رصدخانه آموزشی زعفرانیه
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
زعفرانیه، رصدخانه آموزشی /rasad-xāne-ye āmūzešī-ye zaʾfe(a)rāniy(yy)e، رصدخانهای آموزشی-عمومی در
محله زعفرانیه تهران واقع است.
این مکان وابسته به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، که در سال (۱۳۶۸ هـ.ش) به همت احمد دالکی و با هدف ترویج نجوم آماتوری در میان گروه سنی ۷ تا ۱۷ سال تأسیس شد.
این رصدخانه نخستین مرکز آموزش غیررسمی نجوم پس از انقلاب (۱۳۵۷ هـ.ش) در
ایران بهشمار میآید.
فعالیتهای آن شامل:
• برگزاری دورههای نظری و عملی در دو سطح مقدماتی و پیشرفته؛
• رصدهای شبانه در مناطق کویری؛
• مشاوره علمی؛
• همکاری با رسانهها و نهادهای آموزشی است.
همچنین در مناسبتهای نجومی مانند خورشیدگرفتگی و روز جهانی نجوم برنامههای عمومی رایگان برگزار میکند.
این مرکز با مؤسسات نجومی در فرانسه و آمریکا نیز همکاری دارد.
رصدخانه زعفرانیه، با وجود محدودیتهای تجهیزاتی، بهدلیل برنامههای مستمر آموزشی و ترویجی، جایگاهی معتبر در حوزه نجوم آماتوری ایران یافته است.
[ویرایش]
رصدخانه آموزشی زعفرانیه مرکزی جهت آموزش ستارهشناسی آماتوری و رصد کهکشان است.
این مرکز در محلهی زعفرانیه،
بوستان زعفرانیه،
منطقهی ۱ شهرداری تهران واقع است.
[ویرایش]
رصدخانهی آموزشی زعفرانیه نخستین مرکز آموزش آماتوری ستارهشناسی در ایران پس از پیروزی انقلاب (۱۳۵۷ هـ.ش) است .
این مرکز به همت احمد دالکی و همکاری مسئولان وقت در سال (۱۳۶۸ هـ.ش) تأسیس شد.
[ویرایش]
این رصدخانه که زیر نظر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اداره میشود، با هدف توسعهی دانش ستارهشناسی برای گروه سنی کودک و نوجوان راهاندازی شده است.
اندیشهی ایجاد مراکزی برای آشنایی نوجوانان با علوم پایه را نخستین بار رضا روحانی، یکی از مدیران کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سال (۱۳۶۷ هـ.ش) مطرح کرد، رصدخانهی زعفرانیه، یکی از این مراکز به شمار میآید.
[ویرایش]
این رصدخانه در نخستین سالهای فعالیت خود تنها به برگزاری برنامههای نمایش اسلایدهای نجومی و رصد عمومی آسمان برای علاقهمندان میپرداخت.
اما با استقبال عمومی مردم بهویژه کودکان و نوجوانان، کلاسهای آموزشی نیز گشایش یافت.
مدرسان رصدخانهی زعفرانیه در نخستین سالهای تأسیس آن، همگی از افراد شناختهشده در دانش ستارهشناسی بودند.
ازجملهی نخستین مدرسان این رصدخانه میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
• علیرضا موحدنژاد (مدیر وقت مرکز تقویم دانشگاه تهران)؛
• منصور ملکعباسی (مدیر وقت گروه تدوین کتابهای جغرافیایی آموزش و پرورش)؛
• توفیق حیدرزاده (سردبیر پیشین مجلهی نجوم و مدرس تاریخ نجوم اسلامی در آمریکا)،
• حمیدرضا گیاهی؛
• حسین رضایی.
[ویرایش]
این رصدخانه با برگزاری ۸ دوره آموزشهای تئوری و عملی ــ که هر دوره ۱۰ هفته به طول میانجامد ــ به آموزش نوجوانان علاقهمند به ستارهشناسی میپردازد.
