|
| ||||||||||||||||||||||||||||||
شورکاب، تپه tappe-ye šūrkāb، یکی از تپههای باستانی شهر لواسان و منطقهی شورکاب واقع است. این تپه در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه در امتداد شرقی - غربی، موازی با بلوار امام خمینی قرار دارد و حدود ۲۰۰ متر طول و ۵۰ متر عرض دارد. شواهد باستانشناختی نشان میدهند که تپهی شورکاب در دورههای تاریخی متعددی از جمله ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی مسکونی بوده است. احتمالاً سکونتگاهی روستایی، شهر کوچک یا حاکمنشینی محلی بوده که بر مناطق اطراف حکومت میکرده است. در کاوشهای غیررسمی و برشهای ایجاد شده برای ساخت و ساز، آثار متعددی از جمله بقایای معماری (تنور، اجاق، دیوار)، استخوانهای انسانی و حیوانی، انواع سفالهای متعلق به دورههای مختلف تاریخی به دست آمده است. متاسفانه، بخشهای قابل توجهی از تپهی شورکاب در اثر ساخت و سازهای غیرمجاز از جمله احداث بلوار امام خمینی و ساختمانهای مسکونی تخریب شده است. با وجود ثبت این اثر در فهرست آثار ملی، حفظ و نگهداری آن همچنان با چالشهایی روبرو است. [ویرایش] ۱ - معرفی تپه شورکابتپه شورکاب تپهای باستانی که در محلهی شورکاب شهر لواسان واقع است. [ویرایش] ۲ - موقعیت جغرافیاییاین تپهی باستانی در °۵۱ و ´۳۷ طول شرقی، °۳۵ و ´۴۹ عرض شمالی واقع است. تپه در ارتفاع ۷۶۵‘۱متری از سطح دریا قرار دارد. در فاصلهی ۹۰۰‘۱متری غرب بنای امامزاده عبدالله محلهی جائیج و در جنوب بلوار امام خمینی (ره) شهر لواسان قرار دارد. این تپه در امتداد شرقی ـ غربی به موازات بلوار امام خمینی قرار گرفته است و حدود ۲۰۰ متر طول و ۵۰ متر عرض دارد. [ویرایش] ۳ - ویژگیهای ظاهریدر تمام سطح آن درختهای کاج و سرو کاشته شده است. در بلندترین نقطهی آن ساختمان نسبتاً وسیع و بزرگی احداث کردهاند. به احتمال زیاد بخشهای عمدهای از لایههای باستانی و مواد فرهنگی موجود در تپه، بر اثر پیکنی آن ساختمان از میان رفته است. [ویرایش] ۴ - تخریب و تغییر کاربریبخش زیادی از جبههی شمالی تپهی باستانی شورکاب نیز در زمان احداث بلوار امام خمینی تخریب شد. شواهد فرهنگی آن به همراه خاک تپه برای تسطیح مسیر جاده به نقطهی نامعلومی حمل شده است. جبههی شرقی تپه نیز از گزند اقدامات نسنجیدهی نسل حاضر مصون نمانده است. پیکنی وسیع برای احداث چند خانهی مسکونی، جبههی شرقی تپه را نیز منهدم کرده و مواد فرهنگی موجود در آن را از میان برده است. [ویرایش] ۵ - یافتههای باستانشناسیدر بدنهی برشهای عمودی، طولی و عرضی که در جبههی شمالی و شرقی تپه برای احداث جاده یا ساختن خانه ایجاد کردهاند. بقایای فراوان معماری، تنور، اجاق و یک دیوار قطور دیده میشود که به احتمال زیاد این دیوار بخشی از حصار پیرامون تپه بوده است. ساکنان محلی اظهار میکنند که در زمان احداث جاده، در عمق ۷ متری، تپهزاغهها و قبرهایی را مشاهده کردهاند که از خاک بیرون آمدند. برای آنکه مانعی برای پیشرفت کار پیش نیاید، بلافاصله آنها را با خاک پر کردهاند. در سطح و پیرامون تپهی باستانی شورکاب و بهخصوص در نقاطی که حفاری صورت گرفته است، یافتههای باستانی موجود است که عبارتند از: • حجم وسیعی از استخوانهای انسانی و حیوانی؛ • انواع سفالهای متعلق به دورههای ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی؛ • قطعات سفالهای ظروف کوچک؛ • خمرههای بزرگ آذوقه به رنگ قرمز و نخودی با نقوش گیاهی، هندسی، انگشتی؛ • کنده یافت شده که بیانگر دیرینگی این تپه است. • افزون بر قطعات سفالهای یادشده، یک نمونه دستهی خنجر مفرغی و بدنهی ظروف سفالین ریتون مانندِ یافتشده، تعلق این تپه به دورهی ساسانی را قطعی میسازد. ۵.۱ - وجود بقایای معماریوجود بقایای معماری متعدد در این محل که با سنگ و ملاط گِل آهک احداث شدهاند. بقایای دیوار قطور پیرامون آن و وجود شواهد تنور، زاغه، خاکستر، استخوان و قطعات ظروفی با کاربرد مصرف روزانه مسکونی بودن آن را به اثبات میرساند. [ویرایش] ۶ - کاربری احتمالیبه نظر میرسد تپهی باستانی شورکاب یک محل مسکونی از نوع ده، شهر یا حاکمنشینی محلی بوده که بر نقاط مسکونی اطراف حکومت میکرده است. شاید شکلگیری این محل و استقرار حاکم منطقه در آن موجب افول تمدن موجود در تپهی حصارک، واقع در دوکیلومتری جنوبشرقی تپهی شورکاب شده باشد. تپهی باستانی شورکاب در (۱۳۸۲ هـ.ش) به شمارهی ۳۷۷‘۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، و مشمول قوانین حفاظتی و مراقبتی شده است. [ویرایش] ۷ - منبع• پازوکی طرودی، ناصر، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «تپه شورکاب»، ص۱۱۱۶. ردههای این صفحه : تپه های اطراف تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||||||||||
