|
| ||||||||||||||||||||||||||||||
لار، دشت dašt-e lār، دشتی مرتفع و وسیع به وسعت حدود ۳۰۰ کیلومتر مربع است. این دشت در قلب رشتهکوههای البرز مرکزی در مرز استانهای تهران و مازندران و در دامنه جنوب غربی قله دماوند واقع شده است. دشت، در ارتفاعی بین ۲۵۰۰ تا ۴۲۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد. بهواسطه وجود کوههای بلند اطراف و شبکهای پیچیده از درهها، تنگهها، و رودخانهها، یکی از مهمترین اکوسیستمهای کوهستانی ایران بهشمار میرود. رودخانهی لار، از جریان چشمهها و آبهای روان منطقه تشکیل شده و منبع اصلی سد لار است که آب تهران را تأمین میکند. پوشش گیاهی آن شامل ۴۰۵ گونه از ۴۸ تیره مختلف گیاهی بوده و گونههای دارویی، خوراکی و صنعتی فراوانی در آن میروید. این منطقه محل ییلاق عشایر قشلاقنشین جنوب ایران نیز هست. در دشت لار، ۱۵۹ گونه جانوری شناسایی شده که از میان آنها میتوان به پلنگ، خرس قهوهای، قوچ البرز، عقاب طلایی، و قزلآلای خالقرمز (گونهای کمیاب و منحصربهفرد) اشاره کرد. اهمیت تاریخی دشت لار نیز قابل توجه است؛ از جمله وجود آثار تاریخی، محوطههای باستانی، رباطها و کاروانسراها که نشانگر مسیرهای ارتباطی تاریخی بین فلات مرکزی ایران و جلگه مازندران بودهاند. بهسبب اهمیت زیستمحیطی این دشت، از سال (۱۳۳۶ هـ.ش) تحت حفاظت سازمان شکاربانی درآمد. در سال (۱۳۵۴ هـ.ش) بهعنوان پارک ملی اعلام شد. اکنون بخشی از آن در استان مازندران بهعنوان منطقه شکارممنوع شناخته شده است. [ویرایش] ۱ - معرفی دشت لاردشت لار دشتی وسیع در رشتهکوههـای البـرز میانی، بـر سر راه تـاریخـی ری ـ طبرستان واقع است. این دشت در ارتفاع میان ۴۰۰‘۲ تا ۲۰۰‘۴ متر از سطح دریا و بر بالای ارتفاعات البرزِ مرکزی و در سمت غرب قلهی دماوند واقع شده است. شیب این منطقه از شمال غربی به جنوب شرقی و آبریز نهایی آن رود هراز است. شمال، غرب و جنوب منطقهی لار را کوههای بلند در بر گرفته است. رودخانهی لار دارای آبی دائمی و شیرین است. آب این رودخانه تا پیش از برپایی سد لار در سال (۱۳۶۱ هـ.ش) به رودخانهی هراز میریخت. [ویرایش] ۲ - ویژگیهای هیدرولوژیکیآبریز کوههای شمال به طرف جنوب، آبریز کوههای غرب به طرف شرق و آبریز کوههای جنوب به طرف شمال است. آبریز این کوهها در گذر زمان، موجب پیدایش دهها دره و تنگه در اطراف دشت لار و نیز جریان آب چشمههای آن سبب پیدایش رودخانهی لار شده است. در گذشته به دره و رودخانهی هراز میریخت و اکنون در پشت سد لار ذخیره و بهوسیلهی لوله به روستای کلان منتقل و از آنجا برای مصرف مردم تهران به این شهر هدایت میشود. [ویرایش] ۳ - ابعاد دشت و دره لاردرازای درهی لار از جنوب شرقی (بلندیهای شمال غربی پلور) به شمال غربی (بلندیهای کلون بستک بزرگ) حدود ۷۰ کمـ و پهنای آن در وسیعترین نقطهی آن (حوالی یورتقیدر و ناحیهی خشکهلار) حدود ۲ کمـ است. در دامنهی کوههای بلندی که دشت لار را در بر گرفته است، تپهماهورهای کمارتفاعی وجود دارد که هرچه به رودخانهی لار نزدیکتر میشوند، کوتاهتر شده و سرانجام در دشت هموار لار ناپدید میشوند. [ویرایش] ۴ - کوهها و درههای اطراف دشتنام کوهها، درهها، مراتع و رودخانههای اطراف دشت لار در جهت حرکت عقربههای ساعت از محل تاج سد لار به سمت غرب و سپس شمال و سرانجام شرق به این شرح است: ۴.۱ - جنوب دشتدر سمت جنوب دشت و سد لار در ارتفاع متوسط ۳۰۰‘ ۳ متر، تیزهکوه، کوه گلزرد و کوه پهنک (امام پهنک) واقع شده که مرز مشترک استانهای مازندران و تهران است. در جنوب این کوهها، درهی سیاهچال، درهی سراستخر، کوه قراول، درهی سیاهچال غربی، کوه ولار، درهی ولار، کوه اشکریز، درهی وستان و فراخهکوه قرار دارند که آبریز آنها به ترتیب به روستاهای آبعلی، مبارکآباد، هزاردشت، جعفرآباد، آردینه و جورد در شهرستان دماوند است. در شمال کوههای یادشده، درهی تیزکوه، درهی آب امام پهنک، قاسمدره و درهی سیاهپلاس قرار دارند و آبریز آنها به سمت شمال، دشت و سد لار است. در ارتفاع متوسط ۱۰۰‘ ۳ متری از سطح دریا کوههای سیاهپلاس، چهلبره، فیلزمین، گاوبینی، سرسیاهغار، پرسونانداز، سیاهلت، سیاهریز و آتشکوه، حد جنوبی دشت لار را تعیین میکنند. در جنوب این کوهها، درهی سیاهرود در جنوب کوه کبود و سیاهکوه، درهی لارک رود یا لالکرود در شمال روستای ایرا، دزددره در شمال غربی روستای ایرا، درهی نَردهکوه در شمال روستای علایین، درههای پرشمار شمال روستای لواسان بزرگ، درهی کوه زارع، درهی رودخانهی برگجهان، پنه دره در شمال غربی روستای نیکنامده، درههای آبشار پسچوئک، دشت هویج و سوتستون در شمال روستای افجه و درهی روستای کُند بالا و درهی رودخانهی بوجان در شمال روستاهای بوجان و ناصرآباد قرار دارند که آب دامنههای جنوبی کوههای یادشده را به سمت جنوب هدایت میکنند. آب این درهها به شاخهی شرقی رودخانهی جاجرود و رودخانهی افجه و سد لتیان میریزد. در شمال کوههای یادشده درهی قوشخانه واقع در شمال روستای ایرا، درهی کوه چهلبره، درهی گلسرداب، درهی کوه سیاهچال، درهی خشکهلار واقع در شمال شرقی افجه و درهی مزرعهی کلاک و درهی گدار در شرق قلهی پیرزنکلون، آب دامنههای شمالی کوههای این قسمت را به رودخانهی لار منتقل میکنند. ۴.۲ - شمال غرب دشتدر سمت شمال غربی دشت لار، کوههای مهرچال (۹۱۲‘ ۳ متر)، پیرزنکلون (۸۴۲‘ ۳ متر)، کاسونک (۶۹۱‘ ۳ متر)، خاتونبارگاه (۴۵۱‘ ۳ متر)، اشترگاه، خرسنگ، خاتونبارگاه غربی، خرسنگ جنوبی، خرسنگ شمالی (۸۰۶‘ ۳ متر)، جانستون در شمال روستای آبنیک و کوه اشتر و قلهی کوههای ورزآب در شمال روستاهای زایگان و لالان واقعاند. در جنوب این کوهها درهی رودخانهی سیروندی در جنوب شرقی روستای گرمابدر، درهی