|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نیما یوشیج، خانه xāne-ye nīmā yūšīj، در دزاشیب تهران واقع است. یوشیج شاعر نوپرداز و بنیانگذار شعر نو فارسی، محل زندگی او از حدود سال (۱۳۳۲هـ.ش) تا زمان وفاتش در (۱۳۳۸ هـ.ش) بود. این بنا به شماره ۴۰۳۶۰ در سال ۱۳۸۰ به ثبت ملی رسید و به سبب انتساب به نیما، دارای ارزش فرهنگی تلقی میشود. خانه در زمینی به مساحت ۶۸۸ مترمربع با زیربنای ۱۸۰ مترمربع، در اواخر دورهی پهلوی اول یا اوایل پهلوی دوم ساخته شده است. بنای آجری با سقف شیروانی، فاقد تزیینات ویژه است و از معماری سادهای برخوردار است. پس از نیما، خانه به مالکیت سرهنگ شریفنیا درآمد و همچنان سکونتپذیر و در مالکیت خصوصی است. واقع در میدان قدس، خیابان دزاشیب، خیابان رمضانی، کوچۀ رهبری، پلاک ۸ که به سبب شأن صاحب آن، از سوی سازمان میراث فرهنگی واجد ارزش فرهنگی شناخته شد و در تاریخ ۱۷ / ۹ / ۱۳۸۰ ش به شمارۀ ۶۰۳‘۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. [ویرایش] ۱ - معرفی خانه نیما یوشیجخانه نیما یوشیج بنایی مسکونی که در میدان قدس، خیابان دزاشیب، خیابان رمضانی، کوچهی رهبری، پلاک ۸ واقع است. این خانه به سبب شأن صاحب آن، از سوی سازمان میراث فرهنگی واجد ارزش فرهنگی شناخته شد. در تاریخ (۱۷/ ۹/ ۱۳۸۰ هـ.ش) به شمارهی ۶۰۳‘۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. [ویرایش] ۲ - پیشینه تاریخی - فرهنگیاین خانه محل زندگی نیما یوشیج، یکی از تأثیرگذارترین شعرای معاصر ایران بوده است. وی در ۲۱ آبان (۱۲۷۶ هـ.ش) در دهکدهی یوش مازندران به دنیا آمد. نام اصلی او علی نوری بود و تا عنفوان جوانی به همین نام خوانده میشد. [۱]
طاهباز، سیروس، کماندار بزرگ کوهساران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ص۲۰-۲۱.
[۲]
اسنادی درباره نیما یوشیج، به کوشش علی میرانصاری، تهران، ۱۳۷۵ ش، ص۶۹.
برخی از منابع او را علی اسفندیاری نیز نامیدهاند. [۳]
جنتی عطایی، ابوالقاسم، «سراینده پیشاهنگ»، نیما، زندگانی و آثار او، به کوشش همو، تهران، ۱۳۴۴ ش، ص۴.
اما در زمان صدور شناسنامه در ۳ خرداد (۱۳۰۴ هـ.ش) وی رسماً نام و نام خانوادگی خود را به «نیماخان یوشیج» تغییر داد. [۴]
اسنادی درباره نیما یوشیج، به کوشش علی میرانصاری، تهران، ۱۳۷۵ ش، ص۷۳.
نیما بزرگترین فرزند ابراهیم نوری معروف به اعظامالسلطنه، از مؤسسان انجمن طبرستان و طوبى مفتاح، نوادهی حکیم نوری بود. [۵]
طاهباز، سیروس، کماندار بزرگ کوهساران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ص۲۰.
[۶]
اسنادی درباره نیما یوشیج، به کوشش علی میرانصاری، تهران، ۱۳۷۵ ش، ص۶۹.
او پس از ورود به تهران در (۱۲۸۸ هـ.ش) به همراه خانوادهاش، ابتدا به دبستان حیات جاوید و سپس به مدرسهی متوسطهی کاتولیک «سن لوئی» رفت و در سال (۱۲۹۶ هـ.ش) موفق به دریافت تصدیقنامه از این مدرسه شد. نیما چندی بعد به همراه برادرش در مدرسهی خان مروی به فراگیری زبان عربی پرداخت. وی در سال (۱۳۰۵ هـ.ش) با عالیه جهانگیر، فرزند میرزا اسماعیل شیرازی و خواهرزادهی میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل، ازدواج کرد،. پس از آن، بنا به ضرورت شغلی، چندی در شهرهای مختلف ایران به سر برد. در سال (۱۳۰۷ هـ.ش) مدتی در بارفروش (بابل کنونی) نزد علامه حائری، فلسفه، منطق و فقه خواند. [۷]
اسنادی درباره نیما یوشیج، به کوشش علی میرانصاری، تهران، ۱۳۷۵ ش، ص۷۰و ۷۵-۷۶.
