شکرآبی
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
شکرآبی šekar-ābī، سید امیر غیاثالدین محمد شکرآبی (۸۷۱–۹۲۷ هـ.ق/ ۱۴۶۷–۱۵۲۱ م) از علما و اشراف نامدار هرات در دورههای تیموری، ازبک و
صفوی بود.
او که اصالتاً از سادات شکرآب قصران بود، در دوران سلطان حسین بایقرا به هرات مهاجرت کرد.
تحت تعلیم بزرگان علمی چون کمالالدین شروانی و تفتازانی به مقامات علمی و سیاسی بالایی دست یافت.
شکرآبی در زمان شیبک خان ازبک و سپس شاه اسماعیل صفوی دارای مناصب مهمی همچون نظارت بر امور شرعی خراسان و صدارت شد.
اما نزدیکی او به شاه اسماعیل باعث خشم امیرخان حاکم خراسان گردید.
در نهایت با دسیسه امیرخان در (۹۲۷ هـ.ق) به قتل رسید.
وی همچنین شاعری با تخلص «خُلقی» بود.
[ویرایش]
شکرآبی سید امیر غیاثالدین محمد ابن امیر یوسف (۸۷۱-۹۲۷ هـ.ق/ ۱۴۶۷-۱۵۲۱ م)، عالم دینی، از بزرگان و اشراف هرات بود
از جزئیات زندگی او آگاهی چندانی در دست نیست؛ اما از نسبت او به شکرآب، پیداست که خانوادهی او از اهالی
قصران بودهاند.
بنا بر نوشتهی خواندمیر، غیاثالدین از سادات بوده و نسبش به
امام زینالعابدین (علیهالسلام) میرسیده است.
آنچه مسلم است، او به همراه پدرش امیر معزالدین یوسف، به روزگار سلطان حسین بایقرا (سل ۸۷۳-۹۱۱ هـ.ق/ ۱۴۶۸- ۱۵۰۵ م)، به
هرات سفر کرد و در آنجا پرورش یافت.
[ویرایش]
امیر غیاثالدین در دوره نوجوانی علوم مقدماتی را نزد عموی خود
امیرفخرالدین، فرا گرفت و پس از درگذشت.
او در خدمت کمالالدین مسعود شروانی و سیفالدین تفتازانی درآمد و از محضر آنها بهره جست و کمکم از سرآمدان روزگار خویش گشت.
[ویرایش]
شکرآبی در آن دوره بسیار مورد احترام سلطان حسین بایقرا و سپس
محمدخان شیبانی معروف به
شیبک خان ازبک (سل ۹۰۶-۹۱۶ ق)، بود. او در دوره شیبک خان چندین بار منصب و امارت گرفت.
شکرآبی همچنین پس از قتل شیبک خان در
مرو در زمان
شاه اسماعیل اول صفوی (سل ۹۰۵-۹۳۰ هـ.ق) نیز مورد توجه شاه قرار گرفت.
نظارت بر امور شرعی خراسان بزرگ به او محول شد و چندینبار نیز به صدارت وی درآمد.
[ویرایش]
بعدها تقرب امیر غیاثالدین به شاه اسماعیل و فرستادن گزارشهایی از او برای شاه، موقعیت امیرخان ــ حاکم وقت خراسان ــ را مورد تهدید قرار داد.
از اینرو، امیرخان کینه امیر غیاثالدین را به دل گرفت و درصدد انتقامجویی از او برآمد.
سرانجام، امیرخان در ۷
رجب (۹۲۷ هـ.ق) با دسیسههایی، شکرآبی را دستگیر کرد و به روایت رازی
در سن ۵۶ سالگی او را به قتل رسانید.
[ویرایش]
امیر غیاثالدین شعر نیز میسرود و در شعر «خُلقی» تخلص میکرد.
[ویرایش]
[ویرایش]
•
موسوی زاده، حسن، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، «برگرفته از مقاله شکرآبی»، ص۱۰۹۸.