رودخانهی خاتونبارگاه در شرق گرمابدر و رودخانههای گرمابدر، آبنیک، لالان و تلخاب در شمال روستای لالان، آب دامنههای غربی و جنوبی کوههای یادشده را به سمت رودخانهی جاجرود هدایت میکنند. در شمال کوههای گفتهشده، درههای کوه مرقسر، کوه کافره، کوه کاسونک، درهی تنگیونزا که در شرق گردنهی خاتونبارگاه و روستای گرمابدر واقع است، درهی خرسنگ، درهی پلک، درهی گیرینو در شرق کوه خرسنگ شمالی، درهی نساچر و درهی دریوک در شمال قلهی جانستون و درهی دوآبخرسنگ در شمال قلههای ورزآب قرار دارند و آب چشمههای دامنههای شرقی و شمالی کوههای نامبرده را به دشت و رودخانهی لار منتقل میکنند. کوههای موجود در این جبههی دشت لار بهسبب ارتفاع زیاد و برفگیربودن، یکی از ذخایر بزرگ آبی و پوشش گیاهی منطقه به شمار میروند. ۴.۳ - غرب دشتدر غرب دشت لار، کوههای خُلنوکوچک (۳۲۵‘۴ متر)، خلنوبزرگ (۳۷۵‘۴ متر)، میشچال (۲۵۳‘۴ متر)، کلونبستک بزرگ و پالونگردن واقعاند که آخرین نقاط و ارتفاعات سمت غربی دشت لار و مرز آن را با استان مازندران و جبههی شمال شرقی رودبار قصران تشکیل میدهند. از این منطقه مرز دشت لار به سمت شرق تغییر میکند و به دامنههای غربی قلهی دماوند میرسد. از درههای غربی کوههای یادشده، درههای متعدد ولایترود است که آب آن از شرق به غرب، پس از گذر از روستاهای دیزین و گاجره در شمال گچسر به رودخانهی کرج میریزد. در شمال کوههای مذکور، درهها و رودهایی وجود دارد که آبریز آنها از جنوب به شمال و از غرب به شرق است. این رودها سرچشمهی شاخهی غربی رودخانهی هراز را ــ که از شرق جادهی چالوس آغاز میشود و در جهت غرب به شرق از روستاهای نسن، پیل، تنه، نیکنامده، یوش، یاسل، بلده، زرین کمر، دویلات، ولاشید، تاکر، سوته تالار و رزن عبور مینماید ــ تشکیل میدهند و در محل هردورود به جادهی هراز و شاخهی جنوبی رودخانهی هراز ــ که سرچشمهی آن از گردنهی امامزاده هاشم در مرز شهرستان دماوند آغاز میشود و از جنوب به شمال جریان دارد ــ میپیوندند. شاخابههای انتهای غربی رودخانهی هراز که از دامنههای شرقی قلهی آزادکوه (با ارتفاع ۳۵۵‘۴ متر) آغاز میشود. شاخههای دیگر آن نوررود، هاچهرود و انگرود است که در شمال کوه پالونگردن واقعاند و به سمت شمال جریان دارند و در محل اوزکلا و باغبانکلا به رودخانهی هراز میریزند. در سمت جنوب کوههای نامبرده، دهها دره و رود نسبتاً کوتاه وجود دارد که سرچشمهی اولیهی رودخانهی لار را تشکیل میدهند. ۴.