نیما از سال (۱۳۱۲ هت.ش) همراه خانوادهاش به طور دائم در تهران اقامت گزید، اگرچه پیش از این نیز مدتی در تهران در خیابان شاهرضا (خیابان انقلاب کنونی) زندگی میکرد. [۸]
طاهباز، سیروس، کماندار بزرگ کوهساران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ص۴۷.
دانسته نیست که او از چه تاریخی در خانهی واقع در شمیران سکونت گزیده است. به گواهی یادداشتهای روزانهاش و اشارهی وی به همسایگی با جلال آل احمد و سیمین دانشور، بهطورحتم از سال (۱۳۳۲ هـ.ش) تـا زمان درگذشت، ساکن همین خـانه بوده است. [۹]
آل احمد، جلال، نیما چشم جلال بود، به کوشش شمس آل احمد و مصطفى زمانینیا، تهران، ۱۳۷۶ ش، ص۱۶۰.
[ویرایش] ۳ - وضعیت مالکیتنیما در سال ۱۳ دی (۱۳۳۸ هـ.ش) چشم از جهان فروبست. پس از وی، سرهنگ شریفنیا این خانه را خریداری کرد. امروزه مالکیت بنا همچنان خصوصی است و در حال حاضر نیز (۱۳۹۰ هـ.ش) خانوادهی شریفنیا در آن سکونت دارند. خانه در محلهای واقع شده است که بهجز خانهی سیمین دانشور در مجاورت آن، بنای ارزشمند دیگری از لحاظ تاریخی و فرهنگی وجود ندارد. این دو خانه که فاقد تزیینات معماریاند، درواقع، تنها بهسبب انتساب به بزرگان ادب و فرهنگ ایران واجد ارزش شناخته شدهاند. خانهی نیما یوشیج متعلق به اواخر دورهی پهلوی اول و اوایل دورهی پهلوی دوم است. این بنا از ابتدا تاکنون کاربری مسکونی داشته، و دخل و تصرف خاصی در آن صورت نگرفته است. [ویرایش] ۴ - مشخصات معماری بنابنا عرصهای به مساحت حدود ۶۸۸ مـ۲ و زیربنـایی بـه مساحت ۱۸۰ مـ۲ دارد. نمـای خانه آجری، درها و پنجرههای آن چوبی است. از نظر ساختار سازهای، دیوارهای باربر آجری و سقف آن به صورت شیروانی فلزی است. ۴.۱ - حیاط و ورودیعرصهی بنا، برخلاف خانههای همجوار آن که زمینی مستطیلشکل دارند، به گونهای نامتعارف و تقریباً به شکل مثلث قائمالزاویهای است که اعیانی در کنج قائمه آن، در گوشهی شمال غربی قرار دارد. این ویژگی بیش از هر چیز در شکل حیاط خانه تأثیر گذاشته است. ورودی خانه در جبههی شمال شرقی آن قرار دارد. این حیاط گرچه دور تا دور ساختمان خانه را فرا نگرفته، اما در دو ضلع شمالی و غربیِ ساختمان به صورت راهرو باریکی پیشروی کرده است. حیاط دارای حوضی مستطیلشکل در جبههی جنوبی و قطعات پراکندهی باغچه است. ۴.۲ - فضاهای داخلیساختمان خانه بر روی سکویی واقع شده، و دارای یک ردیف پلکان ورودی در نمای اصلی، یعنی در جبههی جنوب شرقی است. این پلکان به ایوانی منتهی میشود که در همین جهت قرار دارد. ایوان دارای ۸ ستون فلزی است. چینش ستونها به صورت یک جفت ۳ تایی در دو طرف پلکان ورودی یعنی جبههی شرقی و جنوبی و دو ستون در جبههی جنوبی ایوان است. ساختمان خانه شامل ۴ اتاق مرتبط به یکدیگر، آشپزخانه، سرویس بهداشتی و زیرزمین است و پلان آن به گونهای طراحی شده که فضاهای نشیمن در جلو ساختمان و فضاهای خدماتی در انتهای آن قرار دارند. در مقابل پلکان ورودی، اتاقی در مرکز ایوان واقع شده است که به اتاقهای دیگر راه دارد. اتاق مرکزی و دو اتاق دو طرف آن دارای ورودیهایی مستقل از ایواناند، اما اتاق چهارم که در جبههی شرقی خانه واقع شده، از طریق در میانی یکی از اتاقها قابل دسترسی است. پشت اتاق مرکزی راهرو کوچکی وجود دارد که به آشپزخانه و سرویس بهداشتی راه مییابد. زیرزمین خانه نیز زیر فضای آشپزخانه قرار دارد. ==پانویس=
[ویرایش] ۵ - منبع• طایفه، سیما، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «خانه نیما یوشیج»، ص۱۶۳۱. ردههای این صفحه : بناهای تاریخی تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
