|
| ||||||||||||||||||||||||||||||
باغکمش، روستایی در ۹ کیلومتری جنوب غربی بومهن و در ارتفاع ۱٫۵۹۹ متری واقع شده است. این روستا دارای حدود ۹۰ خانوار بومی و ۲۰۰ خانوار مهاجر است و شغل اصلی ساکنان آن باغداری و کار در کارخانهی سیمان شمال است. آب آشامیدنی از سرخچشمه تأمین میشود، ولی آب قنات به دلیل آلودگی قابل استفاده نیست. مشکلات اصلی اهالی شامل گرد و غبار ناشی از فعالیت کارخانه و وضعیت نامناسب خیابانهاست. [ویرایش] ۱ - موفعیت بناهای روستااغلب خانهها و تأسیسات روستایی باغکمش در شیب دامنههای شرقی و غربی دره و مسیر رودخانهای قرار گرفته است. محدودهی آن از شمال روستای سیاهسنگ و غرب روستای استلک وسطا آغاز میشود و به سمت جنوب امتداد مییابد. از مرکز روستای سیاهسنگ میگذرد، سپس از یک نقطهی تنگ و باریک عبور میکند و بار دیگر گشاد میشود و محدودهی روستای باغکمش را شکل میدهد. این دره یا مسیل پس از عبور از مرکز روستای باغکمش و در منتهاالیه جنوبی آن مجدداً تنگ و باریک میشود، بهگونهای که عرض آن به کمتر از ۵ متر میرسد. این نقطهی تنگ و باریک را اهالی روستای باغکمش، «دروازوک» (= دروازهی کوچک)، یا «تنگ لاتیت» مینامند. دره و مسیلی که خانهها و تأسیسات روستاهای سیاهسنگ و باغکمش در سینهکش تپهماهورهای شرق و غرب آن احداث شده است، پس از عبور از محل دروازوک یا تنگ لاتیت به محدودهی مزرعهی دربندک، سپس مراتع آقْلَر، و سرانجام به منطقهی روستای شکربگلو و ناحیهی خجیر وارد گشته، آنگاه به سد ماملو ختم میشود. بخش دیگر خانهها و تأسیسات روستای باغکمش در دو طرف دره و مسیر آبروی احداث شده که از حد فاصل روستاهای استلک پایین و استلک وسطا و جنوب غربی شهرک نـوبنیاد پردیس آغـاز میشود و در جهت شمـال شرقی ـ جنوب غربی ادامهی مسیر میدهد و در مرکز روستای باغکمش و در شمال کارخانهی سیمان شمال با ارتفاع ۵۷۹‘۱ متر از سطح دریا به دره و مسیر آبرو قبلی، یعنی سیاهسنگ متصلمیشود. [ویرایش] ۲ - مناطق اطراف روستانام مناطق، مزارع و مراتع اطراف روستای باغکمش از شمال به سمت شرق و جنوب، و سپس غرب عبارتاند از: درهسیاه، تنگ سیاه، شترگردن، سنگ کبود، درهزرد، کوه کلنگ، شیوانک، گردنه نمک و قورتبلاغ یا قورتیبلاغ؛ و از جنوب به سمت غرب و شمال غربی: دروازوک یا تنگ لاتیت، مزرعهی دربندک، سرخچشمه، تنگ کبود و چالمیدانک. کوه حد فاصل میان باغکمش و سیاهسنگ، آبسیاه، و مراتع سمت شمال آن، چالگوداغ و چشمه نایبعلی نامیده میشود که آبریز آن به سمت روستای سعیدآباد جاجرود است. [ویرایش] ۳ - فامیلی مردم اصیل روستانام خانوادگی بیشتر اهالی بومی و اصیل روستای باغکمش چراغی، شکاری، لاله، یارکریان، پازکی، پازکیان، میرزایی، نقدی، سیری، سوری، شوری، دوهزاری و موسوی است. خانوادهی شکاری عمدتاً کسانی بودند که از زمان فتحعلی شاه قاجار (سل ۱۲۱۱-۱۲۵۰ هـ.ق/ ۱۷۹۶-۱۸۳۴ م) که منطقهی خجیر بهعنوان شکارگاه سلطنتی مورد حفاظت قرارگرفت، مسئولیت مراقبت و نگهبانی از آنجا را بر عهده داشتند. [ویرایش] ۴ - وضعیت سکونت و شغلیجمعیت بومی و اصیل روستای باغکمش حدود ۹۰ خانوار، و جمعیت مهاجر و کارگری آن که عمدتاً در کارخانهی سیمان شمال کار میکنند، بیش از ۲۰۰ خانوار است. [ویرایش] ۵ - کارخانه روستاکارخانهی سیمان شمال در (۱۳۳۳ هـ.