۴ - شمال دشتدر سمت شمال دشت لار در ارتفاع متوسط ۵۰۰‘ ۳ متری از سطح دریا و از سمت غرب به شرق کوههای رستمچال (۸۹۶‘ ۳ متر)، قبله، میشچالک (۵۱۲‘ ۳ متر)، خرسنگ (۹۳۳‘ ۳ متر)، سودر، سرخک، کبود، دره خونی، چپکرو (۳۱۸‘۴ متر)، کاعون (۰۷۵‘۴ متر)، دیوسیاه، سهسنگ (۱۳۰‘۴ متر) و چشمهکلا (۹۳۴‘ ۳ متر) واقعاند. بیشتر این کوهها در محدودهی مرز استان مازندران قرار دارند، اما آبریز سمت جنوب آنها که غالباً کوتاهتر از درهها و رودهای سمت شمال است، به سوی دشت لار جریان دارد و به رودخانه و سد لار میریزد. رودهای سمت شمال کوههای مذکور از غرب به شرق به ترتیب اینها هستند: بطاهرکلا و خوشرود که از دامنههای شمالی کوه قبله و کوه خرسنگ سرچشمه میگیرند، کمررود که از دامنهی شمالی کوه سرخک جاری است، رود درهی گوشلک که از کوه کبود آغاز میشود و یالرود و حطررود که از دامنههای شمالی کوه چپکرو سرچشمه میگیرند. رودهای ذکرشده در محل روستای کلیک واقع در جنوب غربی بلده به یکدیگر پیوسته و به شاخهی غربی رودخانهی هراز میریزند. در سمت جنوب کوههای نامبرده در این بخش، دهها دره و رود کوتاه وجود دارند که آب آنها به رودخانهی لار میریزد؛ مهمترین این رودها و درهها درهی بنورده، کریزکدره، درهی کوه بنورده، ملیچهدره، درهی سفیدآب، رودخانهی دیوآسیاب، درهی آبسفید و دلیچای نام دارند. رودخانههای دیوآسیاب، آبسفید و دلیچای در سمت شمال مخزن سد لار قرار دارند و پس از آنها دیگر آبریزی به سمت دشت لار وجود ندارد. در سمت شمال ۳ رودخانهی مذکور و در دامنهی شمالی، کوههای دیوسیاه، سهسنگ و چشمهکلا و رودهایی مانند سیاهرود، رود پنیری، دریوک، لوتره و آبمشکانبار وجود دارند که آبریز آنها به سمت شرق است و بهسبب وجود ارتفاعات بلند در سمت شمال، به شاخهی غربی رودخانهی هراز نمیریزند. بلکه از دامنههای شمالی قلهی دماوند عبور کرده، در منطقهی کهرود بالا و کهرود پایین و علی آباد در مسیر جادهی هراز به شاخهی جنوبی رودخانهی هراز میپیوندند. ۴.۵ - شمال شرق دشتدر شرق دشت لار، دره یا رودخانهای که آبریزی در جهت سد لار داشته باشد وجود ندارد. محدودهای که کوههای بلند آنها نام برده شد و درهها و رودخانههای آنها معرفی گشت، حد و مرز ۴ جهت دشت لار را تعیین میکنند. این منطقه بهسبب ارتفاع نسبتاً زیاد، زمینهای هموار، پوشش گیاهی انبوه و متنوع، کوههای زنده و غیرفرسوده و پوشش خاک روی آن برای ادامهی حیات کاملاً مساعد است. همچنین فراوانی آبهای روان و وجود صدها چشمه با آب بسیار گوارا از مهمترین ویژگیهای این ناحیه از البرز مرکزی است. [ویرایش] ۵ - وسعت و شکلگیری دشت لاروسعت دشت لار حدود ۳۰۰ کمـ۲ است که حدود آن مناطق کوهستانی است و بقیهی آن را دشتی هموار تشکیل میدهد. دشت هموار لار نتیجهی رسوبات سیلابهای پیاپی درههایی است که از کوههای اطراف در گذر زمان روی هم انباشته شده است. شیب ملایم این دشت که از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد مییابد، بهحدی کم است که گاهی جریان آب در آن سرگردان میشود و املاح همراه خود را در سراسر سطح دشت بر جای میگذارد. [ویرایش] ۶ - پوشش گیاهیلایههای غنی رسوبات بر جای مانده موجب رویش انواع گیاهان سردسیری، دارویی و