|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
افجه، روستایی بزرگ در دهستان لواسان کوچک و مرکز این دهستان است که در ارتفاع ۲٫۰۷۹ متری از سطح دریا واقع شده و در ۵ کیلومتری شمال شرقی ناران لواسان قرار دارد. این روستا با رودخانهی افجه که به سد لتیان میریزد، احاطه شده و بهخاطر آب فراوان و هوای مطبوع، به یکی از مناطق توسعهیافته تبدیل شده است. جمعیت افجه در تابستان حدود ۶۰۰ و در زمستان نزدیک به ۳۰۰ خانوار است. اهالی بومی به مشاغل کشاورزی و باغداری مشغول هستند و جوانان به شهرهای اطراف مهاجرت کردهاند. افجه دارای چندین محله و ۶ مسجد است و در دوره قاجار بهعنوان یکی از آبادترین مناطق لواسانات شناخته میشد. آثار تاریخی مهم این روستا شامل حمام تاریخی، سقاخانه، بقایای کاخ قاجاری، قلعهی سربند و جاذبههای طبیعی مانند کوهها و آبشارها است. این روستا همچنین از شخصیتهای دینی و سیاسی برجستهای چون سید جمالالدین افجهای برخاسته است. [ویرایش] ۱ - موقعیت جغرافیاییاین روستا که مرکز دهستان لواسان کوچک به شمار میرود، در ˚۵۱ و ´۴۱ طول شرقی، و˚۳۵ و ´۵۱ عرض شمالی، و در ارتفاع ۰۷۹‘۲متری از سطح دریا، در فاصلهی ۵کیلومتری شمال شرقی محلهی ناران لواسان، دو کیلومتری شمال شرقی روستای هنزک، یککیلومتری شمال روستای سینک و در فاصلهی ۷۰۰‘۱متری شمال شرقی روستای انباج واقع است. [ویرایش] ۲ - کوههای روستاشرق روستای افجه را کوههای چهارچشمه، تختچالی، وَلِشَک و کوه پَنِهدره (پونهدره)، و شمال آن را کوههای اَفجهبَشم، ریزان، آتشکوه و قسمت غرب آن را کوههای گوگرانه و گوخُسون در بر گرفته است. [ویرایش] ۳ - رودخانههای روستادر شمال شرقی روستای افجه، رودخانهای جریان دارد که پس از رسیدن به این روستا به سمت جنوب غربی منحرف میشود. پس از گذر از شرق روستاهای سینک و هنزک، به منطقهی باغدره میرسد. سپس از شرق محلهی ناران لواسان میگذرد، و به دریاچهی سد لتیان میریزد. این رودخانه را اهالی روستا رودخانهی افجه یا ملبدو مینامند. اما در ادامهی مسیر، اهالی هر روستایی رودخانه را بهنام روستای خود میخوانند. طول این رودخانه از سرچشمههای اولیه تا سد لتیان، حدود ۳۵ کمـ است. [ویرایش] ۴ - شغل مردماز گذشتههای دور مردم روستای افجه با بهرهگیری از آب این رودخانه، به کشاورزی و دامداری اشتغال داشتهاند. امروزه، هرچند کشاورزی در افجه رونق ندارد، اما باغداری و پرورش درختان میوههایی نظیر گیلاس، آلبالو، گردو، سیب و بهخصوص سیب شمیرانی، بیش از گذشته رواج دارد. جوانهای این روستا مانند جوانهای دیگر روستاهای منطقه به شهرهای اطراف بهویژه تهران مهاجرت کرده، و به مشاغل دولتی و خدماتی روی آوردهاند. [ویرایش] ۵ - وضعیت سکونتدر حال حاضر سال (۱۳۹۰ هـ.ش)، روستای افجه در تابستان حدود ۶۰۰، و در زمستان نزدیک به ۳۰۰ خانوار جمعیت دارد. اهالی این روستا به تناسب شمار جمعیت دارای نام خانوادگی لاری، علینقیان، شیراسب، میرشریف، قوامی، علایینی، غنی، افجهای عینعلی، افجهبشم، آوکی، مرندی و اسماعیلیاند و تمامی آنها از مردمان بومی محل به شمار میروند. این روستا دارای دبستان، مدرسهی راهنمایی، دهیاری، بهداری و شورای حل اختلاف است. [ویرایش] ۶ - در دوره پهلویروستای افجه در دورهی پهلوی اول، دارای چنان اهمیتی بود که به هنگام تأسیس بخش لواسانات برای اولینبار در منطقه، تشکیلات اداری بخشداری در آن دایر شد و در سال (۱۳۴۲ هـ.ش) شعبهی بانک صادرات در آن گشایش یافت. [ویرایش] ۷ - شهدا روستامردم روستای افجه در جریان جنگ تحمیلی ۱۷ شهید، ۴۰ جانباز و یک آزاده تقدیم میهن کردند. [ویرایش] ۸ - منابع تامین آب روستاآب آشامیدنی اهالی این روستا از چشمهی دنبال باغ، و آب مورد نیاز کشاورزی آنان از رودخانهی افجه تأمین میشود. [ویرایش] ۹ - بناهای تاریخی و فرهنگی روستاروستای افجه از روستاهای تاریخی منطقهی لواسان و رودبار قصران به شمار میرود. در تمامی نقاط این روستا بهخصوص در نقاطی که بنابر ضرورت، اقدام به گودبرداری یا حفر زمین مینمایند، قطعات بقایای فرهنگی ازجمله آجر، قطعات ساروج، خاکستر، تنور و اجاق، پیبنا و بهخصوص تکههای سفال دورههای مختلف تاریخی و اسلامی ازجمله سفالهای دوران سلجوقی تا صفویه و سنگ قبرهای متعلق به سدههای (۹ و ۱۰ هـ.