|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
آل احمد āl-e ahmad، شمس (تیر ۱۳۰۸ هـ.ش – آذر ۱۳۸۹ هـ.ش/ ۱۹۲۹–۲۰۱۰) ادیب، نویسنده، مصحح، و پژوهشگر ایرانی، برادر کوچکتر جلال آل احمد بود. وی در خانوادهای مذهبی در محلهی پاچنار تهران زاده شد. پس از طی تحصیلات ابتدایی و متوسطه در مدارس تهران، موفق به دریافت فوقلیسانس فلسفه و علوم تربیتی از دانشسرای عالی شد. ایشان در کنار تدریس در دبیرستانهای قزوین و تهران، به تدریس عکاسی نیز پرداخت و عکسهای برخی از آثار جلال را تهیه کرد. شمس عضو سابق حزب توده بود، اما بعدها از فعالیت سیاسی فاصله گرفت و بیشتر در حوزه فرهنگی فعال ماند. وی با نشریات مختلف و نهادهایی مانند بنیاد فرهنگ ایران همکاری داشت و در زمینهی تصحیح متون کهن فعالیت چشمگیری داشت. مهمترین اثر او در این زمینه تصحیح طوطینامه (جواهرالاسمار) است که از نظر ادبی و فرهنگی ارزشمند است. او همچنین نویسندهی آثار ادبی و خاطرهنگارانهای چون گاهواره، عقیقه، از چشم برادر و سیر و سلوک است. شمس پس از سالها فعالیت، به علت بیماری مغزی از سال (۱۳۷۶ هـ.ش) خانهنشین شد و در آذرماه سال (۱۳۸۹هـ.ش) درگذشت. [ویرایش] ۱ - معرفی شمس آل احمدشمس آل احمد (تیر ۱۳۰۸هـ.ش- آذر ۱۳۸۹هـ.ش/ ژوئیه ۱۹۲۹- دسامبر ۲۰۱۰) ادیب، نویسنده، مصحح و پژوهشگر ادبی بود. شمس، برادر کوچکتر جلال آل احمد، در محلهی پاچنار تهران در خانوادهای مذهبی زاده شد. آموزههای ابتدایی را نزد پدرش، سید احمد طالقانی فراگرفت. [۱]
«پیدا و پنهان زندگی شمس آل احمد از زبان همسرش»، نیکصـالحی (بش).
تحصیلات دورهی ابتدایی را در مدارس ثریا، مولوی و دورهی متوسطه را در دبیرستانهای مروی و دارالفنون گذراند. [۲]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۴۳۸.
[ویرایش] ۲ - فعالیتهای آموزشی و فرهنگیاو مدرک فوق لیسانس فلسفه و علوم تربیتی را از دانشسرای عالی تهران اخذ کرد. سالها در آموزشو پرورش در دبیرستانهای قزوین و سپس تهران به تدریس منطق، فلسفه و ادبیات اشتغال داشت. [۳]
«زندگینامه شمس آل احمد (۱۳۰۸- ۱۳۸۹)»، همشهری آنلاین (بش).
همزمان بهواسطه دورهای که در آلمان دیده بود، در دانشسرای عالی، عکاسی هم تدریس میکرد. [۴]
«پیدا و پنهان زندگی شمس آل احمد از زبان همسرش»، نیکصـالحی (بش).
گفته میشود بیشتر عکسهای مربوط به تکنگاریهای برادرش، جلال، کار او بوده است. [۵]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۴۴۴.
[ویرایش] ۳ - همکاریها و فعالیتهای فرهنگیاو در بنیاد فرهنگ ایران با پرویز ناتل خانلری همکاری داشت و در آنجا، به تصحیح متون کهن میپرداخت. [۶]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۵۲۷.
[۷]
«پیدا و پنهان زندگی شمس آل احمد از زبان همسرش»، نیکصـالحی (بش).
شمس در سال (۱۳۵۶ هـ.ش) پس از مدتی دوری از کشور، به ایران بازگشت و مؤسسه انتشاراتی رواق را که فعالیت آن متوقف شده بود، دوباره راهاندازی کرد و به کار نشر پرداخت. برخی از آثار جلال آل احمد و همسرش سیمین دانشور، را این انتشارات به بازار کتاب عرضه کرد. [۸]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۴۴۴.
[۹]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۸۹۵-۸۹۷.
[ویرایش] ۴ - فعالیتهای سیاسینخستین تجربهی سیاسی شمس مربوط به عضویت وی در حزب توده ایران است. وی در سال (۱۳۲۴ هـ.ش) در ۱۶سالگی، عضو سازمان جوانان حزب توده شد، ولی در سال (۱۳۲۶ هـ.ش) بههمراه برادرش جلال، از این حزب کنارهگیری کرد. [۱۰]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۴۲۳.