صنعتی در منطقه شده است. افزون بر تأمین علوفهی دامها در فصل تابستان، توسط عشایر کوچنده برای زمستان ذخیره میشود. بر اثر عوامل اکولوژیکی، توپوگرافی، خاک و دیگر عوامل حیاتی، پوشش گیاهی منطقه از زمانهای بسیار دور، راه تکامل و دگرگونی را پیموده و در ترکیب آن، بهویژه تحت تأثیر چرای دام، تغییراتی حاصل گشته است. بهطور کلی پوشش گیاهی منطقه از نوع علفزار مشتمل بر گندمیان، پایا، بوتهزارها و پوششهای آلپی است. گیاهان دارویی، صنعتی و خوراکی درهی لار نیز بسیار متنوع و مشهور است. ۶.۱ - تنوع گونههامجموعاً ۴۰۵ گونهی گیاهی متعلق به ۴۸ تیره و ۳۷ تیپ در این منطقه شناسایی شده است که بیشترین گونه متعلق به تیرهی کاسنی و کمترین آن متعلق به تیرههای استبرق، پیچک، ناز، سرو، خواجهباشی، پنیرک، ثعلب، ورس و قیچ است. ۶.۲ - نمونههای گیاهی شاخصافزون بر گونههای گیاهی یادشده، میتوان از باریجه، آویشن، موسیر، پیازک، والک، کنگر، گزل، گلپر، چای کوهی، کما، گلگاوزبان، اسپند، شیرینبیان، چوبک، بنفشه، بارهنگ، شنگ، شقایق وحشی و گونههای مختلف قارچ نام برد. برخی از نمونههای گیاهی این منطقه را بهسختی میتوان در مناطق دیگر یافت. [ویرایش] ۷ - اهمیت اقتصادی و کشاورزیپوشش غنی دشت لار مورد توجه دامداران و زنبورداران است و محصولات دامی و عسل تولیدی این منطقه دارای ویژگیهای منحصر بهفردی میباشد. ۷.۱ - ییلاق عشایردشت لار محل ییلاق عشایری است که در فصل زمستان، قشلاق خود را در استانهای قم، تهران و سمنان سپری میکنند. آنان در اواخر اسفند، دامهای خود را از کویر جمعآوری نموده، بهآرامی به سمت شمال بلندیهای البرز حرکت میکنند و معمولاً در میانهی خرداد به دشت لار میرسند. این عشایر در دشت لار و در محلهایی که یورت یا خیل نامیده میشود، چادر زده، اتراق میکنند. یورت یا خیل محل خاصی است که عموماً دارای چشمهی آب، زمینهای بهنسبت هموار و شرایط مکانی غیرسیلخیز است. ۷.۲ - کشاورزی پیش از حفاظت منطقهپیش از آنکه دشت لار بهعنوان منطقهی حفاظتشده منظور شود، کشاورزی نیز در آنجا صورت میگرفت. بیشتر زمینهای آنجا بهصورت دیم و آبی به زیر کشت محصولات زودبازده مانند گندم، جو، عدس، نخود، ماش و جز آنها میرفت. [ویرایش] ۸ - اهمیت تاریخی و فرهنگیدشت لار در گذشته بهعنوان یکی از پناهگاههای زیستی مردم نیز به شمار میرفت. در دوران حکومت قاجار، مردم تهران بهسبب گرمی هوا و شیوع بیماریهای واگیردار، دو بار توسط حکومت وقت مجبور به کوچ به دشت لار شدند تا به این وسیله از مرگومیر همگانی جلوگیری شود. احتمالاً در گذشتههای دور نیز چنین استفادهای از دشت لار میشده است. وجود دهها تپه و محوطهی باستانی و تاریخی که شواهد زندگی انسان در آنها قابل مشاهده است، گویای این مدعا است. شاید مردم ری در زمان یورش مغولان و تیمورلنگ به این دشت پناه آورده بودند. ۸.