توچال، پناهگاه panāhgāh-e towčāl، با نام «پناهگاه کارگر»، نخستین جانپناه سنگی مدرن در کوهنوردی ایران است. این پناهگاه در سال (۱۳۴۴هـ.ش) توسط گروهی از کوهنوردان داوطلب بر فراز قله توچال در رشتهکوه البرز ساخته شد. پناهگاه با هدف جلوگیری از تلفات انسانی در مسیر صعود به قله ساخته شد و مصالح آن از سنگهای محلی و ملات سیمان بود. با وجود شرایط دشوار حمل و نقل، ساخت آن بدون تجهیزات مکانیکی انجام گرفت. پیش از احداث، رضایتنامهای از اهالی روستای لشکرک، به عنوان ذینفعان مراتع، اخذ شد. این بنا در سال (۱۳۸۰ هـ.ش) با عنوان بخشی از «اثر فرهنگی ـ تاریخی جادۀ شمال و آثار داخل حریم» به ثبت ملی رسید. در سالهای اخیر نیز پناهگاه جدیدی با طراحی کرویشکل و امکانات بیشتر در کنار پناهگاه کارگر ساخته شده است. [ویرایش] ۱ - معرفی پناهگاه توچالپناهگاه توچال پناهگاهی تاریخی که بر فراز قلهی توچال قرار دارد. کوههای البرز و قله توچال همواره مورد توجه کوهنوردان، طبیعتدوستان و گردشگران داخلی و خارجی بوده است. [ویرایش] ۲ - دلیل احداث پناهگاهطی چند دهه، بیش از ۱۶۰ تن در آرزوی فتح آن جان خود را از دست دادهاند. ازاینرو، در سال (۱۳۴۴هـ.ش) شماری از کوهنوردان علاقهمند و ایثارگر برای جلوگیری از این خسارت جبرانناپذیر درصدد برآمدند تا در طول مسیر و در قله توچال، پناهگاهی برای اقامت کوهنوردان احداث نمایند تا آنان را در مواقع خطر، از حوادث احتمالی مصون بدارد. [ویرایش] ۳ - فرایند ساخت پناهگاه کارگربهرغم آنکه قلهی توچال و مراتع اطرافش از منابع طبیعی به شمار میآمد و متعلق به عموم مردم و فاقد مالک خصوصی بود. لکن پیش از برپایی پناهگاه، از اهالی روستای لشکرک، بزرگترین آبادی نزدیک به قلهی توچال، که قله و اطرافش از مراتع آنان به شمار میآمد، رضایتنامه دریافت شد. پناهگاه قله توچال در سال (۱۳۴۴هـ.ش) در محدودهای به وسعت ۱۰ مـ۲ با مصالح سنگ لاشهای که از اطراف همین قله گردآوری شد. ملات سیمان، در شرایطی احداث گردید که امکان بهکارگیری تلهکابین یا تجهیزات مشابه و ماشینآلات برای انتقال مصالح وجود نداشت. [ویرایش] ۴ - ارزش فرهنگی و ثبت ملیاین پناهگاه که «کارگر» نامگذاری شد، نخستین نمونهی جانپناه سنگی در تاریخ کوهنوردی معاصر ایران به شمار میآید. این بنای ساده و کوچک، با نام «اثر فرهنگی ـ تاریخی جادهی شمال و آثار داخل حریم» شامل مجموعهی راه شاهی، قلهی توچال و پناهگاه کارگر با شمارهی ۸۰۸‘ ۳ در تاریخ (۲۶/ ۹/ ۱۳۸۰ هـ.ش) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. [ویرایش] ۵ - تحولات اخیرباید یادآور شد که در سالهای اخیر، در مجاورت پناهگاه تاریخی کارگر، پناهگاه کرویشکل دیگری نیز ساخته شده که تا حدی، کمبود جا را جبران کرده است. امکانات بیشتری نسبت به پناهگاه نخست دارد. [ویرایش] ۶ - منبع•پازوکی طرودی، ناصر، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «توچال، پناهگاه»، ص۶۵۶. ردههای این صفحه : پناهگاه های تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||