|
| ||||||||||||||||||||
زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، پژوهشگاه بینالمللی pa(e)žūhešgāh-e beyn-o(a)l-melalī-ye zelzele-šenāsī va mohandesī-ye zelzele، برای پاسخگوی نیازهای پژوهشی و عملی در زمینهی زلزله تأسیس شد. پیشینهی تأسیس آن به دههی (۱۳۶۰ هـ.ش) بازمیگردد، زمانی که یونسکو با توجه به لرزهخیز بودن منطقه، ایجاد چنین مرکزی را پیشنهاد داد. ایران با تلاش نمایندگان خود موفق به کسب مجوز شد. در (۱۳۶۸ هـ.ش) این مؤسسه با مدیریت دکتر محسن غفوری آشتیانی راهاندازی گردید. این پژوهشگاه پس از زلزلههای منجیل و بم نقش مهمی در افزایش آگاهی، تربیت نیروی متخصص و توسعهی دانش زلزله ایفا کرد. در طول سالها، با گسترش ساختاری و تشکیل پژوهشکدههای تخصصی از جمله زلزلهشناسی، مهندسی ژئوتکنیک، مهندسی سازه و... به یک نهاد پیشرو تبدیل شد. از جمله وظایف آن انجام تحقیقات جامع، برگزاری دورههای آموزشی، توسعهی فناوریهای مقاومسازی و همکاری با نهادهای بینالمللی است. هدف اصلی پژوهشگاه، کاهش خطرپذیری زلزله ازطریق پژوهش، آموزش و فرهنگسازی ایمنی در سطح ملی و منطقهای است. [ویرایش] ۱ - معرفی پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزلهپژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله در آذرماه (۱۳۶۸ هـ.ش) با نام مؤسسهی بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله تأسیس شد. تأسیس آن، با تصویب هیئت وزیران، صدور قطعنامهی ۲۵۰/ DR در بیست و چهارمین مجمع عمومی یونسکو و مجوز شورای گسترش آموزش عالی بود. مؤسس پژوهشگاه دکتر محسن غفوری آشتیانی، تحصیلکرده رشتهی مهندسی زلزله و استاد دانشگاه صنعتی شریف بود. بهاین ترتیب، مؤسسهی تحقیقاتی جامع در امور زلزله در سال (۱۳۶۹ هـ.ش) بهطور رسمی در اتاقی در وزارت علوم آغاز به کار کرد. پس از گذشت چند ماه، بنایی دوطبقه و قدیمی در محل کنونی پژوهشگاه خریداری و مؤسسه به آنجا منتقل شد. پژوهشگاه در محلهی فرمانیه، خیابان دیباجی شمالی، کوچهی ارغوان واقع شده است. [ویرایش] ۲ - تاریخچه پژوهشگاهپیشینهی تأسیس این پژوهشگاه به اواسط دههی (۱۳۶۰ هـ.ش) بازمیگردد. در آن دوره برای نخستین بار، سازمان یونسکو با توجه به لرزهخیز بودن منطقه، ایدهی ایجاد مؤسسهی زلزلهشناسی جامعی را طرح کرد. پس از آن، تعدادی از کشورها ازجمله هند، عربستان، الجزایر، شوروی سابق، ترکیه، مصر و ایران پیشنهادهایی را به یونسکو ارائه دادند. سرانجام، با تلاش دکتر فیض، نمایندهی ایران در یونسکو، و پارسیزاده، معاون دفتر همکاریهای بینالمللی وزارت علوم، اجازهی راهاندازی چنین مؤسسهای به ایران داده شد. تا آن زمان، تنها در ژاپن و یوگسلاوی سابق چنین مؤسسهی مطالعاتی و پژوهشیای وجود داشت. [ویرایش] ۳ - ضرورت تشکیل پژوهشگاهتا پیش از تأسیس این پژوهشگاه، بهسبب خروج بسیاری از مهندسان از کشور و نبود متولی، فعالیت خاصی در امر زلزله انجام نمیشد. این کاستیها در زلزلهی منجیل در تاریخ ۳۱ خرداد (۱۳۶۸ هـ.ش) بهشکل واضحی خود را نشان داد. در فاصلهی بین وقوع این زلزله تا زلزلهی بم در ۵ بهمن (۱۳۸۲ هـ.ش) افزایش آگاهی و گسترش دانش زلزله و ایمنی بهعنوان بهترین شاخص، رایج شد. این ایام با آغاز به کار مؤسسه همزمان بود. از آن زمان تربیت نیروی انسانی متخصص نیز افزایش چشمگیری یافت. [ویرایش] ۴ - ارتقاء و تمرکززداییدر (۱۳۷۸ هـ.ش) زمینِ همجوار مؤسسه خریداری و بنای فعلی در فضایی به وسعت ۰۰۰‘۱۱ مـ۲ در ۷ طبقه ساخته شد. در پاییز همان سال، براساس مصوبهی شورای گسترش آموزش عالی، مؤسسه به پژوهشگاه ارتقا یافت. در پژوهشگاه، پژوهشکدههای زلزلهشناسی، مهندسی ژئوتکنیک و مهندسی سازه تشکیل شد. در یازدهمین سال فعالیت نیز، تدوین اساسنامهی جدید با توجه به نیازهای کشور صورت گرفت. تصویب اساسنامه توسط شورای گسترش آموزش عالی در خرداد (۱۳۸۰ هـ.