|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
سعادتآباد saºādat-ābād، محلهای در منطقه ۲ شهرداری تهران، در گذشته با نامهای ساداتآباد و قلعه حاجی سید حسن شناخته میشد. این اراضی توسط حاجی سید حسن آباد شد و پس از مرگ او به منصور آقا رسید. منصور آقا نیمی از زمینها را به شاهزاده محمدجعفر میرزا و نیم دیگر را به شیخ محمد مدعیالعموم فروخت. سیدضیاءالدین طباطبایی، نخستوزیر پس از کودتای (۱۲۹۹ ه.ش) در دهه (۱۳۲۰ هـ.ش) نیمی از اراضی را خرید. او کشاورزانی از سادات یزد را استخدام کرد و نام منطقه را ساداتآباد گذاشت که بعداً به سعادتآباد تغییر یافت. فعالیتهای کشاورزی مانند گندمکاری، یونجهکاری و پرورش خرگوش باعث رونق منطقه شد. سعادتآباد در دهه (۱۳۴۰ هـ.ش) با ۲۳۶ نفر جمعیت، بهتدریج به محلهای تهرانی تبدیل شد. امروزه (۱۳۹۱ هـ.ش) این محله با مساحت ۲.۷۶ کیلومتر مربع، حدود ۳۰,۰۰۰ نفر جمعیت دارد. محدودهی جغرافیایی آن از شمال به البرز، از جنوب به خیابان سرو، از شرق به بزرگراههای یادگار امام و چمران و از غرب به بلوار پاکنژاد محدود میشود. [ویرایش] ۱ - معرفی و پیشینه تاریخی سعادتآبادسعادتآباد در گذشته ساداتآباد یا قلعهی حاجی سید حسن و امروزه محلهای در منطقهی ۲ شهرداری تهران است. به نوشتهی منوچهر ستوده، اراضی سعادتآباد در گذشته توسط حاجی سید حسن آباد شد و پس از مرگ وی به منصور آقا رسید. پس از چندی منصور آقا ۳ دانگ از این زمینها را به شاهزاده محمد جعفر میرزا و ۳ دانگ باقی را به شیخ محمد مدعی العموم فروخت. [۱]
ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، تهران، ۱۳۷۱ ش، ج۱، ص۴۴۸.
[ویرایش] ۲ - تحولات مالکیت و نقش کلیدی سید ضیاءپس از چندی سیدضیاءالدین طباطبایی نخست وزیر دورهی پس از کودتای (۱۲۹۹ هـ.ش)، در اواسط دههی (۱۳۲۰ هـ.ش) ۳ دانگ این اراضی را از محمد جعفر میرزا خرید. سید ضیاء در آغاز عدهای از آشنایان یزدی خود و کشاورزانی را که گفته میشد جملگی از سادات بودند، استخدام کرد. از اینرو این اراضی را ساداتآباد نامید. البته این اراضی بعدها سعادتآباد نام گرفت. [ویرایش] ۳ - رونق اقتصادی و کشاورزیکشتوکار گسترده در زمینهای سعادتآباد توسط کشاورزان و شخص سیدضیاء، سبب آبادی این منطقه شد. گندمکاری، یونجهکاری و پرورش خرگوش از نوع آنغوره و فروش گوشت آن به مغازههای چهارراه استانبول سبب آبادانی این اراضی شد. پوست و پشم خرگوش برای تولید کلاه و پالتو به بازرگانان از جمله فعالیتهایی بود که انجام میشد. گندم بهدست آمده از مزارع سید ضیاء در آن زمان بخشی از غلهی مورد نیاز مردم تهران را تأمین میکرد. همچنین انواع میوههای مرغوب آن زمان از باغهای سیدضیاء در سعادتآباد به دست میآمد. آب مورد نیاز این منطقه برای کشاورزی و آشامیدن، از طریق حقّابهی رودخانهی اوین، قنات، چاه و چندین چشمه تأمین میشد. محصولات زراعی و درختی سعادتآباد بیشتر صیفیجات، گوجه، زردآلو، گیلاس و آلبالو بود. چنانکه گفته شد، در آن زمان سیدضیاء بهپیشنهاد سررید بولارد، سفیر وقت انگلستـان در ایـران، به پرورش نوعی خاص از خرگوش پرداخت. در طول ۱۰ سال بهطور مداوم حدود ۰۰۰‘۱۵ خرگوش در مزارع سعادتآباد پرورش داد. [ویرایش] ۴ - حواشی سیاسی و انزواسیدضیاء بهسبب دسیسههای فراوان اطرافیان مورد غضب محمد رضا شاه واقع شد. از اینرو، احمد قوام، نخست وزیر وقت، در (۱۳۲۵ هـ.ش) به او پیشنهاد کرد که از ایران خارج شود. سیدضیاء نپذیرفت و سرانجام در خانهی خود، در سعادتآباد زیرنظر قرار گرفت. [۲]
ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، تهران، ۱۳۷۱ ش، ج۱، ص۴۸۴-۴۸۵.
