دبیرستان جم
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
جم، دبیرستان dabīrestān-e jam، دومین دبیرستان پسرانهی شمیران واقع در قلهک(تأسیس: پس از (۱۳۲۰ هـ.ش/ ۱۹۴۱ م).
دبیرستان جم دومین دبیرستان پسرانه شمیران، در قلهک پس از سال (۱۳۲۰ هـ.ش / ۱۹۴۱ م) تأسیس شد.
در سال (۱۳۰۸ هـ.ش) وزارت فرهنگ برای نخستین بار مدرسهای در قلهک ایجاد کرد که بعدها به دبستان شمارهی ۷ قلهک نام گرفت.
این دبستان در سال (۱۳۱۹ هـ.ش) بهدلیل فرسودگی ساختمان، به محلی جدید منتقل و به دبیرستان جم تغییر نام داد.
دبیرستان جم در زمان تأسیس بهترین امکانات را در میان مدارس شمیران داشت.
در سال (۱۳۲۵ هـ.ش) نخستین کلاس تحصیلات متوسطه تشکیل شد و در سالهای بعد، رشتههای ادبی و علمی به برنامههای آموزشی آن افزوده شد.
در دههی (۱۳۴۰ هـ.ش) دبیرستان جم به عنوان یکی از بهترین دبیرستانهای منطقه شناخته میشد و فارغالتحصیلان برجستهای مانند علیاکبر ولایتی و عباس کیارستمی از آنجا فارغالتحصیل شدند.
پس از انقلاب اسلامی، دبیرستان جم به نام ایران شناخته شد و در حال حاضر دبستان فردوسی در محل این دبیرستان واقع شده است.
[ویرایش]
در سال (۱۳۰۸ هـ.ش) وزارت فرهنگ چند دبستان به مجموعهی مدارس حومهی
تهران افزود و در این سال، روستای قلهک از توابع شمیران برای نخستینبار دارای مدرسه شد.
مدرسهی قلهک در تیغستان (بین زرگنده و پل رومی) قرار داشت و بعدها دبستان شمارهی ۷ قلهک نام گرفت.
دانشآموزان پسر و دختر این دبستان از روستاهای دروس، زرگنده و تیغستان بودند.
[ویرایش]
اطلاعات مربوط به نخستین دورهی فعالیت مدرسهی قلهک ناهمگون است.
بنا بر سالنامهی دبیرستان جم، مدرسهی قلهک در نخستین سالهای فعالیت خود دو کلاس درس داشت که آقای نجمآبادی بهعنوان معلم و مدیر، آن را اداره میکرد و ۲۵ دانشآموز کلاس اول و ۱۱ دانشآموز کلاس دوم در آن تحصیل میکردند. (ص ۸۱).
این گزارش با آمار مدارس حومهی تهران در سالهای (۱۳۱۲) تا نیمهی نخست (۱۳۱۴ هـ.ش) هماهنگ است.
اما در آمار سال تحصیلی (۱۳۱۴-۱۳۱۵ هـ.ش) دبستان قلهک بهصورت دوکلاسه و دارای ۹۱ دانشآموز دختر و پسر، با دو نفر معلم ثبت شده است.
[ویرایش]
بههرحال، بین سالهای (۱۳۰۸-۱۳۱۶ هـ.ش) دبستان قلهک افزون بر افزایش دانشآموزان، کلاسهای درس خود را تا سال چهارم افزایش داد.
در این مدت به ترتیب حسن قوامی، رضا تقوی، صفوی، میرزا محمد خان مؤید نوری، آقاخان شکوهی و غلامحسین قاسمی سمت مدیریت و آموزگاری دبستان را برعهده داشتند.
در سال (۱۳۱۷ هـ.ش) همزمان با مدیریت آقای باغچی، از دانشآموختگان دانشسرای کشاورزی، یک کلاس آموزش کشاورزی موسوم به کلاس فلاحت بهعنوان کلاس پنجم به دبستان اضافه شد.