ش) بود. در راستای تمرکززدایی وزارتخانه، تشکیل هیئت ممیزهی مستقل پژوهشگاه در مهرماه (۱۳۸۱ هـ.ش) به تصویب رسید. تشکیل هیئت امنای مستقل پژوهشگاه در تابستان (۱۳۸۳ هـ.ش) به تصویب رسید. [ویرایش] ۵ - توسعه تشکیلاتیلزوم توجه به مسائل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ناشی از زلزله و همچنین پیشبینی آن سبب شد تا شورای گسترش آموزش عالی در تیرماه (۱۳۸۳ هـ.ش) با ایجاد پژوهشکدهی مدیریت خطرپذیری موافقت اصولی کند. پژوهشکدهی مدیریت خطرپذیری با ۳ گروه پژوهشی مدیریت خطرپذیری و بحران، برنامهریزی شهری و منطقهای و مطالعات اقتصادی ـ اجتماعی ـ فرهنگی، در شهریور همان سال ایجاد شد. این همزمان با ایجاد مرکز ملی پیشبینی زلزله با دو گروه پژوهشی ژئودینامیک و لرزه و فیزیک زمین و فضا بود. همچنین برپایهی مصوبهی مرداد (۱۳۸۴ هـ.ش) کمیسیون تخصصی قطبهای علمی، قطب علمی مدیریت خطرپذیری و بحران برای مطالعهی همه جنبههای مختلف مرتبط در پژوهشگاه تأسیس شد. با توجه به گسترش پژوهشگاه از بدو تأسیس، ساختار تشکیلاتی جدید آن در تیر ماه (۱۳۸۴ هـ.ش) به تصویب هیئت امنا رسید. [ویرایش] ۶ - ساختار سازمانیدر حال حاضر، بخشهای پژوهشگاه عبارتند از: • ۳ معاونت پژوهش و فناوری، برنامهریزی و پشتیبانی پژوهشی، اجرایی؛ • پژوهشکدههای زلزلهشناسی، مهندسی ژئوتکنیک، مهندسی سازه، مدیریت خطرپذیری و بحران؛ • مرکز ملی پیشبینی زلزله؛ • دفتر ریاست و همکاریهای بینالملل؛ • دفتر نظارت و ارزیابی؛ • مدیریت آموزش همگانی؛ • ادارهی حراست. [ویرایش] ۷ - وظایف پژوهشگاهوظایف پژوهشگاه در قالب اهداف پژوهشی، فناوری و آموزشی در زمینههای زلزلهشناسی، مهندسی ژئوتکنیک، مهندسی سازه، مدیریت خطرپذیری و خدمات مشاورهای عبارتاند از: • مطالعات و تحقیقات جامع تحلیلی، تجربی، صحرایی و دستگاهی با هدف شناخت بهتر و دقیقتر چشمههای لرزهای (گسلها)، پوستهی ایرانزمین، لرزهخیزی، خطر زمینلرزه، پهنهبندی، تهیهی انواع نقشهها و تدوین کاتالوگ دادههای زلزله و بهبود شبکهی ملی لرزهنگاری باند پهن کشور؛ • برگزاری دورههای آموزشی، کارگاههای تخصصی، سمینارها و همایشهای ملی و بینالمللی؛ • توسعهی فرهنگ ایمنی، پیشگیری و آمادگی در برابر زلزله؛ • مدیریت بحران؛ • توسعهی فناوری جدید ساختمانی برای تولید نیمهصنعتی ساختمانهای مقاوم؛ • اطلاعرسانی؛ • ارائهی خدمات مشاورهای به سازمانهای اجرایی و جامعهی مهندسی کشور؛ • تربیت نیروی متخصص با برگزاری دورههای کارشناسی ارشد و دکتری در زمینهی فعالیتهای پژوهشگاه؛ • همکاریهای علمی ـ پژوهشی با مراکز تحقیقاتی و آموزشی داخل، خارج، سازمانهای بینالمللی نظیر یونسکو، جامعهی اروپا و انجمنهای علمی و مهندسی بینالمللی برای استفاده از امکانات مؤسسات یادشده و تبادل اطلاعات علمی و فنی. [ویرایش] ۸ - اهداف پژوهشگاهآنچه از اهداف تأسیس پژوهشگاه عنوان شده است، عبارتند از: • پژوهش، فناوری، آموزش، ارائهی خدمات مهندسی و مشاورهای در تمامی زمینههای مرتبط با زلزلهشناسی و مهندسی زلزله و بحرانهای ناشی از زلزله؛ • ارائهی پیشنهادها و راهکارهای عملی؛ • کمک به اجرای آنها برای کاهش خطرپذیری؛ • گسترش فرهنگ ایمنی در برابر زلزله در کشور و منطقه. [ویرایش] ۹ - انتشارات پژوهشگاههر فصل در این مرکز مجلات و خبرنامههایی منتشر میشود، از جمله: • مجلهی علمی ـ پژوهشی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله؛ • پژوهشنامه؛ • خبرنامهی زلزله. [۱]
غفوری آشتیانی، محسن (نخستین رئیس پژوهشگاه زلزلهشناسی)، مصاحبه با مؤلف.
[ویرایش] ۱۰ - پانویس
[ویرایش] ۱۱ - منبععطاری، هما،مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله»، ص۹۵۳. |
||||||||||||||||||||
