|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نیاوران، فرهنگسرا farhang-sarā-ye niyāvarān ، مجموعهای فرهنگی در محلهی حصاربوعلی، جنوب نیاوران تهران است که به ابتکار فرح دیبا و با طراحی کامران طباطبایی دیبا در (۱۳۵۶ هـ.ش) ساخته شد. این مرکز در زمینی به مساحت ۱۱۰٬۰۰۰ مترمربع و با ۱۰٬۰۰۰ مترمربع زیربنا، ابتدا دانشکدهی هنر (۱۳۶۴‒۱۳۷۴ هـ.ش) بود و سپس با عنوان کنونی فعالیت کرد. مجموعه شامل تالار نیاوران (۲۵۷ نفر)، سالن گوشه (۱۰۰ نفر)، کتابخانه (۸٬۰۰۰ جلد کتاب تخصصی هنر)، دو نگارخانه، رستوران، ساختمانهای اداری و حیاط مرکزی با آبنما است. معماری آن تلفیقی از سنتی و مدرن و سازه از بتن مسلح خردلیرنگ است. واحدهای هنرهای تجسمی، نمایش، موسیقی و سینما و نیز بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (۱۳۷۷ هـ.ش به بعد) در این مرکز فعالاند. در محوطه، مجسمههایی از پرویز تناولی و محمد فدوی نصب شده است. [ویرایش] ۱ - موقعیت جغرافیاییمجموعهای فرهنگی واقع در محلهی حصاربوعلی در جنوب نیاوران. فرهنگسرای نیاوران در انتهای خیابان پاسداران روبهروی بوستان نیاوران واقع شده است. [ویرایش] ۲ - تاریخچه ساخت و فعالیتکار طراحی و ساخت بنای آن توسط کامران طباطبایی دیبا در (۱۳۵۵ هـ.ش) آغاز شد و در (۱۳۵۶ هـ.ش) به پایان رسید. ادارهی این مجموعهی فرهنگی که در واقع به کوشش فرح دیبا بنیاد نهاده شد، در ابتدا برعهدهی خود او بود. [۱]
تحقیقات میدانی مؤلف.
[۲]
«بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران»، «تاریخچه»، «کتابخانهی تخصصی هنر»، بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (بش).
این مجموعه که از (۱۳۶۴ تا ۱۳۷۴ هـ.ش) بهعنوان دانشکدهی هنر و زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به فعالیت میپرداخت، از (۱۳۷۴ هـ.ش) با عنوان فرهنگسرای نیاوران به فعالیت خود ادامه داده است. [ویرایش] ۳ - معماری فرهنگسرامجموعهی فرهنگسرای نیاوران در زمینی به مساحت ۰۰۰‘۱۱۰ مـ۲ ساخته شده و دارای ۰۰۰‘۱۰ مـ ۲ زیربنا است. مجموعهی فرهنگسرای نیاوران دربرگیرندهی سالن اصلی به عنوان تالار نیاوران، با ظرفیت ۲۵۷ نفر، سالن گوشه با ظرفیت ۱۰۰ نفر، کتابخانه، دو نگارخانه (شمارهی ۱ و ۲)، رستوران و ساختمان اداری است. [۳]
تحقیقات میدانی مؤلف.
فرهنگسرای نیاوران از لحاظ موقعیت جغرافیایی در ناحیهای کوهپایهای واقع است و در مسیر وزش بادهای شمال به جنوب جای دارد. از اینرو، معماری آن به صورت شرقی ـ غربی طراحی شده است. نورگیری ساختمان فرهنگسرای نیاوران از ۴ طرف صورت میگیرد. این ساختمان به صورت بخشهای مجزا از یکدیگر طراحی شده است که با قرار گرفتن در کنار هم یک مجموعه را پدید آوردهاند؛ معمار آن با نوآوریهای خاص توانسته است ارتباطی درست میان آنها به وجود آورد. سازهی این بنا از جنس بتون مسلح و خردلیرنگ است و معماری آن تلفیقی از معماری سنتی و مدرن است. [۴]
«بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران»، «تاریخچه»، «کتابخانهی تخصصی هنر»، بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (بش).
[۵]
تحقیقات میدانی مؤلف.
سردر ورودی بنای فرهنگسرا که درِ اصلی آن به شمار میرود، به صورت متقارن است، دسترسی به ساختمانهای اصلی از طریق پلهها صورت میگیرد و سکوها و شمشادهایی که در دو طرف پلهها وجود دارند، مراجعان را به سمت ساختمان اصلی هدایت میکنند. [۶]
«بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران»، «تاریخچه»، «کتابخانهی تخصصی هنر»، بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (بش).
در ضلع غربی فرهنگسرای نیاوران در خیابان خانسفید، قناتی معروف به قنات اِم ۱۳ قرار دارد و از آب آن که در حال حاضر در تملک فرهنگسرا است، برای آبیاری فضای سبز و آبنماهای آن استفاده میشود. [۷]
سیمای قنوات منطقهی یک، گروه آب و فاضلاب، ستاد محیط زیست و انرژی، پروژهی ساماندهی قنوات شهر تهران، تهران، ۱۳۸۴ ش، ص۲۲.
