|
| ||||||||||||||||||||
شرکت نفت، مجموعه آموزشی ـ ورزشی شماره ۳ majmūºe-ye āmūzešī-varzešī-ye šomāre-ye se-ye šerkat-e naft، در محلهی الهیه تهران واقع است. این مکان بخشی از باغ ییلاقی میرزامحمد امیندفتر، داماد آصفالدوله در دورهی ناصری است. این ملک پس از گذر از دست فاطمه سلطان خانم، به شرکت نفت انگلستان و ایران واگذار شد. سپس پس از ملی شدن صنعت نفت، در اختیار شرکت ملی نفت ایران قرار گرفت. این ملک تا پیش از انقلاب سال (۱۳۵۷ هـ.ش) خانه سازمانی مدیران عامل شرکت ملی نفت (از جمله دکتر منوچهر اقبال) بود. پس از انقلاب، مدتی در اختیار سپاه پاسداران قرار گرفت. سپس به مجموعهای آموزشی ـ تفریحی برای کارکنان شرکت ملی نفت تبدیل شد. بنای اصلی این باغ که مربوط به اواخر دورهی قاجار است، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و دارای سبک معماری ساده با تزئینات محدود است. در حال حاضر، مجموعه بهطور اختصاصی در اختیار کارکنان شرکت ملی نفت ایران است، ولی گاهی برای همایشها و سمینارهای دیگر ادارات نیز اجاره داده میشود. [ویرایش] ۱ - معرفی مجموعه آموزشی ـ ورزشی شرکت نفتمجموعه آموزشی ـ ورزشی شرکت نفت تا پیش از انقلاب سال (۱۳۵۷ هـ.ش) خانهی سازمانی مدیران عامل شرکت ملی نفت ایران بود. امروزه، یکی از مجموعههای آموزشی ـ ورزشی شرکت نفت است. [ویرایش] ۲ - پیشینه تاریخی ملکاین ملک بخش باقیمانده از باغ ییلاقی بزرگی است کـه در گذشته بـه میـرزا محمد امیندفترــ داماد آصفالدولـه (والی خـراسان در دورهی نـاصری) ــ تعلق داشته است. این باغ پس از مرگ امیندفتر ــ چون وی فرزندی نداشت ــ به همسرش فاطمه سلطان خانم، دختر آصفالدوله رسید. از مساحت نخستین این باغ اطلاعی در دست نیست؛ اما در حدود سال (۱۳۰۰ هـ.ش/ ۱۹۲۱ م) این باغ یکی از ۳ باغ بزرگ موجود در اراضی الٰهیه بوده است. این ملک در جنوب محلهی الٰهیه قرار داشت و تا نزدیکی پل رودخانهی زرگنده ادامه مییافت. بعدها قسمت اعظم این باغ توسط فاطمه خانم به قطعات کوچک و بزرگ تفکیک شد و به فروش رسید. قسمتی که از مساحت نخستین این باغ مانده است و محل سکونت فاطمه خانم بوده، امروزه (۱۳۹۰ هـ.ش) ۵۰۰‘۸ مـ ۲ مساحت دارد. [۱]
ارادتی، علیمحمد (رئیس و نماینده کارفرمای مجموعه آموزشی ـ ورزشی شماره ۳ شرکت نفت الٰهیه)، مصاحبه با مؤلف.
[۲]
بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، قم، ۱۳۵۰ ش، ج۲، ص۵۱.
[ویرایش] ۳ - فروش به شرکت نفت انگلستان و ایراندر سال (۱۳۰۳ هـ.ش/ ۱۹۲۴ م) فاطمه خانم این باغ و عمارت مسکونی را به شرکت نفت انگلستان و ایران در ازای مبلغ ۵۰۰‘ ۷ تومان معادل ۵۰۰‘۱ لیرهی استرلینگ فروخت. سند انتقال آن در دفترخانهی ۲ زرگنده به امضای دو طرف رسید. [۳]
ارادتی، علیمحمد (رئیس و نماینده کارفرمای مجموعه آموزشی ـ ورزشی شماره ۳ شرکت نفت الٰهیه)، مصاحبه با مؤلف.
در این باغ به غیر از ساختمان مسکونی دوطبقهای که محل سکونت فاطمه خانم بود، یک دستگاه طویله و یک کالسکهخانه وجود داشته که در حال حاضر به جز آن خانه، بقیهی ساختمانها تخریب شده است. [ویرایش] ۴ - کاربری ملک در دوران شرکت نفت ملی ایرانشرکت نفت انگلستان و ایران از این ملک به عنوان محل سکونت نمایندگان وقت مدیران عامل آن شرکت استفاده میکرد. پس از ملی شدن صنعت نفت در ایران (۱۳۲۹ هـ.ش/ ۱۹۵۱ م)، این ملک به شرکت ملی نفت ایران تعلق گرفت و از قرار معلوم، جلسات مذاکرات خلع ید در همین باغ برپا میشد. [۴]
بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، قم، ۱۳۵۰ ش، ج۲، ص۵۱.
