرهنگستان از میان اعضای فرهنگستان انتخاب و با حکم وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی منصوب میشود. انجام کلیهی امور مالی و اداری فرهنگستان و تأمین کارکنان مورد نیاز بر عهدهی دبیر فرهنگستان است. [ویرایش] ۵ - ساختار علمی فرهنگستانفرهنگستان علوم پزشکی دارای ۱۲ گروه است. هر گروه علمی متشکل است از یک رئیس که عضو پیوستهی فرهنگستان است و تعدادی عضو پیوسته و یا وابستهی فرهنگستان که با توجه به نوع تخصص آنها توسط رئیس فرهنگستان برای عضویت در گروه مربوط انتخاب میشوند. گروههای علوم بالینی پزشکی، علوم پایۀ پزشکی، علوم پیراپزشکی، علوم دارویی، علوم دندانپزشکی، علوم بهداشتی و تغذیه، طب اسلامی و طب سنتی، آموزش، پژوهش، اخلاق، مشورتی بانوان و آیندهنگری سلامتی گروههای علمی فرهنگستان را تشکیل میدهند. وظیفهی هر گروه تنظیم و ارائهی برنامههای علمی به شورای علمی فرهنگستان است. شورای علمی با تصویب مجمع عمومی میتواند در صورت لزوم، گروههای علمی را در یکدیگر ادغام کند و یا گروههای علمی جدیدی تشکیل دهد. گروههای علمی زیر نظر معاونت علمی پژوهشگاه فعالیت میکنند. [ویرایش] ۶ - واحدهای معاونت علمیاز دیگر واحدهای زیرمجموعهی معاونت علمی، مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی، مدیریت نظریهپردازی و مدیریت علمسنجی و ارزشیابی است. ۶.۱ - مدیریت انتشارات و اطلاعرسانیتدوین و انتشار کتب، نشریات و خبرنامه بر عهدهی واحد مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی است. ۶.۱.۱ - نشریات منتشرشدهنشریههای فرهنگستان اینها است: گزیدهای از تازههای پزشکی، بیماریهای داخلی و کودکان (از ۱۳۷۴ هـ.ش تاکنون)؛ گزیدهای از تازههای پزشکی، جراحی عمومی و تخصصی (از ۱۳۷۸ هـ.ش تاکنون)؛ Archives of Iranian Medicine Journal که یک مجلۀ عمومی پزشکی است و در سطح بینالمللی به زبان انگلیسی منتشر میشود. این نشریه از (۱۳۷۷ هـ.ش) انتشار مییابد و از (۱۳۷۸ هـ.ش) موفق به کسب رتبهی علمی ـ پژوهشی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شده است؛ نشریهی طب سنتی و اسلام و ایران و یک خبرنامهی داخلی که از (۱۳۷۷ هـ.ش) انتشار مییابد. همهی این نشریات بهصورت دوماهنامه انتشار مییابند. همچنین حدود ۲۰ عنوان کتاب توسط مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی تا (۱۳۹۰ هـ.ش) به چاپ رسیده است. این مدیریت دارای شورایی برای ارزیابی کتابهای داوطلبِ چاپ در فرهنگستان است. ۶.۲ - مدیریت نظریهپردازیواحد مدیریت نظریهپردازی در (۱۳۸۸ هـ.ش) گشایش یافته است و در تدوین آییننامهها، اساسنامهها و بررسی پروژههای معاونت علمی و رفع نواقص احتمالی آنها فعالیت دارد. ۶.۳ - مدیریت علمسنجیواحد مدیریت علمسنجی، واحد تعیین معیارها و ارزشیابی علمی کشور است. این کار در داخل و یا خارج از فرهنگستان صورت میپذیرد. [ویرایش] ۷ - فعالیتهای بینالمللی و پروژههای مهمفرهنگستان علوم پزشکی با همکاری سازمان جهانی بهداشت و دیگر مجامع داخلی و بینالمللی، اقدام به برگزاری نشستهای مشترک مینماید. دائرةالمعارف پزشکی اسلام و ایران از پروژههای مهم فرهنگستان علوم پزشکی است که انتشار آن از (۱۳۸۰ هـ.ش) به همت گروه طب اسلامی و طب سنتی آغاز شده است. پیشبینی میشود این دائرةالمعارف در ۵ جلد منتشر گردد. [ویرایش] ۸ - موقعیت جغرافیاییاین فرهنگستان تا (۱۳۹۰ هـ.ش) در محلهی حسینآباد شمیران استقرار داشت. [ویرایش] ۹ - پانویس
[۱]
نوروزینیا، محسن (مدیر واحد انتشارات و اطلاعرسانی فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران)، مصاحبه با مؤلف.
[ویرایش] ۱۰ - منبع• مرادیان منفرد، علیمحمد، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «فرهنگستان علوم پزشکی»، ص۱۱۸۹. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | فرهنگسراهای تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||
