|
| ||||||||||||||||||||||
گوشواره، تپهها tappehā-ye gūšvāre، تپههایی واقع در جبهه غربی روستای کند بالا، مجموعهای از تپههای تاریخی با ارتفاع ۲۱۱۵ متر از سطح دریا هستند که بر روی دماغهای از رشتهکوهی امتداد یافتهاند. این محوطه شامل سه بخش متصل است: • بخش نخست در شمال شرقی که شامل بقایای یک قلعه کوچک استقراری است؛ • بخش میانی با سراشیبیها و گودالهایی حاوی آثار معماری آجری؛ • بخش سوم در جنوب غربی که بلندتر از سایر قسمتهاست و بقایای معماری تخریبشدهای دارد. شالوده اصلی تپهها صخرههای رسوبی است که با خاک پوشیده شدهاند. سفالینههای یافتشده در سطح تپهها، عمدتاً نخودی و قرمز با لعاب و بدون لعاب و نقوش متنوع، متعلق به خمرههای آذوقه و ظروف روزمره از سدههای دوران اسلامی، بهویژه دورههای سلجوقی، مغول و تیموری هستند. پراکندگی فراوان سفالها، آجرها و ملاط گچ سنتی نشاندهنده تداوم استقرار انسانی و اهمیت این مکان است. با وجود آسیبهای ناشی از حفاریهای غیرمجاز، تپههای گوشواره همچنان ارزش فرهنگی بالایی دارند. [ویرایش] ۱ - معرفی تپههای گوشوارهتپههای گوشواره تپههایی تاریخی که در جبههی غربی روستای کُند بالا در ارتفاع ۱۱۵‘۲ متری از سطح دریا واقع است. تپههای تاریخی گوشواره در مهرماه (۱۳۸۲ هـ.ش) با شماره ۳۸۱‘۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. [ویرایش] ۲ - موقعیت جغرافیاییاین تپهها در موقعیت °۵۱ و ´۳۹ طول شرقی، و °۳۵ و ´۵۴ عرض شمالی قرار دارد. بر دماغهی رشتهکوهی واقع شدهاند که به صورت یالی در جهت شمال شرقی به جنوب غربی از مرکز روستای کند بالا آغاز میشود. به سمت روستای کند پایین امتداد مییابد. [ویرایش] ۳ - ساختار و بخشهای تپهتپههای گوشواره شامل ۳ بخش متصل به یکدیگر هستند که در جهت شمال شرقی به جنوب غربی در امتداد یکدیگر واقع شدهاند: • بخش نخست آن در سمت شمال شرقی قرار دارد و شامل بقایای معماری ساختمانی است که تنها آثار پیهای آن باقی مانده است. ارتفاع این پیها حداکثر ۳۰ سانتیمتر است و بهسبب انباشت آوار حاصل از تخریب بنا، هویت اصلی آن قابل تشخیص نیست. اهالی روستای کند بالا بقایای معماری برجای مانده از این بنا را متعلق به حمام میدانند. با توجه به شواهد موجود این مطلب صحیح به نظر نمیرسد و احتمال میرود مستحدثات موجود در این بخش از تپههای گوشواره، شامل یک قلعهی کوچک استقراری بوده که در مواقع هجوم دشمن و ناامنی و آشوبها مورد استفادهی ساکنان روستا قرار میگرفته است. وسعت آثار معماری موجود در این بخش حدود ۶۰ مـ۲ است و شواهدی از وجود چند اتاق، یک راهرو و ۱ تا ۴ برج که با سنگ و ملاط گچ سنتی احداث شدهاند، در آن قابل رؤیت است. • بخش دوم یا بخش میانی تپههای تاریخی گوشواره در جنوب غربی بخش نخست آن قرار دارد. این بخش شامل یک سراشیبی و سربالایی و دو گودال نسبتاً بزرگ به عمق حدود ۱، طول ۳ و عرض ۲ متر است. در بدنهی این گودالها آثار معماری فراوانی مشاهده میشود که با آجرهایی به ابعاد ۵ / ۳ × ۲۰ × ۲۰ سانتیمتر و ۳ × ۱۸ × ۱۸ سانتیمتر احداث شدهاند. طول این بخش از تپههای گوشواره حدود ۷۵ متر است. • بخش سوم تپههای تاریخی گوشواره، تپهی جنوب غربی است. این بخش از دیگر بخشهای تپههای گوشواره حدود ۱۲ متر بلندتر است. در این بخش نیز بقایای معماری دیده میشود؛ اما میزان تخریب آنها به حدی است که نمیتوان از کیفیت آنها اطلاعی دقیق کسب کرد. به نظر میرسد بقایای معماری این بخش از تپههای گوشواره در عمق بیشتری از زمین وجود داشته باشد. [ویرایش] ۴ - شالوده اصلی تپهشالودهی اصلی تپههای تاریخی گوشواره، صخرههای رسوبی است که روی آنها با لایهی ضخیمی از خاک پوشانده شده است. [ویرایش] ۵ - شواهد باستانشناسیبدون شک پی بقایای معماری موجود در این تپهها تا سطح صخرههای یادشده پایین رفتهاند. در سطح تپههای تاریخی گوشواره انواع سفالهای نخودی، قرمز با لعاب و بدون لعاب با نقوش کنده، نقشافزوده، نقوش گیاهی و مهندسی، نقش داغدار با بدنههای صیقلی یافت میشود که مربوط به خمرههای بزرگ آذوقه و ظروف مصرفی روزمرهاند. این سفالها عمدتاً متعلق به سدههای دوران اسلامی و دورههای سلجوقی، مغول و تیموری است. تعداد زیاد قطعات سفالهای پراکنده در تپههای تاریخی گوشواره و همچنین آجرها و قطعات ملاط گچ سنتی فراوان موجود در این تپهها، بیانگر تداوم زندگی و استقرار انسان، و توجه زیاد به این مکان است. گرچه بخشهای مختلف این تپه بر اثر حفاریهای غیرمجاز بهشدت آسیب دیده، اما این مکان همچنان از ارزش فرهنگی بالایی برخوردار است. [ویرایش] ۶ - منبع• پازوکی طرودی، ناصر، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «تپههای گوشواره»، ص۱۳۹۶. ردههای این صفحه : تپه های اطراف تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||
