|
| ||||||||||||||||||||||||||||
تنگلخانه، تپه tappe-ye tengel-xāne، تپهای باستانی در غرب روستای برگ جهان است. بر فراز یک صخره رسوبی با ارتفاع ۴۵ متر از زمینهای اطراف قرار دارد. این تپه به طول ۱۲۰ متر و عرض ۳۰ متر در جهت شمال به جنوب کشیده شده و اطراف آن با باغهای میوه پوشیده شده است. در حال حاضر حدود ۷۰ سانتیمتر از لایههای باستانی در تپه باقی مانده که بر اثر حفاریهای غیرمجاز آسیب دیده است. در سطح تپه و باغهای اطراف آن، قطعات سفالی، استخوانی و شیشهای مربوط به دوران تاریخی و سدههای نخستین اسلامی تا قرن ۱۴ میلادی یافت میشود. دیرینگی تپه به دوران تاریخی بازمیگردد و از اواخر قرن ۱۵ میلادی دیگر مورد استفاده قرار نگرفته است. تپه تنگلخانه در سال (۱۳۸۲هـ.ش) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. [ویرایش] ۱ - معرفی تپه تنگلخانهتپه تنگلخانه تپهای باستانی که در غرب روستای برگ جهان واقع است. تنگل در گویش محلی به معنی کوچک و نیز به معنی باریک به کار میرود. از اینرو، گمان میرود چون در گذشته بر بالای تپه اتاق باریک یا کوچکی از گذشتههای دور باقی مانده بوده، آنجا را تنگلخانه نامیدهاند. [ویرایش] ۲ - موقعیت جغرافیاییاین تپه در °۵۱ و ´۳۴ طول شرقی و °۳۵ و ´۵۰ عرض شمالی قرار دارد. در ارتفاع ۰۴۶‘۲متری از سطح دریا و بر بالای صخرهای از نوع سنگهای رسوبی که بیشترین ارتفاع آن از سطح زمینهای سمت جنوب حدود ۴۵ متر است، جای دارد. تپهی تنگلخانه به درازای ۱۲۰ متر و پهنای حدود ۳۰ متر در جهت شمال به جنوب کشیده شده و گرداگرد آن پوشیده از باغهای میوه است. شیب سطح تپهی تنگل ـ خانه به طرف شمال غربی و روستای افجه کشیده میشود. [ویرایش] ۳ - ساختار تپهتنگلخانه از نوع تپههایی که لایههای تاریخی و استقراری دارند، نیست. در واقع در گذشته بر بالای این تپه، قلعهای مسکونی وجود داشته است. مردم روستاهای اطراف در مواقع ناامنی و آشوب، زنها، پیرمردها و کودکان خود را در آن پناه میدادند. [ویرایش] ۴ - وضعیت آثار و حفاریهابقایای معماری خانههای سطح تپهی باستانی تنگلخانه و حصار دفاعی آن که از خشت و گل احداث شده بودند. به مرور زمان بهسبب عدم استفاده و بیتوجهی تخریب، بر اثر جریان باد و باران و بهخصوص بارشهای تند رگباری شسته شده و از سطح صخره به زمینهای اطراف ریخته است. [ویرایش] ۵ - لایههای باستانی تپهامروزه (۱۳۸۷ هـ.ش) حدود ۷۰ سانتیمتر از لایههای باستانی در سطح تپهی تنگلخانه باقی مانده که آن هم بر اثر حفاریهای غیرمجاز بهشدت مضطرب شده است. در سطح تپهی باستانی تنگلخانه و بهخصوص در میان باغهای اطراف آن قطعات فراوانی از آثار باستانی نظیر سفال، استخوان و شیشه یافت میشود که بیشتر مربوط به دوران تاریخی و سدههای نخستین اسلامی تا سدهی (۸ هـ.ق/ ۱۴ م) است. سفالهای یادشده بیشتر چرخساز و از انواع نخودی، قرمز، لعابدار، بدون لعاب، منقوش زیگزاگ، هندسی، موجی، نقشکنده و نقشافزوده است. [ویرایش] ۶ - قدمت تپهدیرینگی تپهی تنگلخانه به دوران تاریخی بازمیگردد و از اواخر سدهی (۹ هـ.ق/ ۱۵ م) استفاده از آن متروک شده است. تپهی تنگلخانه در مهرماه (۱۳۸۲ هـ.ش) در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، و به حفاظت و نظارت سازمان میراث فرهنگی درآمده است. [ویرایش] ۷ - منبع• پازوکی طرودی، ناصر، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «تپه تنگل خانه»، ص۶۵۱. ردههای این صفحه : تپه های اطراف تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||||||||