شرکت ملی نفت ایران نیز این باغ را به محل سکونت مدیران عامل آن شرکت اختصاص داد. در (۱۳۳۵ هـ.ش) بخشی از این باغ به باشگاه ورزشی کارکنان صنعت نفت واگذار شد. [ویرایش] ۵ - اقامت دکتر منوچهر اقبالدکتر منوچهر اقبال از سال (۱۳۴۱ تا ۱۳۵۶ هـ.ش) به مدت ۱۵ سال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران بود و در این خانه و باغ سکونت داشت. از همینرو، نام این مکان به «خانهی دکتر منوچهر اقبال» نیز معروف است. پس از منوچهر اقبال، مدیران بعدی تمایلی به اسکان در این باغ نداشتند. [ویرایش] ۶ - تغییرات کاربری بعد از انقلاببا پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال (۱۳۵۷ هـ.ش) این ملک مدتی در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار داشت. به عنوان پایگاه کمیتهی الٰهیه مورد استفاده قرار میگرفت؛ اما پس از چندی به شرکت ملی نفت ایران مسترد گردید. در دورهای، جلسات هیئت مدیرهی این شرکت در این باغ برگزار میشد. [۵]
فخیمی، قباد، «مدیران نفت در دادگاه انقلاب»، دنیای اقتصاد، تهران، ۲۲/ ۱ / ۱۳۸۸ ش، شم ۷۶۹‘۱.
چون این باغ و عمارت بیشتر روزهای سال بدون استفاده باقی میماند، مقرر شد به مجموعهای آموزشی ـ تفریحی بدل شود. از اینرو، به محل برگزاری سمینارها و همایشها، میهمانیهای اداری و خصوصی، و اجرای کلاسهای آموزشی ویژهی کارکنان شرکت ملی نفت ایران اختصاص یافت. [ویرایش] ۷ - وضعیت کنونیدر حال حاضر (۱۳۹۰ هـ.ش) مجموعهی آموزشی ـ ورزشی شماره ۳ شرکت نفت الٰهیه زیر نظر رئیس خدمات رفاهی شرکت ملی نفت ایران اداره میشود. رئیس باشگاه که به عنوان نمایندهی کارفرما در مجموعه حضور دارد، توسط رئیس واحد یادشده انتخاب میشود و بر مجموعه نظارت دارد. امور اجرایی و خدماتی مجموعه توسط شرکتهای پیمانکار انجام میپذیرد. [ویرایش] ۸ - امکانات و سازههای مجموعهامروزه در مجموعهی ورزشی شرکت نفت در الٰهیه که در ضلع شمالی باغ قرار دارد. ۳ زمین تنیس، استخر سرپوشیده، سالنهای بدنسازی، فوتسال، بسکتبال و اسکواش قرار دارد. این امکانات مورد استفادهی اختصاصی کارکنان شرکت ملی نفت ایران است. این مجموعه در حدود ۵۰۰‘ ۳ مـ۲ فضای سبز و مشجر دارد. ساختمان دوطبقهای که زمانی محل سکونت فاطمه خانم بود، اکنون به ساختمان اداری مجموعه تعلق دارد. [ویرایش] ۹ - ویژگیهای معماری عمارت اصلیپیشینه و سبک بنای این ساختمان به اواخر دورهی قاجار باز میگردد. بنا بر روی سکویی صفحه مانند قرار دارد. نمای آن آجری است و در ضلع جنوبی و غربی دارای یک تراس به هم پیوسته است. ۸ ستون در ضلع جنوبی و ۷ ستون در ضلع شرقی، تنها تزیینات این ساختمان را تشکیل میدهد. در بالای ستونها گچبریهای گلبوتهای صورت گرفته و سقف ساختمان نیز شیروانی است. ۳ اتاق در طبقهی همکف و ۳ اتاق در طبقه فوقانی قرار دارد. اتاقهای طبقهی همکف دارای پنجرههایی از زمین تا سقف است. هیچ یک از اتاقها تزیینات رایج در خانههای اعیانی دوران قاجار و پهلوی را ندارد. راه اصلی ورود به ساختمان در ضلع جنوبی است. در سال (۱۳۳۴ هـ.ش) نخستین بخش الحاقی که شامل یک اتاق با سقف شیروانی است، در ضلع شرقی بنا احداث شد. شاید این اتاق را برای ملاقاتهای اداری مدیران عامل شرکت ملی نفت ایران ساخته بودند. در سالهای بعد ۲ اتاق دیگر به ساختمان اضافه شد که هر کدام از درون به وسیلهی درهایی به ساختمان اصلی راه دارند. در سال (۱۳۸۲ هـ.ش) این ساختمان و باغ آن، با شماره ۸۷۱‘۱۰ جزو آثار ملی به ثبت رسید. [ویرایش] ۱۰ - الحاقات و ساختوسازهای جدیدطی سالهای اخیر دو ساختمان در ضلع شمالی محوطهی باغ به منظور برگزاری گردهماییها، یک نمازخانه در ضلع شرقی، یک آشپزخانه و انبار در ضلع غربی آن احداث شده است. این بناها از لحاظ سبک معماری با عمارت قدیمی و اصلی باغ همخوانی ندارند و از لحاظ بصری، نمایی نامتجانس پدید آوردهاند. این مجموعه صرفاً به کارکنان شرکت ملی نفت ایران اختصاص دارد. به صورت موردی و پس از عقد قرارداد، در اختیار دیگر شرکتها و ادارات دولتی نیز جهت برگزاری سمینارها و یا برگزاری دورههای آموزشی قرار میگیرد. [ویرایش] ۱۱ - پانویس
[ویرایش] ۱۲ - منبع•مرادیان منفرد، علیمحمد، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «شرکت نفت، مجموعه آموزشی-ورزشی »، ص۱۰۸۹. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | مجموعه ورزشی
|
||||||||||||||||||||