۱ - آثار تاریخی ـ فرهنگیتعدادی از آثار تاریخی ـ فرهنگی موجود در دشت لار به این شرح است: ۱. محوطهی باستانی تنگ سفیدآب، شمارهی ثبت ۳۵۵‘۱۰، تاریخ ثبت مهرماه (۱۳۸۲ هـ.ش). ۲. محوطهی باستانی موسىکش که هنوز در فهرست آثار ملی ثبت نشده است. ۳. قلعهآرو، شمارهی ثبت ۳۵۶‘۱۰، تاریخ ثبت مهرماه (۱۳۸۲ هـ.ش). ۴. محوطهی باستانی کوه عسلعسل که هنوز در فهرست آثار ملی ثبت نشده است. ۵. امامزاده پنجتن که بهسبب تخریب بنای تاریخی اولیه و احداث بنای جدید، در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده است. ۶. کاروانسرا یا رباط چشمهی دوبرار، شمارهی ثبت ۳۵۷‘۱۰، تاریخ ثبت مهر سال (۱۳۸۲ هـ.ش). ۷. امامزاده نقارهخانه، شمارهی ثبت ۳۵۸‘۱۰، تاریخ ثبت مهرماه سال (۱۳۸۲ هـ.ش). ۸. کوه نقارهخانه و بقایای معماری تاریخی که در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده است. ۹. قبرستان یا محوطهی گبری خرسنگ یا پرسنگ، شمارهی ثبت ۳۵۹‘۱۰، تاریخ ثبت مهرماه سال (۱۳۸۲ هـ.ش). ۱۰. کاروانسرا یا رباط سنگی آبشار اول سفیدآب، شمارهی ثبت ۳۶۰‘۱۰، تاریخ ثبت مهرماه سال (۱۳۸۲ هـ.ش). ۱۱. کاروانسرا یا رباط سنگی آبشار دوم سفیدآب، شمارهی ثبت ۳۶۱‘۱۰، تاریخ ثبت مهرماه سال (۱۳۸۲ هـ.ش). [ویرایش] ۹ - نقش ارتباطیاز ویژگیهای مهم دشت لار، نقش ارتباطی آن میان فلات مرکزی ایران (ری قدیم و تهران جدید) و جلگهی مازندران بود. راه تاریخی دشت لار از سمت جنوب دارای ۴ شاخه بود که در دشت لار به یکدیگر میپیوست. ازطریق عبور از تنگهی سفیدآب و گردنهی کبود و کوه پاکبود، به درهی گوشلک متصل و از آن طریق به بلده و نور مازندران مرتبط میشد. هرچند این راه، راهی نبود که کاروانهای بزرگ با مسافران و باروبنهی زیاد بتوانند از آن گذر کنند و عموماً راهی سبکرو به شمار میرفت، اما نقش مهمی در برقراری ارتباط میان شمال و مرکز ایران ایفا میکرد. [ویرایش] ۱۰ - مسیر دسترسیدشت لار از طریق جادهی تهران ـ آمل (هراز) و ناحیهی پلور ـ سد لار و سرمحیطبانی دلیچای حدود ۷۵ کمـ ، از طریق رودهن به روستای ایرا و گردنهی قوشخانه حدود ۵۵ کمـ و از مسیر جاجرود به سد لتیان و روستاهای چهارباغ، رسنان، کلان، ایرا و گردنهی قوشخانه حدود ۴۰ کمـ با تهران فاصله دارد. [ویرایش] ۱۱ - حفاظت و پارک ملیدشت لار بهسبب موقعیت مکانی یعنی قرارگیری در دامنهی جنوب غربی قلهی دماوند و دامنهی جنوبی مرتفعترین نقطهی ایران در رشتهکوههای البرز، نیز به سبب وجود اکوسیستمهای کوهستانی بلند و آبی و ویژگیهای خاص جوامع غنی گیاهی و جانوری و رودخانههای لار و هراز، در (۱۳۳۶ هـ.ش) توسط سازمان شکاربانی و نظارت بر صید مورد حفاظت قرارگرفت. در سال (۱۳۵۴ هـ.ش)، این ناحیه با وسعتی در حدود ۵۰۰‘ ۷۳ هکتار به سطح پارک ملی ارتقا یافت. در سال (۱۳۷۰ هـ.