رشته کوه سیاه پلاس
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
سیاهپلاس، رشتهکوه rešte-kūh-e siyāh-pa(e)lās، رشتهکوهی در شمال
روستاهای ایرا و
جورد قرار دارد.
در مرز میان شهرستانهای
شمیران (
تهران) و دماوند، واقع در
دهستان لواسان بزرگ و آبعلی است.
این رشتهکوه با بلندترین قلهای به ارتفاع ۳۳۷۰ متر، در امتداد غرب به شرق کشیده شده و بخشی از کوههای
البرز مرکزی را تشکیل میدهد.
رشتهکوه سیاهپلاس از جنوب به رودخانههای شاهنشین (متصل به
سد لتیان)، سیاهرود دماوند و
لارکرود آبرسانی میکند.
پوشش گیاهی انبوه و مراتع سرسبز در همه دامنهها، این منطقه را به محل ییلاقی ایلات، عشایر و محل اطراق سیاهچادرها تبدیل کرده است.
نام «سیاهپلاس» برگرفته از نوعی پارچه سیاهرنگ عشایری برای چادر است.
این رشتهکوه در گذشته بخشی از راههای سبکرو تهران به
دشت لار و
مازندران بوده است.
مسیرهایی از آن به
دره قوش خانه و دشت لار منتهی میشود.
از نظر طبیعی، آبی، و فرهنگی، منطقهای با اهمیت استراتژیک در مرز دو استان تهران و البرز بهشمار میرود.
[ویرایش]
رشته کوه سیاه پلاس رشتهکوهی کوچک که در شمال روستاهای ایرا و جَوَرد واقع شده است.
[ویرایش]
این رشتهکوه با درازای بیش از ۱۵ کمـ ، در فاصل ۲۰۰‘۱متری غرب راه ایرا به دشت لار و در منتهیالیه پیشرفتگی خاک شهرستان دماوند به داخل شهرستان شمیران قرار دارد.
رشتهکوه سیاهپلاس در °۵۱ و ´۵۰ تا °۵۱ و ´۵۳ طول شرقی، و °۳۵ و ´۵۵ تا °۳۵ و ´۵۸ عرض شمالی واقع است.
بلندترین قلهی آن با ۳۷۰‘ ۳ متر از سطح دریا، قلهی سیاهپلاس نام دارد.
رشتهکوه سیاهپلاس در جهت غرب به شرق در شمال روستای ایرا واقع در دهستان لواسان بزرگِ شهرستان شمیران و روستای جورد در دهستان آبعلی در شهرستان دماوند امتداد یافته است.
[ویرایش]
آبریز دامنههای جنوبی این کوه به دو قسمت تقسیم میشود:
بخشی از آن به سمت
گردنهی سیرکسر واقع در حدفاصل روستای ایرا و
مزرعهی شاهنشین میریزد.
سرچشمهی رودخانهی شاهنشین را ــ که سرانجام
رودخانهی لوارک نامیده میشود ــ تشکیل میدهد و به دریاچهی سد لتیان میپیوندد.
بخش دیگر آب دامنههای جنوبی کوه سیاهپلاس به سمت روستاهای ایرا و جورد جریان مییابد و سرچشمهی رودخانهی سیاهرود دماوند را تشکیل میدهد.
[ویرایش]
در جنوب کوه سیاهپلاس غربی، کوه کوتاهتری وجود دارد که کوه لارک نامیده میشود.
از دامنهی شرقی کوه لارک و کوه سیاهپلاس غربی که دارای ۱۳۰‘ ۳ متر ارتفاع است، چشمههایی به سمت جنوب جریان مییابد که آب آنها به یکدیگر میپیوندد و رودخانهی لارک یا لارکرود را تشکیل میدهند.
این رودخانه در سمت غرب روستای ایرا به درهی سیاهرود میریزد و سرچشمهی سیاهرود را سامان میدهد.
[ویرایش]
دامنههای جنوبی، شمالی، شرقی و غربی کوه سیاهپلاس از مراتع بسیار سرسبز و دارای پوشش گیاهی انبوه است.
رشتهکوه بلند سیاهپلاس، برفگیر است.
از این رو، یکی از ذخایر آبی منطقه به شمار میرود.
افزون بر این رشتهکوه، نام سیاهپلاس به مرتع و گردنهای در این منطقه اطلاق میگردد.
[ویرایش]
بخشهایی از راه روستاهای جورد و ایرا به دشت لار از کوه سیاهپلاس میگذرد و وارد درهی قوشخانه میشود و به دشت لار منتهی میگردد.
یکی از راههای سبکرو تهران به مازندران در گذشته همین راه بود.
[ویرایش]
وجه تسمیهی سیاهپلاس آن است که «پلاس» نام دستبافتهای است که بیشتر برای برپایی چادر ایلات و عشایر از آن استفاده میشود.
این دستبافتهها با پشم سیاه بز بافته میشود و به همین سبب، به این دستبافتهها سیاهپلاس یا سیاهچادر میگویند.
در منطقهی سیاهپلاس بهسبب فراوانی چشمه و مراتع سرسبز، هرساله صدها تن از ایلات و عشایر اطراق کرده و سیاهپلاس یا سیاهچادرهای خود را برپا میکنند.
ازاینرو، این منطقهی وسیع را سیاهپلاس میخوانند.
[ویرایش]
•
پازوکی طرودی، ناصر، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «سیاه پلاس، رشته کوه»، ص۱۰۳۵.