[۳]
بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، تهران، ۱۳۵۷ ش، ج۵، ص۱۲۷.
[۴]
خان عمو، شیدا و دیگران،«مونوگرافی محله سعادتآباد»، مطالعات شهری ایران، بش، (مل).
[ویرایش] ۵ - ادغام در تهران و رشد شهریسعادتآباد در اوایل دههی (۱۳۴۰ هـ.ش) ۲۳۶ تن جمعیت داشته است. [۵]
ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، تهران، ۱۳۷۱ ش، ج۱، ص۴۸۵.
این روستا مانند دیگر روستاهای شمیران در جریان توسعهی شهرنشینی در تهران، در دههی (۱۳۴۰ هـ.ش) به یکی از محلههای این شهر تبدیل و بر جمعیت آن افزوده شد. این محله تا چندی پیش جمعیتی محدود داشت و حتى زمینهای آن به قیمت ناچیزی میان افراد معامله میشد. بعدها رونق آپارتمانسازی در محلهی پایین سعادتآباد، شهرک غرب، سبب افزایش جمعیت و قیمت زمینها در این محله گردید. [ویرایش] ۶ - جغرافیا و مرزبندی امروزیامروزه (۱۳۹۱ هـ.ش) محلهی سعادتآباد با مساحتی حدود ۹۶۶‘۷۵۵‘۲ مـ۲ دارای جمعیتی حدود ۰۰۰‘۳۰ تن است. این محله از شمال به رشتهکوههای البرز، از جنوب به خیابان سرو، از شرق به مسیل اوین و بزرگراههای یادگار امام و شهید چمران و از غرب به بلوار شهید پاکنژاد محدود میشود. محلهی سعادتآباد از شمال و غرب توسط بزرگراه یادگار امام محصور شده است. [ویرایش] ۷ - شبکه معابر و میدانهای اصلیخیابانهای سعادتآباد، سرو، آسمانها، صرافها، فرهنگ، دشت بهشت، علامه، پاکنژاد، ریاضی بخشایش، مروارید، صدف و شکوفه از خیابانها این محله است. بلوارهای شهرداری، بهزاد، ۲۴متری، دریا، پاکنژاد از بلوارهای این محله بهشمار میآیند. میدانهای کاج، شهرداری (قیصر امینپور)، سرو، فرهنگ و بوستان (کتاب) از میدانهای این محله میباشد. خیابان علامه از دو بخش شمالی و جنوبی تشکیل شده است: بخش شمالی این خیابان در سرو شرقی واقع است که انتهای آن به بزرگراه نیایش ختم میشود. خیابان جنوبی آن نیز پس از بزرگراه نیایش آغاز میشود. این خیابان از جنوب به شهرک غرب و از شرق به بزرگراه چمران مرتبط است. در انتهای این خیابان دانشگاه امام صادق (ع) واقع است. [ویرایش] ۸ - مراکز مهم و خدمات عمومیمحلهی سعادتآباد دارای مراکز درمانی، خدماتی، تجارتی، تفریحی و آموزشی است که میتوان به آنها اشاره کرد. از جمله: • مراکز درمانی: بیمارستانهای شهید مدرس، عرفان، پارسیان؛ • مراکز آموزشی: دانشکدهی ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه امام صادق (ع)؛ • مراکز تجارتی: سروستان، بوعلی، مادر، فروشگاه شهروند بهرود؛ • مجموعهی فرهنگی و ورزشی و تجارتی اریکهی ایرانیان، بوستانهای دشت بهشت، سنگی، دلاوران، فرهنگ و آبشار شهرداری منطقهی ۲ تهران و سفارت نیکاراگوئه نیز در این محله قرار دارد. [۶]
خان عمو، شیدا و دیگران، «مونوگرافی محلۀ سعادتآباد»، مطالعات شهری ایران، بش، (مل).
[۷]
«اطلاعات محله ۲»، شهرداری منطقه ۲ تهران، بش، (مل).
[۸]
Iran Urban Studies, www.iranurbanstudies.com / Show Views.aspx?vid=۲۳۶; Region۲.Tehran, http: / / region۲. tehran.ir / Default.aspx?tabid=۱۴۰.
[ویرایش] ۹ - پانویس
[ویرایش] ۱۰ - منبع• موسوی زاده، حسن، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «سعادت آباد»، صفحه۹۹۸. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | روستاهای تهران | کوههای البرز | محله های مناطق تهران | نخست وزیران عصر پهلوی
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