[ویرایش] ۴ - ویژگیهای محیطیحیاط مرکزی فرهنگسرا از دیگر نمودهای سنتیِ موجود در این مجموعه است. این حیاط دو آبنما و دو باغچه دارد و تمامی درهای مختلف ساختمان به روی آن باز میشود. [ویرایش] ۵ - ساختمانهای حیاط مرکزیدر حیاط مرکزی دو ساختمان وجود دارد: ۵.۱ - ساختمان شمارهی ۱در سمت چپ، ساختمان شمارهی ۱، با دو طبقه قرار دارد. طبقهی اول این ساختمان به سالن آمفیتئاتر اختصاص دارد که از آن بهعنوان سالن سینما استفاده میشود. سالن آمفیتئاتر شامل پذیرش، خروجیها و صحنهی نمایش است. طبقهی دوم این ساختمان نیز به فضاهایی همچون دفتر ریاست و معاونتهای فرهنگسرا اختصاص یافته است. ۵.۲ - ساختمان شمارهی ۲در سمت راست، ساختمان شمارهی ۲، با چند پله به طرف در ورودی و بخش اداری متصل میشود. [۸]
تحقیقات میدانی مؤلف.
[۹]
«بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران»، «تاریخچه»، «کتابخانهی تخصصی هنر»، بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (بش).
۵.۳ - نگارخانه فرهنگسرابرای ورود به نگارخانه از یک راهرو چرخشی هدایتکننده استفاده شده است. این راهرو که از آن بهعنوان بخشی از نگارخانهی فرهنگسرا استفاده میشود، فضای مفیدی برای نگارخانه ایجاد کرده است. نگارخانه از ۵ نیمطبقه تشکیل شده که از ۳ نیمطبقهی آن به عنوان سالن اصلی استفاده میشود. بخش اداری فرهنگسرا نیز از ۳ طبقهی مجزا تشکیل شده است. ۵.۴ - رستوران فرهنگسراهمچنین رستوران در دو طبقه طراحی شده که دسترسی به آن از حیاط مرکزی، ورودی نگارخانه و نیز کتابخانه امکانپذیر است. ۵.۵ - سالن گوشهفرهنگسرای نیاوران دارای سالنی معروف به سالن گوشه است؛ این سالن در انتهای حیاط مرکزی و در فضای میان دو ساختمان قرار گرفته و برای فعالیتهای گوناگون هنری طراحی شده است. [۱۰]
«بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران»، «تاریخچه»، «کتابخانهی تخصصی هنر»، بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (بش).
[ویرایش] ۶ - کتابخانه فرهنگسراکتابخانهی فرهنگسرا، یکی دیگر از بخشهای این مجموعه است. این کتابخانه فعالیت خود را در (۱۳۵۷ هـ.ش) و در فضایی به مساحت ۲۵۰ مـ۲ آغاز کرد. کتابخانهی فرهنگسرا از ابتدای گشایش، دارای منابع بسیار غنی در حوزهی هنر و شرقشناسی بوده و با گذشت زمان به مجموعهای تخصصی برای استفادهی دانشجویان و استادان رشتههای مختلف هنری و کارشناسان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بدل شده است. در حال حاضر (۱۳۸۸ هـ.ش) حدود ۰۰۰‘۸ جلد کتاب به زبانهای فارسی و لاتین، در حوزههای هنری، از جمله معماری، مجسمهسازی، موسیقی، نقاشی، سینما، شعر و نمایشنامه، نشریات و کتابهای مرجع دارد. [۱۱]
«بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران»، «تاریخچه»، «کتابخانهی تخصصی هنر»، بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (بش).
[۱۲]
تحقیقات میدانی مؤلف.
[ویرایش] ۷ - واحدهای تخصصی فرهنگسراواحد هنرهای تجسمی که وظیفهی آن برگزاری نمایشگاههای گوناگون در ایام مختلف سال است، واحد نمایش که به اجرای نمایشهایی با موضوعات مختلف میپردازد، واحد موسیقی که به برگزاری کنسرتهای موسیقی داخلی و بینالمللی میپردازد و همچنین واحد سینما با فیلمخانهی تخصصی از واحدهای فعال در فرهنگسرای نیاوران به شمار میروند. [ویرایش] ۸ - بنیاد آفرینشهای هنری نیاورانافزون بر این، در راستای بازشناسی ریشههای هویت ایرانی ـ اسلامی و برای خلق آثار هنری ماندگار و مؤثر در این زمینه بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران از (۱۳۷۷ هـ.ش) در محل فرهنگسرای نیاوران فعالیت خود را آغاز کرده است. [۱۳]
«بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران»، «تاریخچه»، «کتابخانهی تخصصی هنر»، بنیاد آفرینشهای هنری نیاوران (بش).
[۱۴]
تحقیقات میدانی مؤلف.
در فرهنگسرای نیاوران چند مجسمهی انسان و همچنین مجسمهای با طرح انتزاعی وجود دارد؛ سازندهی مجسمههای انسان پرویز تناولی و سازندهی مجسمه با طرح انتزاعی محمد فدوی است. [۱۵]
تحقیقات میدانی مؤلف.
[۱۶]
کریمی، آزاده (از کارکنان روابط عمومی فرهنگسرا)، مصاحبه با مؤلف.
[۱۷]
کریمی، ساره (از کارکنان کتابخانهی فرهنگسرای نیاوران)، مصاحبه با مؤلف.
[۱۸]
Nacfiran, www.nacfiran.com (acc. Sep. ۲۳,۲۰۰۹).
[ویرایش] ۹ - پانویس
[ویرایش] ۱۰ - منبع• جعفری، شیوا، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «فرهنگسرای نیاوران»، ص۱۶۲۳. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | فرهنگسراهای تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
