|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
امام خمینی، بیت beyt-e emām xomeynī، منزل و دفتر امام خمینی (ره) از ۲۸ اردیبهشت سال (۱۳۵۹ هـ.ش) تا زمان رحلت وی در ۱۳ خرداد سال (۱۳۶۸ هـ.ش) بود. محل سکونت و دفتر امام خمینی در مجاورت حسینیهی شماره ۱ جماران (تکیهی بالا) بود. منزل امام، جماران را به مرکز تصمیمگیریهای مهم سیاسی کشور بدل کرد. منزل، خانهای ساده و یکطبقه با ۳۰۰ متر مربع مساحت و متعلق به سید مهدی امام جمارانی بود که امام با پرداخت اجاره در آن سکونت داشت. دفتر امام نیز در خانهای مجاور قرار گرفت و بعدها این مکان با وسایل شخصی ایشان به موزه تبدیل شد. حسینیهی جماران (بناشده در ۱۲۸۰ هـ.ق و بازسازیشده در ۱۳۵۵هـ.ش) محل دیدارهای مردمی و سخنرانیهای مهم امام بود و از بالکنی کوچک، متصل به خانه امام، استفاده میشد. حفاظت آن بر عهدهی سپاه پاسداران بود. در جریان جنگ ایران و عراق، خانوادههای شهدا و رزمندگان عمدهترین دیدارکنندگان بودند. پس از رحلت امام در خرداد سال (۱۳۶۸هـ.ش) این مکان به مرکز عزاداری و سپس مکانی گردشگری و ثبتشده در فهرست آثار ملی (۱۵ اردیبهشت ۱۳۷۶هـ.ش) تبدیل شد. [ویرایش] ۱ - معرفی بیت امام خمینیبیت امام خمینی منزل و دفتر امام خمینی (ره) از ۲۸ اردیبهشت سال (۱۳۵۹ هـ.ش) تا زمان رحلت وی در ۱۳ خرداد سال (۱۳۶۸ هـ.ش) جنب حسینیهی جماران (تکیهی بالا) قرار داشت. [ویرایش] ۲ - اهمیت تاریخیبا سکنا گزیدن امام در این محل، جماران به کانون تصمیمگیریهای مهم سیاسی ایران بدل شد و شهرتی جهانی یافت. همچنین تصمیمهای مهم کشور دربارهی مسائلی چون جنگ تحمیلی و اعلان آتشبس و مواردی دیگر در این مکان اتخاذ شد. از آنجا که خانهی امام و حسینیه جماران (تکیهی بالا) در کنار یکدیگر واقعاند و حوادث آن دو نیز آمیخته با هم است، در این مقاله، به هر دو آنها پرداخته خواهد شد. [ویرایش] ۳ - بیت امام (منزل)پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی همراه با بیت خود تا ماههای آخر سال (۱۳۵۸ هـ.ش) در شهر قم حضور داشت و در این زمان، بهسبب عارضهی قلبی و بنا به توصیهی پزشکان به تهران عزیمت کرد. به مدت یک ماه در بیمارستان قلب تهران (امروزه: شهید رجایی) بستری شد. پس از ترخیص از بیمارستان، به توصیهی پزشکان، در تهران ماند. از همینرو، مقرر شد، مکانی برای وی در شمال شهر که هم دارای هوایی پاک، سالم و هم از لحاظ مسائل امنیتی مطمئن باشد، فراهم شود. در آغاز، خانهای سه ـ طبقه در محلهی دربند متعلق به حاج آقا مشرف برای امام در نظر گرفته شد. بهسبب بروز برخی مشکلات، قرار بر این شد که امام به مکان مناسبتری نقل مکان کند. ایشان همواره، بر انتخاب مکانی ساده، محقر و بیپیرایه تأکید میکرد، از همینرو، چنین منزلی در جماران برای اقامت ایشان در نظر گرفته شد. سرانجام، امام در ۲۸ اردیبهشت سال (۱۳۵۹ هـ.ش) به این خانه که در مجاورت حسینیهی شماره یک جماران یا تکیهی بالا قرار داشت، وارد شد. [۱]
چشمههای انقلاب، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، ۱۳۸۷ ش، ص۴۲-۴۳.
[۲]
نورآقایی، آرش، «تور خمین تا تهران»، همشهری (۲) (مل).
