دره اسبولک
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
اسبولک، دره darre-ye osbūlak، درهای واقع در کوه اسبول در اوشان.
دره اسبولک در کوه اسبول واقع در شمال شرقی اوشان قرار دارد و بهعنوان درهی سوی آتشگاه نیز شناخته میشود.
این دره به صخرهی بلندی به ارتفاع حدود ۹۵ متر ختم میشود که در کنار آن آبشاری قرار دارد.
در اواخر زمستان و بهار، آب این آبشار به رود جاجرود میریزد و چشمهای دائمی نیز در این منطقه وجود دارد.
در میانهی این صخره، سه غار به نام غارهای درهی اسبولک وجود دارد که در گذشته بهعنوان پناهگاه حیوانات و بهعنوان خانهی دیو شناخته میشدند.
این غارها شامل دو فضای مجزا هستند که با آثار حفاریهای غیرمجاز و سفالهای لعابدار مربوط به سدههای (۹ و ۱۰ هـ.ق) مشاهده میشوند.
با وجود ادعاهایی مبنی بر اینکه این غارها زیارتگاه ناهید یا آتشگاه بودهاند، شواهد مستند برای اثبات این ادعاها وجود ندارد.
دسترسی به غارها از طریق صعود به صخرههای جنوبی و عبور از راهی گربهرو امکانپذیر است
[ویرایش]
در شمال شرقی اوشان کوهی بهنام اسبول واقع است.
در انتهای این کوه در شرق آبادی اوشان درهای بزرگ به نام درهی اسبولک جای دارد.
در مقابل این دره آتشگاه آهاربشم معروف به قزلماما یا قصر دختر قرار دارد.
از اینرو، مردم اوشان به این دره «درهی سوی آتشگاه» نیز میگویند.
[ویرایش]
این دره به صخرهی سنگی بلندی به ارتفاع تقریبی ۹۵ متر ختم میشود.
در کنار این صخره آبشار بلندی قرار دارد که در اواخر زمستان و فصل بهار آب نسبتاً زیادی از آن فرو میریزد و وارد رود جاجرود میشود.
چشمهای نیز در آن محل هست که تمام مدت سال دارای آب است و بر روی بدنهی این صخرهی بلند درختان گردو روییده است.
[ویرایش]
در میانهی صخرهی بلند یادشده، ۳ غار وجود دارد. این غارها به غارهای درهی اسبولک یا غارهای درهی سوی آتشگاه شهرت دارند.
میرزا محمد مهندس، مؤلف «جغرافیای درهی رودبار»، در دورهی ناصرالدین شاه، از این ۳ غار بهعنوان ۳ خانهی سنگی یاد کرده است.
بنا به نوشتهی او این ۳ خانه نزد اهالی به خانهی دیو شهرت داشتهاند و مؤلف رفتن به آنجا را سخت و محال دانسته است.
این ۳ خانه در آن روزگار پناهگاه و جایگاه زمستانی حیوانات بوده است.
غارهای درهی اسبولک شامل دو فضای مجزا ست.
فضای بالایی دارای دو دهانه که یکی از آنها بزرگ و دیگری کوچک است.
فضای داخلی این غار، چندضلعی و نامنظم بوده و حداکثر عرض آن حدود ۳ متر و طول آن حدود ۹ متر است.
کف این غار انباشته از خاک و سنگهایی است که حاصل حفاریهای غیرمجاز و تخریب سقف آن است.
فضای دیگر غار اسبول حفرهی پایینی است که دارای یک دهانه است.
در داخل این قسمت از غار نیز آثار حفاریهای فراوانی مشاهده میشود که امکان مطالعه و بیان کمیت و کیفیت آن را برای باستانشناسان دشوار ساخته است.
در هیچ قسمت از بدنهی دو فضای غار اسبولک، اثری از دخالت انسان برای ایجاد و یا وسعتبخشیدن به آن ملاحظه نشده است.
اما قطعات اندکی از سفالهای لعابدار مربوط به سدههای (۹ و ۱۰ هـ.ق) در آنجا یافت شده است که بهسبب اندکبودن این سفالها، استقرار انسان را در آنجا برای مدت طولانی منتفی میکند.
برخی بر این باورند که چون این غارها در کنار آبشار، چشمه و رودند، زیارتگاه ناهید بودهاند.
برخی نیز آنجا را آتشگاه میدانند.
اما هیچ شاهدی برای اثبات این ادعاها وجود ندارد.
برای دسترسی به این غارها، باید ابتدا به صخرههای جنوبی و سمت راست آن صعود کرد.
آنگاه در راستای دهانهی غار، از راست به چپ از راهی گربهرو که در آنجا وجود دارد، عبور کرد.
[ویرایش]
[ویرایش]
•
جعفری، شیوا، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «اسبولک، دره»، صفحه۱۱۸.