ش/ ۱۹۵۴ م) در سرتاسر جبههی جنوب شرقی روستای باغکمش احداث شده، و میان آن و خانههای اهالی و تأسیسات روستا یک خیابان سراسری حایل است. [ویرایش] ۶ - بافت روستابافت قدیم و مرکز اولیهی روستا در غرب کارخانهی سیمان شمال و در سینهکش شرقی تپهماهورهای سمت غرب مسیل و آبراه درهی سیاهسنگ قرار داشت، اما در چند دههی اخیر اغلب محدودهی توسعه و گسترشیافتهی خانههای اهالی روستای باغکمش به سمت شمال شرقی، شمال و شمال غربی بوده است. [ویرایش] ۷ - محلههای روستادر گذشته روستای باغکمش دارای دو محله به نامهای محله میرزاییها در سمت شمال شرقی، و محله چراغیها در سمت جنوب بود و بخشی از خانههای اهالی این دو محله در جایی قرار داشت که امروزه تأسیسات کارخانهی سیمان شمال در آنجا احداث شده است. این خانهها در زمان احداث کارخانه از اهالی خریداری، و سپس تخریب شدند. در جنوب محلهی چراغیها مسجدی تاریخی و قدیمی به نام مسجد امام حسین (ع) قرار دارد. این مسجد در سال (۱۳۴۱ هـ.ش/ ۱۹۶۲ م) تخریب و نوسازی گردید. بنای مسجد دارای ابعاد تقریبی ۱۲ × ۷ متر است و با مصالح آجر و سیمان و سقف تیرآهنی، و بهصورت مسطح و در یک طبقه ساخته شده است. حیاط کوچکی هم در سمت شمال آن قرار دارد که ورودی مسجد از آن طریق است. بدنهی خارجی بنای مسجد با سیمان تگری سفید انـدود شده و یک منـار فلزی ــ که بـا ورقهای رنگی گالوانیزه (شیروانی) پوشانده شده ــ بـا ارتفاع حدود ۵ متر بر بالای آن نصب شده است. [ویرایش] ۸ - بناهای قدیمی روستادر گذشته در روستای باغکمش دو حمام تاریخی وجود داشت. یکی از این حمامها که در منتهاالیه جنوبی روستا واقع بود، ظاهراً مربوط به پیش از دورهی قاجار، و دارای دو قسمت مجزای زنانه و مردانه، و بهصورت خزینهای بود. بنای این حمام در اواسط دههی (۱۳۸۰ هـ.ش) به طورکامل تخریب، و زمین آن به باغ تبدیل شد. بنای حمام دیگر در شرق محلهی چراغیها و در مجاورت مسیر رودخانه قرار داشت. قدمت این بنا به اواخر دورهی قاجار میرسید و در پایان دههی (۱۳۳۰ هـ.ش) به حمام دوشی بدل شده بود و تا آخرین سالهای دههی (۱۳۷۰ هـ.ش) از آن بهرهبرداری میشد، اما از آن پس متروکه شد و بهمرور بخشهایی از سقف آن بهسبب قرارگرفتن در مجاورت خیابان تخریب گردید. در اواخر دههی (۱۳۸۰ هـ.ش) با خاک و نخالههای ساختمانی پر شد و امروزه (۱۳۹۱ هـ.ش) اثری از آن وجود ندارد. به گفتهی اهالیِ محل اگر خاکها و آوار ریختهشده به داخل بنای حمام تخلیه شود، بهوضوح میتوان ساختمان آن را مشاهده کرد. [ویرایش] ۹ - مسجد روستامسجد نوساز دیگری به نام مسجد صاحبالزمان (ع) در جنوب محلهی میرزاییها وجود دارد که در (۱۳۶۱ هـ.ش) احداث شده است. ۹.۱ - معماری مسجداین مسجد دارای ابعاد ۱۴ × ۲۳ متر است و با مصالح آهن، آجر، سنگ و سیمان احداث شده، و دارای ترکیب موزون و استحکام بالایی است. مسجد صاحبالزمان (ع) که در مجاورت خیابان اصلی و مرکزی روستای باغکمش و در شمال و روبهروی کارخانهی سیمان شمال واقع شده، دارای حیاطی نسبتاً بزرگ در جنوب و غرب است. نیز گرداگرد حیاط، دیواری به ارتفاع حدود یک متر با مصالح سنگ و سیمان، و بر روی آن، نردههای فلزی سبزرنگی وجود دارد. ۹.