این دورهها در رصدخانهی زعفرانیه تنها برای گروه سنی ۷ تا ۱۷ سال و در دو سطح مقدماتی و پیشرفته برگزار میشود.
دورهی مقدماتی که شامل ۴ درس پایهای نجوم، منظومهی شمسی، صورتهای فلکی، گروه آسمان و اخترفیزیک است، تنها در تابستان هر سال ارائه میگردد.
دورههای پیشرفته شامل مباحثی همچون محاسبات نجومی، عکاسی از آسمان، ماهشناسی، ساعت آفتابی، رصد سیارهها، پروژههای نجومی و دیگر مباحث مربوط به این رشته است.
===اردوهای خارج از شهر ====
علاقهمندان پس از پایان هر دورهی آموزشی به تفکیک سنی و جنسی جهت رصدهای شبانه به اردوهای خارج از شهر برده میشوند.
مناطق کویری که آسمانی تاریک و صاف و در نتیجه پرستاره و مناسب برای رصدهای شبانه دارند، بهترین مناطق جهت رصد آسمان به شمار میآیند.
قصر بهرام یا پارک ملی کویر، واقع در جنوب ورامین، قلعهی مرنجاب واقع در کویر کاشان، منطقهی نیاسر واقع در کاشان و سرانجام، روستای کهک واقع در اطراف قم اماکنی هستند که شرکتکنندگان در دورههای آموزشی رصدخانهی زعفرانیه در قالب اردوهای مختلف به آنجا اعزام میشوند.
[ویرایش]
مشاورهی علمی به مراکز آموزشی، علاقهمندان و همکاری با صدا و سیما و جراید از دیگر فعالیتهای رصدخانهی آموزشی زعفرانیه است.
همکاری با مراکز دیگر در جهت راهاندازی دورههای آموزشی، ادامهی مشاورههای علمی به شهروندان و همچنین دانشآموزان و دانشجویان رشتهی معماری و علاقهمند به فراگیری دانش ساخت رصدخانه و یا دانشجویان رشتههای فیزیک و ریاضی و همکاری در انتشار کتابها و نرمافزارها و لوحهای فشردهی نجومی با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ازجملهی خدمات این رصدخانه است.
[ویرایش]
افزونبراین، رصدخانهی زعفرانیه با هدف اطلاعرسانی به علاقهمندان، توسعهی علوم نجومی و فضایی به مناسبتهای گوناگون نجومی، اقدام به برگزاری مراسم و نشستهای علمی به صورت رایگان میکند.
ازجملهی این مناسبتها میتوان به مراسم ویژهی رصد خورشیدگرفتگی، گذر عطارد، مقابلهی مریخ و روز نجوم اشاره کرد.
[ویرایش]
رصدخانهی زعفرانیه با مؤسسات مشابه خود در اروپا و آمریکا به همکاری و تبادل اطلاعات میپردازد.
برای نمونه، این مرکز از سال (۱۳۸۷ هـ.ش) در اندازهگیری شعاع کرهی زمین ــ که تنها در روز اول فروردین هر سال قابل اندازهگیری است ــ با مؤسسهای نجومی در فرانسه همکاری میکند.
همچنین رصدخانهی زعفرانیه در برنامهی کشف سیارات فراخورشیدی توسط دانشآموزان که پایگاه آن در آمریکا قرار دارد، شرکت جسته است.
[ویرایش]
رصدخانهی زعفرانیه با وجود امکانات محدود و گنبد و تلسکوپهای نهچندان جدید، در مجامع داخلی و خارجی از شهرتی مناسب برخوردار شده است.
کلیهی دستاوردهای رصدخانهی زعفرانیه در تارنمای این مرکز قرار میگیرد.
[ویرایش]
[ویرایش]
•
مرادیان منفرد، علیمحمد، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «زعفرانیه، رصدخانه آموزشی»، ص۹۵۱.
