|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
قارچ دنبلان qārč-e donbalān ، قارچی زیرزمینی و کوهستانی است که در زبان فارسی به نامهای دنبلان یا دمبلان شناخته میشود. این قارچها کرویشکل، با پوسته زگیلدار و رنگهای متنوع از سیاه تا سفید و بنفش هستند و معمولاً در نزدیکی ریشه درختانی مثل بلوط رشد میکنند. گونههای مختلفی از دنبلان در اروپا و ایران یافت میشود که برخی خوراکی و برخی داروییاند. دنبلان در طب سنتی خواص متعددی دارد؛ از جمله کاهش قند خون، تقویت بینایی، پیشگیری از پیری زودرس و محافظت از کبد. این قارچ همچنین در تهیه روغنهای معطر و داروسازی کاربرد دارد. نمونههای ایرانی ممکن است از نظر جنس با نمونههای اروپایی متفاوت باشند. [ویرایش] ۱ - تعریف و نامهای مختلفگونهای از قارچهای زیرزمینی کوهستانی. این گیاه در زبان فارسی، دنبلان و دمبلان نامیده میشود و در منابع طب سنتی، از آن بـا نامهای بنات ـ الرعد و شَحْمالارض یاد شده است. [ویرایش] ۲ - توزیع جغرافیاییقارچ دنبلان دارای گونههای متنوعی است که در نواحی مختلف آسیا و اروپا میروید. گروهی از این قارچها به دنبلانهای اروپایی موسوماند. [ویرایش] ۳ - ویژگیهای متمایز ظاهریاین گونه قارچها که کرویشکل و غدهمانند هستند، معمولاً در زیر خاک رشد میکنند و پوستهی خارجی آنها ناصاف و زگیلدار است؛ همچنین، اندازههای گوناگونی از یک فندق تا حجم یک مشتِ دست دارند و به رنگهای مختلف قرمز تیره، خاکستری، سفید، بنفش و سیاه دیده میشوند. [ویرایش] ۴ - انواع خوراکی (دِنبلانهای اروپا)بهترین و لذیذترین نوع این قارچ معمولاً دارای پوستهی سیاهرنگ است. دنبلان اروپایی بیشتر در عمق حدود ۳۰ سانتیمتری خاک به صورت گروهی و در نزدیکی ریشههای گیاهان و درختها بهویژه درخت بلوط میروید. این نوع قارچ معمولاً پوستی زگیلی و سخت دارد که حاوی اسپرهای قارچ و گوشت آن سفیدرنگ است. دنبلانهای اروپایی دارای گونههای خوراکی و غیرخوراکیاند که بیشتر مصرف دارویی دارند. گروهی از دنبلانهای خوارکی عبارتاند از: ۱. دنبلان سیاه با اندازهای در حدود یک تخممرغ که دارای رنگ پوستهی حنایی است. این دنبلان که از بهترین انواع دنبلان به شمار میآید، در فصل پاییز میرسد. ۲. گونهی Tuber uncinatum که اندازهای کوچکتر، پوستهای سیاه و گوشت قهوهایرنگی دارد. ۳. گونهی Tuber hiemale که حدوداً به اندازهی یک گردو ست. ۴. دنبلان تابستانی. ۵. دنبلان کوهی. [ویرایش] ۵ - حضور در ایراندر ایران، قارچ دنبلان در تهران و کوههای شهرستان شمیران و نیز مناطق دیگری میروید؛ همچنین انواعی از این قارچ در ایران مشاهده شده که از نظر جنس و مشخصات با دنبلانهای اروپایی متفاوتاند. گونه قارچ دنبلان در ایران افزون بر کاربرد خوراکی، در تهیهی روغنهای معطر و داروسازی نیز کاربرد دارند. [ویرایش] ۶ - خواص دارویی و تغذیهای (طبق طب سنتی)از نظر طب سنتی، این گیاه برای کاهش قند خون مؤثر و غذایی مقوی و دارویی مفید در درمان بیماریهای چشمی است. مصرف این نوع قارچ از پیری زودرس جلوگیری میکند. اثر آنتی اکسیدانی این نوع قارچ در برابر عوامل سرطانزا و محافظت از کبد در برابر بیماریهای کبدی ثابت شده است. [ویرایش] ۷ - پانویسبیرونی، ابوریحان، الصیدنة، به کوشش عباس زریاب، تهران، ۱۳۷۰ ش. میرحیدر، حسین، معارف گیاهی، تهران، ۱۳۷۳ ش. «کاهش قند خون با قارچ دنبلان»، عصر ایران (مل). Asriran, www.asriran.com / fa / news / ۲۶۲۲۵۴ (acc. Jun. ۱۸, ۲۰۱۳). [ویرایش] ۸ - منبع• بنی جانی، علیرضا، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «قارچ دنبلان»، صفحه ۱۲۳۳. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
