• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

آفتاب تهرانی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آفتاب تهرانی āftāb-e tehrānī، محمدعلی خان، از پارسی‌گویان گمنام متأخر، به‌گمان زنده در سدۀ ۱۳ ق/ ۱۹ م. 
آفتاب تهرانی
نسب‌شناسی
نام محمدعلی خان آفتاب تهرانی
ولادت/وفات
زادروز در سدۀ ۱۳ ق/ ۱۹ م
کشور تولدایران
محل زندگیایران
فعالیت‌ها
مهمترین منصب از پارسی‌گویان گمنام متأخ




[ویرایش]

۱ - معرفی نامه



از زندگانی آفتاب آگاهی چندانی در دست نیست. گویا نورالحسن، صاحب نگارستان سخن (تألیف: ۱۲۹۲ ق/ ۱۸۷۵ م)، تنها تذکره‌پردازی است که نامی از او برده است؛ وی پس از عبارت ادبی کوتاهی در وصف هنر آفتاب، به بیتی از او بسنده کرده است.
[۱] نورالحسن، نگارستان سخن، به کوشش محمد عبدالمجید خان، ص۱۰، بهوپال، ۱۲۹۳ ق.
چند تن از نویسندگان معـاصر نیز مطـالب نورالحسن را تکـرار کرده‌انـد.
[۲] هدایت، محمود، گلزار جاویدان، ج۱، ص ۲۲، تهران، ۱۳۵۳ ش.
[۳] شفق، مجید، شـاعران تهران از آغـاز تـا امروز، ج۱، ص۱۷، تهران، ۱۳۷۷ ش.

[ویرایش]

۲ - نسبت آفتاب به تهران



از نسبت آفتاب به تهران برمی‌آید که زادگاه او همان‌جا بوده، یا دیرزمانی در آن خطه زیسته است.
[ویرایش]

۳ - نسبت او با نورالحسن



همچنین با توجه به سال تألیف نگارستان سخن و یادنکردن دیگر تذکره‌ها از آفتاب،
[۴] خیام‌پور، عبدالرسول، فرهنگ سخنوران، ج۱، ص۱۰، تهران، ۱۳۶۸ ش.
می‌توان گفت:
۱. آفتاب هم‌روزگار نورالحسن بوده است؛ ازاین‌رو، زمان حیاتش را باید در سدۀ ۱۳ ق تصور کرد.
۲. نورالحسنْ آفتاب را می‌شناخته، و دست‌کم آگاهی اندکی از احوال او داشته است.
۳. در گمانی دور، آفتاب ترک تهران گفته، تا هند راه پیموده، و نورالحسن را در آنجا ملاقات کرده است.به‌هرروی، نورالحسن در نکوداشت مرتبۀ آفتابْ او را «مهر سپهر سخن‌دانی» خوانده، و این بیت عاشقانه را به‌عنوان شاهدی از قریحۀ وی آورده است: شیخ چو زلف تو دید مذهب هندو گزید / دید رخت بِرْهَمَن کیش مسلمان گرفت.
[۵] خیام‌پور، عبدالرسول، فرهنگ سخنوران، ج۱، ص۱۰، تهران، ۱۳۶۸ ش.
برخی این سروده را دلیلی بر موزونی طبع و شاعری آفتاب دانسته‌اند.
[۶] هدایت، محمود، گلزار جاویدان، ج۱، ص ۲۲، تهران، ۱۳۵۳ ش.

[ویرایش]

۴ - پانویس


 
۱. ↑ نورالحسن، نگارستان سخن، به کوشش محمد عبدالمجید خان، ص۱۰، بهوپال، ۱۲۹۳ ق.
۲. ↑ هدایت، محمود، گلزار جاویدان، ج۱، ص ۲۲، تهران، ۱۳۵۳ ش.
۳. ↑ شفق، مجید، شـاعران تهران از آغـاز تـا امروز، ج۱، ص۱۷، تهران، ۱۳۷۷ ش.
۴. ↑ خیام‌پور، عبدالرسول، فرهنگ سخنوران، ج۱، ص۱۰، تهران، ۱۳۶۸ ش.
۵. ↑ خیام‌پور، عبدالرسول، فرهنگ سخنوران، ج۱، ص۱۰، تهران، ۱۳۶۸ ش.
۶. ↑ هدایت، محمود، گلزار جاویدان، ج۱، ص ۲۲، تهران، ۱۳۵۳ ش.

[ویرایش]

۵ - منبع



• موسوی، مرتضی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «آفتاب تهرانی» ص۳۸۹.    


رده‌های این صفحه : پارسی گویان تهران




جعبه ابزار