ق) یافت میشود. نمونهای از این سنگقبرها بر بدنهی مسجد کنار رودخانه نصب شده است. هرچند مرکز اصلی پخش و پراکندهشدن بقایای یادشده مشخص نیست، بهنظر میرسد تمامی محدودهی بافت تاریخی روستا در طی سدههای متمادی، مسکونی، و دارای استقرار جمعیت دائم بوده است. از بافت تاریخی ـ فرهنگی روستای افجه وضعیت یکپارچه و منسجمی باقی نمانده است، ازاینرو، نمیتوان از کیفیت اولیهی آن اطلاع دقیقی یافت. در وضعیت فعلی، بقایای چند خانهی تاریخی در محلات چراغان، شیراسب و بِدو وجود دارد که متأسفانه، بخش عمدهی آنها رو به ویرانی است. [ویرایش] ۱۰ - محلههای روستادر محدودهی مرکزی روستای افجه، از گذشتههای دور ۶ محله به نامهای چراغان، سادات، و پایین در جنوب، بالا و بِدو در شمال، و شیرازی یا شیراسب در مرکز واقع شدهاند. اما در دهههای پس از انقلاب اسلامی با گسترش خانهسازی، محدودهی روستا فراتر از محلات یادشده گسترش یافته است. روستای افجه ۶ مسجد دارد که یکی از آنها بسیار وسیع و بزرگ است، اما بقیهی آنها حکم مساجد محلهها را دارند. [ویرایش] ۱۱ - ویژگیهای روستانزدیک بودن روستای افجه به تهران، آب فراوان، هوای بسیار مطبوع و خنک و فراوانی محصولات باغی و دامی ازجمله عوامل توسعه و گسترش روزافزون روستای افجه به شمار میروند. در عهد قاجار، این روستا آبادترین منطقهی لواسانات بود، [۱]
معصومعلیشاه، محمدمعصوم، طرائق الحقایق، بهکوشش محمدجعفر محجوب، ج۳، ص۶۳۶و ۶۳۸، تهران، ۱۳۴۵ ش.
[۲]
معصومعلیشاه، محمدمعصوم، طرائق الحقایق، بهکوشش محمدجعفر محجوب، ج۳، تهران، ۱۳۴۵ ش، ص۶۳۸.
و از تفرجگاههای ناصرالدین شاه بـه شمار مـیرفت. [۳]
وقایع اتفاقیه، چ تصویری، ج۲، ص۱۲۰۱، تهران، ۱۳۷۳ ش، شم ۱۸۷.
[۴]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، مرآة البلدان، بهکوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، ج۲، تهران، ۱۳۶۸ ش، ص۱۲۶۲-۱۲۲۷.
[۵]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، مرآة البلدان، بهکوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، ج۲، تهران، ۱۳۶۸ ش، ص۱۲۵۴.
در آن زمان، راه تهران به مازندران از این روستا میگذشت و ازاینرو، در دورهی قاجاریه کارهایی در زمینهی راهسازی، پلسازی، احداث بناها و عمارات در آن صورت گرفت. [۶]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، مرآة البلدان، بهکوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، ج۲، تهران، ۱۳۶۸ ش، ص۱۱۹۰.
[۷]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، مرآة البلدان، بهکوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، ج۴، تهران، ۱۳۶۸ ش، ص۱۸۵۹.
[۸]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، المآثر و الآثار (چهل سال تاریخ ایران)، بهکوشش ایرج افشار، ج۱، ۹۴و ۱۱۵، تهران، ۱۳۶۳ ش.
[۹]
بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، ج۳، تهران، ۱۳۴۷ ش، ص۳۵۶.
[ویرایش] ۱۲ - آثار تاریخی، فرهنگی و جاذبههای روستامهمترین آثار تاریخی ـ فرهنگی و جاذبههای طبیعی روستای افجه عبارتاند از:
[ویرایش] ۱۳ - افراد سیاسی روستادر دورهی قاجاریه، شخصیتهای دینی و سیاسی چندی از این آبادی برخاستهاند که سید جمالالدین افجهای از روحانیان برجستۀ مشروطهخواه، [۱۰]
ملکزاده، مهدی، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج۲، تهران، ۱۳۶۶ ش، ص۲۷۱.
سیدمیرزا افجهای، هادی افجهای، محمدرضا افجهای و حیران افجهای از آنجملهاند. [۱۱]
«افجه»، میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری (بش ).
[ویرایش] ۱۴ - پانویس
[ویرایش] ۱۵ - منبع• موسویزاده و پازوکی طرودی، حسن و ناصر، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «افجه»، ص۱۵۸. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | روستاهای تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
