|
| ||||||||||||||||||||||||||
جماران، چنارهای مقدس čenārhā-ye moqaddas-e jamārān، دو چنار کهنسال در مرکز محلهی جماران واقع است. با فاصلهای حدود ۱۰ متر از یکدیگر قرار دارند و مورد احترام اهالی است. یکی کنار مسجد جامع جماران با قطر تقریبی ۳٫۵ متر، و دیگری در بالادست آن با قطر حدود ۲٫۵ متر قرار دارد. در کنار چنار بالادست تا اواخر دههی (۱۳۷۰هـ.ش) سقاخانهای کوچک (۲ م²) از موقوفات جماران وجود داشت که مکانی مقدس برای بستن دخیل و برگزاری نذرها بود. چنار کنار مسجد جامع به روایت محلی به دست محمدابراهیم جامورانی کاشته شده است. در گذشته در کنار آن حیاط و قهوهخانهای وجود داشت که محل دیدار مردان روستا بود. بخش پوسیدهی تنهی چنار مسجد، فضایی اتاقمانند پدید آورده بود که زمانی بهعنوان کفاشی بود. بعدها تا دههی (۱۳۵۰هـ.ش) قصابی استفاده میشد، سپس متروک ماند و محل لانهگذاری مرغهای خانگی شد. برای جلوگیری از فروریختن، داخل آن با ماسه و سیمان پر شد. در جریان نوسازی مسجد جامع جماران در سال (۱۳۸۷هـ.ش) شاخههای بزرگی از چنار پایینی بریده شد. وجود ریشههای عمیق و گسترده، عملیات ساخت را چندین بار متوقف کرد و بریدن آنها به خشکیدگی بیشتر درخت انجامید. تا سال (۱۳۹۰هـ.ش) چنار بالادست با حصاری فلزی و حدود ۹۵٪ چنار پایینی در میان دیوار شرقی مسجد جامع محصور شده بود. [ویرایش] ۱ - معرفی چنارهای مقدس جمارانچنارهای مقدس جماران دو درخت چنار کهنسال که در محله جماران واقع است. در مرکز محلهی جماران که با فاصلهی حدود ۱۰ متر از یکدیگر جای دارند و از دیرباز مورد احترام مردم محل بودهاند. یکی از این دو چنار در کنار مسجد جامع جماران و دیگری با فاصلهای اندک در بالادست آن قرار دارد. چنار کنار مسجد جامع حدود ۵/ ۳ متر، و چنار دیگر حدود ۵/ ۲ متر قطر دارد. [ویرایش] ۲ - چنار بالادستدر کنار چنار بالادست تا اواخر دههی سال (۱۳۷۰ هـ.ش) سقاخانهای با مساحت ۲ مـ۲ وجود داشته که از موقوفات روستای جماران بوده است. [۱]
بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، قسمت مرکزی و مضافات، ج۱، قم، ۱۳۵۰ ش، ص۴۱.
[۲]
تحقیقات میدانی مؤلف.
این سقاخانه نزد مردم جماران دارای تقدس بوده و با بستن دخیل، آن را بسیار تقدیس میکردهاند [۳]
ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، ج۱، تهران، ۱۳۵۱ ش، ص۳۰۲.
یا با پخش نذریهایی مانند آش رشته، چای و شربت از آن حاجت میطلبیدند. [ویرایش] ۳ - چنار کنار مسجد جامعبه گفتهی کهنسالان جماران، چنار کنار مسجد جامع را شخصی به نام محمدابراهیم جامورانی کاشته است. در کنار این درخت در گذشته محوطهای حیاطدار و قهوهخانهای وجود داشته است که بعد از ظهرها، مردان ده برای دیدار با یکدیگر و گفتوگو در آنجا گرد میآمدهاند. بخشی از تنهی این چنار، در گذر زمان توسط آسیبهای طبیعی پوسیده شده و فضایی اتاقگونه در تنهی آن ایجاد شده بود که به گفتهی اهالی، زمانی به عنوان کفاشی و مدتی نیز تا سالهای دههی (۱۳۵۰ هـ.ش) به عنوان قصابی از آن استفاده میشده است. اما پس از آن بیاستفاده رها گشته و به محلی برای تخمگذاری مرغهای خانگی مردم بدل شده بوده است. پس از مدتی از بیم فرو ریختن و از بین رفتن آن، از بالا به داخل تنهی درخت چنار کنار مسجد، ماسه و سیمان ریخته شده است تا شاکلهاش از هم نپاشد. به هنگام نوسازی مسجد جامع جماران در سال (۱۳۸۷ هـ.ش) بخشهایی بزرگ از شاخههای چنار پایینی را بریدهاند. به گفتهی یکی از اهالی که خود در نوسازی مسجد جامع بنایی کرده است، در هنگام ساخت مسجد به سبب وجود ریشههای عمیق و پیشرفته در زمین، کار ساختوساز بارها متوقف میشده و پس از بریدن و تراشیدن آنها دوباره ادامه مییافته است که این کار هم منجر به خشکیده شدن بخشی دیگر از چنار کنار مسجد شده است. [ویرایش] ۴ - تغییرات کنونیدر حال حاضر در سال (۱۳۹۰ هـ.ش) پیرامون چنار بالایی حصار فلزی کوتاهی کار گذاشته شده است. میتوان گفت که حدود ۹۵٪ چنار پایینی نیز در میان دیوار جانب شرقی مسجد جامع محصور شده است. [۴]
عرفاتی، محمداسماعیل، محسن اژدری و عباس عرفانی، گفتوگو با مؤلف.
[ویرایش] ۵ - پانویس
[ویرایش] ۶ - منبع• شهرامی، معصومه، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «چنارهای مقدس جماران»، ص۶۹۳. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | درخت های تهران
|
||||||||||||||||||||||||||