ش)، قسمتهای گستردهای از این منطقه بهعنوان مناطق شکار و تیراندازی ممنوع معرفی شد. از سال (۱۳۸۰ هـ.ش)، با وسعتی در حدود ۰۰۰‘۲۸ هکتار بهعنوان پارک ملی لار، تحت مدیریت ادارهی کل حفاظت محیط زیست استان تهران قرارگرفت. منطقهی وسیعتری از پارک ملی لار که بخشی از آن در استان مازندران جای دارد، در تاریخ (۱۰/ ۱۱/ ۱۳۸۴ هـ.ش) بهعنوان منطقهی شکار ممنوع اعلام شد. این منطقه دارای حدود ۰۰۰‘۳۲ هکتار وسعت است و حیاتوحش و گونههای گیاهی آن شبیه پارک ملی لار است. [ویرایش] ۱۲ - اقلیم منطقهدامنهی ارتفاعی دشت لار میان ۵۰۰‘۲ تا ۲۰۰‘۴ متر از سطح دریا است. دمای متوسط سالانهی آن °۵ / ۶ سانتیگراد و میانگین بارندگی سالانهاش ۷۶۰ میلیمتر است و آبوهوایی مرطوب و سرد دارد. [ویرایش] ۱۳ - حیات وحش و تنوع زیستیدر دشت لار در مجموع ۱۵۹ گونهی جانوری از ردهی پستانداران، پرندگان، خزندگان، دوزیستان و ماهیها شناسایی شدهاند که از آن میان میتوان به اینها اشاره کرد: • ۲۸ گونه پستاندار همچون پلنگ، خرس قهوهای، پازن، قوچ البرز، میش، سیاهگوش، گرگ، روباه، گراز، گربهی وحشی، خرگوش و سمور؛ • ۱۰۵ گونه پرنده نظیر کبک، کبک دری، عقاب طلایی، کرکس و بلدرچین که بخش قابل توجهی از آنها را پرندگان مهاجر تابستانگذران و عبوری مانند دلیچه، سارگپه، بادخورک، درنا، حواصیل، کاکایی و فلامینگو تشکیل میدهند؛ • ۲۳ گونه خزنده ازجمله آگاما، گرزهمار و افعی البرزی که دو گونه از آنها جزو گونههای آندمیگ (بومی) حوزه میباشند؛ • دوگونه دوزیست که در بیشتر زیستگاههای ایران نیز وجود دارند و ماهی قزلآلای خالقرمز که بهعنوان تنها ماهی منحصربهفرد در محدودهی این پارک زیست میکند. این ماهی از نادرترین گونههای آبزی جهان است و در آب شیرین رودخانهها و دریاچههای کوهستانیای که دارای آب زلال حاصل از ذوب برفها است، زندگی میکند. ماهی قزلآلای خالقرمز در بهار و تابستان در طول رودخانه یا دریاچه تغذیه و در پاییز برای تخمریزی، در جهت عکس جریان آب شنا میکند و خود را به سرچشمهها میرساند. این ماهی جز در زیستگاههای بسیار خاص قادر به زندگی نیست. [ویرایش] ۱۴ - منابع آب و چشمههاوجود چشمههای پرآب و روان، آبهای حاصل از ذوب برفها که در طول سال هرگز پایان نمییابد. همچنین بارشهای جوی، رودخانههای پرشمار کمآب اما دائمی را در لار تشکیل دادهاند که از جملهی آنها چشمهی دوبرار، چشمهی خرسنگ، هفتچشمه و رودخانههایی نظیر دلیچای، الرم، آبسفید، سیاهپلاس، چهلبره و امام پهنکاند. این چشمهها و رودخانهها تداوم حیات ماهی قزلآلای خالقرمز را در این منطقه امکانپذیر ساختهاند. [ویرایش] ۱۵ - منبع• پازوکی طرودی، ناصر، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «لار، دشت»، ص۱۴۰۵. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | دشت های تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||