[ویرایش] ۴ - ویژگی بیت اماماین خانه با مساحت ۳۰۰ مـ ۲ (۱۵۰ مـ ۲ زیربنا و ۱۵۰ مـ۲ حیـاط) مشتمل بر یک طبقه واقع در پشت حسینیهی جماران بود. این منزل متعلق به حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی امام جمارانی بود و بنا به درخواست و پیشنهاد وی، به امام داده شد. ایشان نیز ماهیانه مبلغی حدود ۰۰۰‘۸ تومان به امام جمارانی اجارهبها میداد. این خانهی محقر و ساده چند اتاق داشت. یکی از آنها، اتاقی با یک کاناپه و طاقچه بود که برای دیدارهای خصوصی امام در نظر گرفته شده بود و به اتاقی راه داشت که مجموعهی محل زندگی و ملاقاتهای ایشان (داخلی و خارجی) را تشکیل میداد. از جملهی این ملاقاتهای مهم میتوان به دیدار امام با ادوارد شواردنادزه، وزیر خارجه وقت شوروی سابق، در سال (۱۳۶۷ ش) اشاره کرد. در اتاقهای دیگر نیز اعضای خانوادهی امام ساکن بودند. در برخی از ساعات روز، امام در حیاط این خانه، قدم میزد و به رادیو گوش میکرد. بعدها، باغی نیز که در مجاورت این خانه قرار داشت و چشمهای هم در آن جاری بود، خریداری و به خانه افزوده شد. خانهی دیگری هم که در مجاورت بیت قرار داشت، خریداری شد تا دفتر امام در آنجا مستقر شود. امروزه منزل امام با نگهداشتن وسایل شخصی ایشان به موزه بدل شده است و علاقهمندان از آن بازدید میکنند. [۳]
نورآقایی، آرش، «تور خمین تا تهران»، همشهری (۲) (مل).
[۴]
چشمههای انقلاب، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، ۱۳۸۷ ش، ص۴۳.
[۵]
جماران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، بیتا، ص۳-۵.
[ویرایش] ۵ - حسینیه جمارانحسینیهی شمارهی یک در میدان اصلی جماران، خیابان حسنیکیا، کوی نیایش واقع شده است و قدمت آن به (۱۲۷۵ هـ.ق) بازمیگردد. این حسینیه در سال (۱۲۸۰ هـ.ق) توسط آیت الله سید ابراهیم جمارانی وقف روستای جماران گردید. در سال (۱۳۵۵ هـ.ش) به همت اهالی جماران بازسازی شد. این حسینیه پس از ورود امام به جماران، برای دیدارهای مردمی با ایشان در نظر گرفته شد. از آنجا که ساختمانی قدیمی داشت، بنای آن دوباره بازسازی شد. البته قرار بود داخل حسینیه نیز سفیدکاری و نقاشی شود، اما امام اجازهی این کار را نداد. [۶]
چشمههای انقلاب، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، ۱۳۸۷ ش، ص۴۳.
[۷]
تحقیقات میدانی مؤلف.
[ویرایش] ۶ - ویژگی های حسینیه جمارانحسینیهی جماران مشتمل بر دو طبقه است. طبقهی بالا مخصوص خانمها و طبقهی پایین ویژهی آقایان است. در ضلع شمالی حسینیه هم، بالکنی کوچک قرار دارد که صندلی معروف امام، که سخنرانیهای خود را روی آن ایراد میکرد، در آنجا مستقر است. پل متحرکی نیز از سطح ایوان مشرف به حیاط تا بالکن حسینیه وجود دارد که برای سهولت رفت و آمد امام به حسینیه نصب شده بود؛ زیرا منزل ایشان در پشت حسینیه قرار داشت. بالکن حسینیه نیز حدود دو متر از سطح زمین فاصله دارد که در زمان حضور امام در حسینیه، زیر آن، یک ردیف از پاسداران با نظم و ترتیبی خاص میایستادند. [۸]
جماران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، بیتا، ص۴، ۷.
[۹]
چشمههای انقلاب، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، ۱۳۸۷ ش، ص۴۴.
