دره جاجرود
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
جاجرود، دره darre-ye jājrūd، واقع میان سد لتیان و منطقهی خجیر، شامل سه روستای
خسروآباد،
جاجرود و
سعیدآباد است.
این دره با ارتفاعات و عوارض طبیعی متنوعی احاطه شده، که شامل کوههای بندک، کویداغی و
آراکوه در غرب و سرخچشمه و درههای خجیر در شرق است.
روستای جاجرود در طول جادهی تهران ـ مازندران واقع شده و هسته مرکزی آن شامل پلیس راه جاجرود است که در دههی (۱۳۳۰ هـ.ش) احداث شده است.
جمعیت ثابت این روستا حدود ۱۵۰ خانوار است که به دلیل فعالیت کارگاههای صنعتی و خدماتی به ویژه در روزهای کاری، تا چهار برابر افزایش مییابد.
در گذشته، حاشیهی رودخانهی جاجرود پوشیده از درختان و باغهایی با درختان تبریزی بود که برای ساکنان تهران جاذبهای طبیعی به شمار میرفت.
اما امروزه بسیاری از باغها خشک شده و به جای آنها کارگاهها و سولهها ساخته شده است.
با مسدود شدن دریچهی خروجی آب سد برای تأمین آب آشامیدنی تهران، بستر رودخانه خشک شده و جاذبههای طبیعی این منطقه کاهش یافته است.
[ویرایش]
دره جاجرود دره و منطقهای میان
سد لتیان تا منطقهی خجیر که ۳ روستای خسروآباد، جاجرود و سعیدآباد در آن واقع شدهاند.
[ویرایش]
ارتفاعات و عوارض طبیعی سمت غرب این دره از شمال به جنوب عبارتاند از: کوه بندک، درهی لوارک، ارتفاعات کوتاه تلو بالا و تلو پایین، چشمهی بیرونی، درهی پهنه، درهی باغ صندلی، تِلادر، تَلدشت و مناطق هزاردره که در مجاورت جـادهی تهران ـ جاجرود واقع است.
در ادامهی آن کوههای سرخهحصار، سهخواهران، کوه بارجمالی و کوه ساریقلعه که مشرف بر دشت ورامین است.
[ویرایش]
ارتفاعات شرقی درهی جاجرود از شمال به جنوب شامل آراکوه، کوه کویداغی و ارتفاعات کوه تماشا است .
نام مناطق زیردست آنها که در مجاورت رودخانهی جاجرود قرار دارند، از شمال به جنوب عبارتاند از:
سرخزمین، اوآوک (آبآوک)، باغ دهقان، درهی زبرزه، چشمهی آسیابک، عباسآب و درهی چنارک، کوههای سنگزار، درهی ریگی و پوراز که منتهی به جادهی اصلی میشوند و در محدودهی روستای خسروآباد قرار دارند.
مناطق شرقی درهی جاجرود، در سمت جنوب جادهی اصلی و شرق روستای سعیدآباد، سرخچشمه،
درهی خشکه، درهی نایبعلی، درهی زرشکی و کوههای خجیر نامیده میشوند.
[ویرایش]
هرچند در گذشته از محدودهی سد لتیان ــ که نام خود را از روستایی به نام لتیان که اکنون به زیر دریاچهی سد رفته، گرفته است ــ تا دلتای رودخانهی جاجرود در محدودهی دشت ورامین جاجرود گفته میشد.
اما اکنون فقط رودخانهی جاری در این دره جاجرود نامیده میشود و بخشهای آن در مناطق مختلف نام مجزایی برای خود دارند.
[ویرایش]
روستای جاجرود از محدودهی پل جاجرود در غرب به طول حدود ۵۰۰‘۱ متر به سمت شرق در دو طرف جاده تهران ـ مازندران کشیده شده است.
هستهی مرکزی و نخستین روستای جاجرود ساختمان پلیس راه جاجرود (آبعلی) بود که در دههی (۱۳۳۰ هـ.ش) احداث شد.
پس از آن مغازهها، رستورانها، کارگاههای صنعتی کوچک و مراکز خدماتی و ساختمانی مسکونی در آنجا ایجاد شدند.
[ویرایش]
جمعیت ثابت جاجرود حدود ۱۵۰ خانوار است.
اما در روزهای کاری به سبب فعالیت کارگاههای صنعتی و خدماتی به خصوص بخاریسازی و مبلسازی جمعیت آن تا ۴ برابر افزایش مییابد.
[ویرایش]
جمعیت جاجرود تا پیش از دههی (۱۳۴۰ هـ.ش) از ۱۰ خانوار تجاوز نمیکرد.
این افراد نیز کشاورزانی بودند که در مزارع چند ارباب و مالک عمدهی محل کار میکردند.
از همین رو، بیشتر ساکنان فعلی جاجرود مهاجرانیاند که از استانهای مختلف ایران به این محل آمدهاند.
بخش زیادی از کاسبان و صاحبان مشاغل جاجرود ساکن تهراناند و روزها برای کار و فعالیت اقتصادی به آنجا میروند.
[ویرایش]
حاشیهی رودخانهی جاجرود در سالهای پیش از انقلاب اسلامی پوشیده از درختان و بهخصوص قلمستانها (باغهایی که در آن فقط درخت تبریزی وجود داشت) بود.
جمعیت گرمازدهی تهران در روزهای تعطیل و بهویژه جمعهها به آنجا پناه میبردند.
امروزه بیشتر باغهای اطراف رودخانه خشکانده شده و به جای آنها صدها سوله برای احداث کارگاه بر پا گردیده است.
به دلیل اینکه در بیشتر روزهای سال دریچهی خروجی آب سد را میبندند تا بتوانند آب آشامیدنی تهران را تأمین کنند، بستر رودخانه خشک است و در کنار آن جاذبهای برای استقرار جمعیت وجود ندارد.
[ویرایش]
•
پازوکی طرودی، ناصر، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «جاجرود، دره»، ص۶۷۲.