۲ - در ورودی اصلی مسجددرِ ورودی اصلی مسجد در جنوب آن واقع شده است و به حیاط بازمیشود. این در دارای سردرِ ورودی کاشیکاریشدهی نسبتاً کوتاهی است و بالای آن، نیمگنبدی قرار دارد که تمامی سطوح آن با کاشیهایی که دارای نقوش اسلیمی و گلوبوته است تزیینشده، و بر روی آن عباراتی قرآنی با خط نستعلیق به رنگ سفید بر زمینهی لاجوردی نوشته شده است. در پشت سردرِ ورودی، فضایی شبیه به اتاق به ابعاد حدود ۴×۲ متر، در عرض مسجد و با سقف مسطح احداث شده است. بدنهی خارجی جبههی جنوبی مسجد و اطراف سردرِ ورودی با سنگ سفید، و بدنهی خارجی جبههی غربی مسجد با سیمان سفید پوشانده شده، و بدنهی خارجی دیوار سمت شرق مسجد فاقد اندود و هرگونه پوشش است. بر بالای سردرِ ورودی اصلی بنای مسجد دو منار فلزی نسبتاً بلند نصب شده که بدنههای آن با ورقهای رنگی گالوانیزه پوشانده شده است و دارای گلدستههای کوچک است. سقف مسجد با استفاده از تیرآهنهای شبکهای و بهرهگیری از طاق ضربیای که با آجر اجرا شده، پوشانده شده است. ۹.۳ - فضای داخلیفضای داخلی این مسجد دارای ۸ ستون فلزی، در دو ردیف و در جهت شمال ـ جنوب است که بدنهی آنها با گچ، و ازارهی آنها تا ارتفاع یک متری با سنگهای خاکستری تزیین شده است. این مسجد دارای محراب کاشیکاریشدهی بلند و برافراشتهای است که کاشیهای آن با نقوش هندسی، اسلیمی و گلوبوته مزین است. در گرداگرد محراب مسجد، آیهی ۳۶ سورهی نور به خط نستعلیق به رنگ سفید بر زمینهی لاجوردی، و در داخل محراب و درون قابهای کوچک، اسماء الٰهی نوشته شده است. مسجد در شرق و شمال فضای داخلی، دارای نیمطبقهی ویژهی استقرار خانمها ست. بر بدنهی پیشانی نیمطبقهی آن، یک ردیف کاشیکاری وجود دارد که بر روی آنها عباراتی قرآنی به خط نستعلیق به رنگ سفید بر زمینهی آبی آسمانی نوشته شده است. ازارهی دیوارهای گرداگرد بنای مسجد تا ارتفاع یک متری با سنگهای خاکستریرنگ، و بقیهی سطوح آن با گچ اندود شده است و فاقد تزیینات است. [ویرایش] ۱۰ - مدرسه روستاهمچنین در روستای باغکمش مدرسهای در اواسط دههی (۱۳۳۰ هـ.ش) توسط مسئولین کارخانهی سیمان شمال احداث شده بود که در داخل محوطهی کارخانه قرار داشت؛ اما امروزه (۱۳۹۱ هـ.ش) تعطیل شده است. [ویرایش] ۱۱ - مشکلات روستاباغکمش روستایی بزرگ و نسبتاً پرجمعیت است، اما وضعیت ساماندهی و عمران و آبادانی خیابانها و کوچههای آن مطلوب نیست. مشکل عمدهی اهالی این روستا، گرد و خاک و غبار حاصل از فعالیت کارخانهی سیمان شمال است که بر روی همه چیزِ روستا، حتى درختان، لایهای از خاک بر جای گذاشته است. [ویرایش] ۱۲ - تامین آب روستاآب آشامیدنی و مصرفی اهالی روستای باغکمش در گذشته از طریق قنات و سرخچشمه تأمین میشد، اما به دنبال توسعهی ساختوساز و افزایش جمعیت روستا و نبود سیستم دفع فاضلاب، آب قنات آلوده شده، و ادارهی بهداشت اهالی را از مصرف آن منع کرده است. در شرایط فعلی، اهالی این روستا آب آشامیدنی خود را بهوسیلهی ظروف از سرخچشمه که در سمت جنوب غربی روستا قرار دارد، تأمین میکنند، اما آب مصرفی از همان قنات و سیستم لولهکشی در دسترس آنان قرار میگیرد. [ویرایش] ۱۳ - منبع• پازوکی طرودی، ناصر، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «باغ کمش»، ص۵۰۶. ردههای این صفحه : باغ های تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||||||||||
