|
| ||||||||||||||||||||||||||||
میرزا آقاخان نوری، عمارت emārat-e mīrzā āqā-xān-e nūrī، بنای تاریخی و ویرانشده متعلق به دوره قاجار است. این بنا در شمال آبادی افجه (رودبار قصران، استان تهران) واقع بوده است. این عمارت به میرزا آقاخان نوری، صدراعظم ناصرالدین شاه، منسوب است. طبق شواهد تاریخی و گفتار محلی دارای وسعتی بالغ بر ۴۰٬۰۰۰ مترمربع بوده است. امروزه جز بقایای پی، دیوارهایی کوتاه و آجرهای پراکنده چیزی از آن باقی نمانده است. عمارت احتمالاً دارای تالار مرکزی، اتاقها، ایوان ستوندار، آبانبار، حمام، مطبخ و حوض بوده است. مالکیت و کاربری این اراضی پس از انقلاب اسلامی ایران به بنیاد مستضعفان واگذار و سپس به اشخاص حقیقی منتقل شد. [ویرایش] ۱ - معرفی عمارت میرزا آقاخان نوریعمارت میرزا آقاخان نوری آثار عمارت ویرانهای در شمال آبادی افجه، مربوط به دوره قاجار است. [ویرایش] ۲ - وسعت و مالکیتبهگفته آگاهان و کهنسالان افجه، این عمارت حدود ۰۰۰‘۴۰ مـ۲ وسـعـت داشـت. برخی برآناند که این عمارت متعلق به ناصرالدین شاه قاجار بوده است و معتقدند که میرزا آقاخان نوری صدراعظم (اعتمادالدوله) آن را برای شاه ساخته بود. برخی دیگر نیز معتقدند که این قصر متعلق به اعتمادالدوله بوده و ربطی به ناصرالدین شاه نداشته است. از نوشتههای اعتمادالسلطنه اینگونه پیداست که روستای افجه متعلق به میرزا آقاخان نوری ــ صدراعظم ناصرالدین شاه ــ بوده است و او در آنجا عمارتی بـرای خود، ساختـه بـود. [۱]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، مرآة البلدان، به کوشش عبدالحسین نوایی و هاشم محدث، تهران، ۱۳۶۷ ش ج۳، ص۱۲۲۶-۱۲۲۷.
[۲]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، المآثر و الآثار، به کوشش ایرج افشار، تهران، ۱۳۶۳ ش، ج۱، ص۱۵.
[ویرایش] ۳ - انتساب تاریخیاراضـی این عمارت در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی ایران در اختیار بنیاد مستضعفان و جانبازان قرارگرفت و سپس به افراد حقیقی فروخته شد. [ویرایش] ۴ - وضعیت کنونیامروزه از قصر قاجاری افجـه جز پـی بنا کـه در سرتاسر محوطه یادشده قابل مشاهده است. یک دیوار به ارتفاع حدود ۵ / ۱ متر و طول ۱ متر و انبوهی آجر قرمزرنگ به ابعاد ۳۰ × ۲۰ و ۳۰ × ۳۰ سانتیمتر چیزی باقی نمانده است. از نام معمار سازنده و سبب تخریب زودهنگام این عمارت اطلاعی در دست نیست. [ویرایش] ۵ - ویژگیهای معماریاز بقایای پیهای موجود در محل عمارت اعتمادالدوله در افجه چنین برمیآید که این بنا شامل دستکم دو تالار مرکزی و ۸ اتاق در اطراف آنها بوده و راهروهای نسبتاً عریضی ارتباط فضاهای مختلف آن را با یکدیگر برقرار میکرده است. احتمالاً مطبخ، آبانبار و حمام این مجموعه در سمت جنوب آن قرار داشته است، اما به نظر میرسد که این عمارت در جنوب دارای ایوانی بوده که دستکم ۶ ستون داشته است. گرداگرد باغ دارای دیوار محصورکننده بوده و حوض آبی در مقابل در ورودی در منتهیالیه جنوب عمارت قرار داشته است. [۳]
پازوکی طرودی، ناصر، آثار تاریخی شمیران، تهران، ۱۳۸۲ ش، ج۱، ص۱۱۵.
[۴]
پازوکی طرودی، ناصر، تحقیقات میدانی.
[ویرایش] ۶ - پانویس
[ویرایش] ۷ - منبع• پازوکی طرودی، ناصر، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «میرزا آقاخان نوری، عمارت»، ص۱۵۶۶. |
||||||||||||||||||||||||||||