[ویرایش] ۷ - فعالیتها و رویدادها در حسینیهدر آن دوره، هفتهای ۳ یا ۴ بار، دیدارهای مردمی با امام در این حسینیه برگزار میشد. در برخی از این دیدارها، امام سخنرانی میکرد و بسیاری از پیامها و مسائل مهم سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در این حسینیه با مردم در میان گذاشته میشد. پس از مدت کوتاهی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تشکیلات حفاظتی منسجمی نیز در جماران بهوجود آورد. در حقیقت، مسئولیت حفاظت از امام و بیت او بر عهدهی این نهاد بود. با توجه به دیدارهای عمومی و حضور جمعیت بسیاری که برای دیدار با ایشان به جماران میآمدند، مقرها و ایست بازرسیهای منظمی بهخصوص در کوی نیایش تشکیل شد تا خطری امنیت امام را تهدید نکند. پس از ایست بازرسی و گذر از پیچ یک کوچه و نیز پیمودن سربالایی کوتاهی، حسینیه قرار داشت. لحظاتی پس از حضور مردم در حسینیه، امام همراه با فرزندش، حاج سید احمد خمینی، در بالکن حاضر میشد و به ابراز احساسات مردم پاسخ میداد. هنگام دیدارهای مردمی، هر شخص میبایستی کارت ملاقاتی را به همراه میداشت. در هنگام ورود و خروج امام، دو شعارِ «روح منی خمینـی ـ بتشکنی خمینی» و «خدایا خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگهدار» بیش از هر شعار دیگری داده میشد. [ویرایش] ۸ - بیشترین ملاقات کنندگان با امامدر آن زمان، که مصادف با جنگ ایران و عراق بود، بیشتر خانوادههای رزمندگان، جانبازان و شهیدان برای دیدار ایشان به آنجا میآمدند. هنگامی که وضعیت جسمانی امام در خرداد (۱۳۶۸ هـ.ش) رو به وخامت گذاشت، اهالی محلهی جماران و گروههای بسیاری از همهی نقاط ایران در این حسینیه گرد هم میآمدند و برای بهبود سلامتی ایشان دعا میکردند [ویرایش] ۹ - سال وفات اماماما سرانجام در ۱۳ خرداد سال ( ۱۳۶۸ هـ.ش) امام خمینی در بیمارستان فوق تخصصی قلب جماران (ه م) درگذشت. پس از آن، سوگواران بسیاری در حسینیهی جماران تجمع کردند و به عزاداری پرداختند. [۱۰]
چشمههای انقلاب، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، ۱۳۸۷ ش، ص ۴۳-۴۴.
[ویرایش] ۱۰ - وضعیت کنونی حسینیهامروزه (۱۳۸۸ هـ.ش) در حسینیهی جماران، بهجز مراسم سوگواری در ماههای محرم و صفر، سخنرانیهای مختلفی دربارهی مقام و منزلت امام ایراد میشود؛ همچنین در جریان انتخابات مجلس شورای ملی، ریاست جمهوری، مجلس خبرگان رهبری و شوراهای شهر و روستا این حسینیه جزو حوزههای رأیگیری است و مقامات بلندپایه نظام جمهوری اسلامی و اعضای بیت امام و دیگران در پای صندوقهای رأی در آنجا حضور مییابند. امروزه بیت و حسینیهی جماران به مکانی با جذابیتهای گردشگری بدل شده و از اینرو، در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. [۱۱]
«وجه تسمیه جماران و سمبلهایش»، همشهری (۱) (مل).
در جماران افزون بر حسینیهی شمارهی یک جماران یا تکیهی بالا، حسینیهی دو (تأسیس: ۱۳۷۰ هـ.ش) و تکیهی پایین (همزمان با تکیهی بالا) نیز وجود دارد. حسینیهی جماران در تاریخ ۱۵ اردیبهشت سال (۱۳۷۶ هـ.ش) در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. [۱۲]
«حسینیه جماران»، کتاب اول (مل ).
[۱۳]
Hamshahrionline (۱), www.hamshahrionline.ir/ news paper-arch/ vijenam/ Mahal/ ۱۳۸۳/ Mahele۱/ ۸۳۰۷۲۳/ -vije.htm (acc. Feb. ۹, ۲۰۱۰)
[۱۴]
ibid (۲), www. hamshahrionline.ir/ News/ Printable.aspx?id=۴۲۰۶۵ (acc. Feb. ۴,۲۰۱۰)
[۱۵]
Ketabeavval, www.ketabeavval.ir/ tehran/ ۱۹۴۹.aspx (acc. Feb.۸, ۲۰۱۰).
[ویرایش] ۱۱ - پانویس
[ویرایش] ۱۲ - منبع• موسوی زاده، حسن، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «امام خمینی، بیت»، ص۱۸۹. ردههای این صفحه : حسینیه های تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