[ویرایش]
در سال (۱۳۱۸ هـ.ش) پس از انتقال آقای باغچی به
ورامین و انتساب محمدعلی وکیل به مدیریت دبستان، محل دبستان قلهک بهسبب فرسودگی ساختمان و افزایش شمار دانشآموزان، از تیغستان به زرگنده انتقال یافت.
مکان جدید دبستان خانهای اجارهای متعلق به سرهنگ باقر نیکاندیش بود.
در این سال، کلاس ششم فلاحت نیز به دبستان افزوده شد.
[ویرایش]
تا سال (۱۳۲۰ هـ.ش) دبستان قلهک بهصورت مختلط بود و مدرسه، ساختمان اختصاصی نداشت.
اما در سال (۱۳۱۹ هـ.ش) به همت مدیر مدرسه و جمعی از اهالی منطقه و با دعوت از محمود جم، وزیر دربار در کابینهی متین دفتری، جشنی برپا شد و از طریق آن، وزارت فرهنگ، ساختمانی اختصاصی برای دبستان پسرانهی قلهک بنا کرد.
[ویرایش]
ساختمان جدید با هزینهی ۳۸ هزار تومان در زمین گورستان قدیمی قلهک واقع در کوچهی سجاد، شامل ۶ کلاس درس، یک تالار و یک ساختمان برای سکونت مدیر و سرایدار ساخته شد و از آن پس، دبستان پسرانهی قلهک، «جم» نام گرفت.
[ویرایش]
دبستان جم در زمان تأسیس بهترین امکانات را در میان مدرسههای شمیران داشت.
[ویرایش]
برای تهیهی ساختمان اختصاصی دبستان دخترانه از همان زمان اقداماتی صورت گرفت.
بهاینمنظور در سال (۱۳۲۰ هـ.ش) وزارت فرهنگ، موقوفهی علی بابا در قلهک را که از سوی ادارهی کل اوقاف برای فروش ارائه شده بود، برای ساختمان دبستان دخترانهی قلهک انتخاب کرد.
گرچه کار ساخت بنای مدرسه بهسبب حوادث شهریور (۱۳۲۰ ش) تا مدتی ناتمام ماند، در سال (۱۳۲۴ هـ.ش) با مساعدت زند، وزیر جنگ و با کمک مالی اهالی، مبلغ ۸ هزار تومان برای ساخت مدرسه فراهم آمد.
اما بهدلیل نامعلوم بودن شرایط مالکیت زمین، وزارت فرهنگ موفق به خریداری آن نشد و سرانجام، زمین مدرسه به مدت ۳۰ سال به اجارهی آموزش و پرورش درآمد.
کلنگ بنای دبستان دوشیزگان قلهک روز جمعه (۲۷/ ۷/ ۱۳۲۴ هـ.ش) بهدست غلامحسین رهنما، وزیر فرهنگ، به زمین زده شد.
محمدعلی دانشور معروف به فرهود نیز چکامهای به این مناسبت سرود که در دبستان جم قلهک در حضور میهمانان خوانده شد.
[ویرایش]
بنابر آمار مدارس منطقهی شمیران، مدرسهی پسرانهی جم قلهک تا سال (۱۳۲۴ هـ.ش) بهصورت دبستان ۶کلاسه با مدیریت محمدعلی وکیل اداره میشد و ۶ آموزگار و ۲ مستخدم داشت.
در کلاس اول خانم الهامی، کلاس دوم خانم قربانی، کلاس سوم آقای فرمهین و کلاس چهارم خانم ازگیلی آموزگار بودند و کلاسهای پنجم و ششم فلاحت را آقایان عجمی و فتحاللٰهی اداره میکردند.
ظاهراً، بیشتر آموزگاران بهصورت موقت در مدرسه تدریس میکردند و پس از مدتی، جای خود را به آموزگاران جدید میدادند.