[۱۱]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۴۵۹.
شمس در طول زندگیاش بیش از آنکه فعالی سیاسی باشد، فعالی فرهنگی بوده، و ارتباط وی با حزب زحمتکشان، جبهه ملی و نیروی سوم تحت تأثیر برادرش بوده است. [۱۲]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۴۹۷-۴۹۹.
[ویرایش] ۵ - همکاری با مطبوعاتشمس با نشریاتی چون نگین به مدیریت محمود عنایت، آرش به سردبیری اسلام کاظمیه، هنر و مردم به سردبیری سیمین دانشور و جنبش به مدیریت اصغر حاج سیدجوادی همکاری داشت. زمانی هم در مجله بامشاد به مدیریت اسماعیل پوروالی صفحات معرفی کتاب را مینوشت. بعد از انقلاب نیز مدتی سردبیری روزنامههای کیهان و اطلاعات را بر عهده داشت. [۱۳]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۱۶.
[ویرایش] ۶ - سمتهای رسمیآل احمد همچنین چند ماه در هیئت نظارت صدا و سیما و سپس در ستاد انقلاب فرهنگی در کنار افرادی مانند محمدمهدی ربانی املشی، محمدجواد باهنر، حسن حبیبی و عبدالکریم سروش حضور داشت. [۱۴]
دانـایی، محمدحسین، ناگفتههایی از زندگی و زمانه جلال و شمس آل احمد، دو برادر، به کوشش محمدرضا کایینی، تهران، ۱۳۹۲ ش، ص۵۰۷.
[ویرایش] ۷ - قلم شیوا و روان شمس آل احمدشمس قلمی روان و ذهنی نقاد داشت و نوشتههایش خواندنی بو، حتى نوع گفتوگو و محاوره او را جذاب دانستهاند. از شاخصترین آثار او میتوان به تصحیح طوطینامه (جواهر الاسمار)، تألیف عماد بن محمد ثغری اشاره کرد. این اثر افزونبر داشتن ارزش ادبی، حاوی اطلاعاتی درباره فرهنگ، آداب و رسوم، مشاغل و هنرهای سدهی ( ۸ هـ.ق/ ۱۴ م) است. ضمناً این اثر را میتوان الگویی موفق از پژوهش و تصحیح آثار خطی گذشتگان به شمار آورد. [ویرایش] ۸ - آثار برجستهشمس کتابهایی تالیف کرده که عبارتند از: • دو مجموعه داستان به نامهای گاهواره و عقیقه دارد که از آثار ادبی او به شمار میرود؛ • اثر دیگر وی از چشم برادر متنی پژوهشی درباره زندگی و مرگ جلال آل احمد است.؛ • سیر و سلوک که در واقع، شرح سفر او به آلمان و اسپانیاست، که از دیگر آثار اوست. [۱۵]
«زندگینامه شمس آل احمد (۱۳۰۸- ۱۳۸۹)»، همشهری آنلاین (بش).
[۱۶]
دانـایی، محمدحسین، «مردی کـه قصد مرگ نداشت»، اعتماد، تهران، ۱۳۹۱ ش، ص۱۶.
[ویرایش] ۹ - ازدواجهای شمسشمس آل احمد دو بار ازدواج کرد. ازدواج اول او با مهوش امیرشاهی بود که پس از مدتی به جدایی انجامید. ثمره این ازدواج دختری به نام کتایون است. ازدواج دوم وی با فرشته (سودابه) اسماعیلی بود که حاصل آن دختری به نام آهو و ۳ پسر به نامهای احمد، جلال و محمود است. [۱۷]
دانـایی، محمدحسین،ناگفتههایی از زندگی و زمانه جلال و شمس آل احمد، دو برادر، به کوشش محمدرضا کایینی، تهران، ۱۳۹۲ ش، ص۴۵۶-۴۶۲.
[ویرایش] ۱۰ - وفاتشمس از سال (۱۳۷۶ هـ.ش) دچار بیماری مغزی شد و بخشی از تواناییاش را از دست داد. سرانجام، در شامگاه یکشنبه ۱۴ آذر سال (۱۳۸۹ هـ.ش) در بیمارستان باهنر تهران درگذشت. [۱۸]
«زندگینامۀ شمس آل احمد (۱۳۰۸- ۱۳۸۹)»، همشهری آنلاین (بش).
[۱۹]
Hamshahri Online, www.hamshahrionline. ir / details / ۱۲۲۴۵۸; Niksalehi, www. niksalehi. com / fun / page / ۰۰۳۳۶۸.
[ویرایش] ۱۱ - پانویس
[ویرایش] ۱۲ - منبع• حسامی، سارا، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «شمس آل احمد»، ص۴۴۳. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | نویسندگان تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