بهطوریکه در سال (۱۳۲۵ هـ.ش) آموزگاران کلاسهای اول تا چهارم عوض شدند.
در این سال، دبستان جم ۲۱۱ دانشآموز و ۱۲ فارغالتحصیل سال ششم داشت.
[ویرایش]
نخستین کلاس تحصیلات متوسطهی مدرسهی جم پس از (۱۳۲۰ هـ.ش) تشکیل شد.
در سال (۱۳۲۵ هـ.ش) حسن سیادتی به جای محمدعلی وکیل مدیریت دبیرستان را برعهده گرفت و دورهی اول متوسطهی دبیرستان جم کامل و دورهی دوم متوسطه نیز به دبیرستان افزوده شد.
در دورهی مدیریت سیادتی بخش دبستان از متوسطه جدا شد و از آن پس، مدرسهی جم بهصورت دبیرستان به فعالیت خود ادامه داد.
مدیران بعدی مدرسه پاکروان، شهیدزاده، قرهگوزلو و گرجی بودند.
دبیرستان جم تا سال (۱۳۳۱ هـ.ش) ۴ کلاس متوسطه داشت.
تنها کلاس دورهی دوم متوسطهی آن کلاس چهارم علمی بود.
در سال (۱۳۳۵ هـ.ش) افزونبر رشتهی علمی، کلاس چهارم ادبی هم به دبیرستان افزوده شد.
در سال (۱۳۳۶ هـ.ش) با انتصاب آقای مروستی به مدیریت دبیرستان، دورهی ششسالهی طبیعی، کامل، و همزمان چند اتاق در قسمت شمالی به ساختمان مدرسه افزوده شد.
آزمایشگاه علمی دبیرستان نیز در این زمان آغاز به کار کرد.
در سال (۱۳۴۰ ش) دبیرستان دو رشتهی ریاضی و طبیعی را بهصورت دورهی دوم متوسطه داشت (برای مشاهدهی آمار کلاسهای درس مدرسه از (۱۳۳۰ تا ۱۳۴۴ هـ.ش) نک : همان، ۲۴).
در سال (۱۳۴۴ هـ.ش) در دورهی مدیریت جعفر طاهری ساختمان قسمت شمالی مدرسه تکمیل و یک طبقه به آن اضافه شد.
[ویرایش]
در حدود سال (۱۳۴۴ هـ.ش) معلمان برجستهای در دبیرستان جم به تدریس میپرداختند.
دکتر اسماعیل حاکمی والا، از چهرههای ماندگار و استاد گروه زبان و ادبیات فارسی
دانشگاه تهران، که در آن زمان به تازگی موفق به دریافت درجهی دکتری شده بود، در دبیرستان جم بهعنوان معلم ادبیات تدریس میکرد.
[ویرایش]
در دههی (۱۳۴۰ ش) زیر نظر صفارزاده، معلم ورزش دبیرستان، تیمهای ورزشی در رشتههای والیبال، بسکتبال، فوتبال، کشتی و شطرنج فعالیت داشتند.
اعضای تیمهای ورزشی دبیرستان در مسابقات آموزشگاههای کشور موفق به کسب جوایزی نیز شده بودند.
[ویرایش]
دبیرستان جم بههمراه دبیرستان شاهپور باغفردوس (جلال آل احمد کنونی) مدتها بهعنوان بهترین دبیرستان شمیران شناخته میشد.
[ویرایش]
مشاهیر و هنرمندان پرشماری همچون
علیاکبر ولایتی،
آیدین آغداشلو،
عباس کیارستمی و
نصرالله افجهای از فارغالتحصیلان دبیرستان جماند.
[ویرایش]
دبیرستان جم پس از انقلاب اسلامی با نام ایران به کار خود ادامه داد.
امروزه دبستان فردوسی در خیابان شریعتی، خیابان سجاد در محل این دبیرستان برپا ست.
[ویرایش]
[ویرایش]
•
تاره، مسعود، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «جم، دبیرستان»، صفحه۶۹۰.
