حصار بوعلی
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
حصاربوعلی \ hesār bū-ʾalī\، یکی از محلههای قدیمی
منطقهی ۱ تهران است که پیشتر به عنوان روستایی ییلاقی شناخته میشد.
این محل بنا بر روایتهای محلی به
ابوعلی سینا نسبت داده میشود.
پیشینهی آن به دوران
صفوی میرسد و در دورهی
قاجار با ساخت
باغ کامرانیه توسط کامران میرزا شهرت بیشتری یافت.
حصاربوعلی با تکیه بر منابع آب مانند قناتها و
رودخانهی دارآباد، بر پایهی کشاورزی و باغبانی استوار بود.
پس از دههی (۱۳۴۰ هـ.ش) این روستا در جریان توسعهی شهری تهران به یکی از محلههای شمال شهر تبدیل شد و اکنون دارای ارزشهای تاریخی، فرهنگی و طبیعی است.
[ویرایش]
حصار بوعلی در گذشته روستا و امروزه از محلههای واقع در منطقهی ۱ شهرداری
تهران واقع است.
اهالی این منطقه، حصاربوعلی را به ابوعلیسینا نسبت میدهند.
به گفتهی آنها، ابوعلی سینا در سدهی (۵ هـ.ق/ ۱۱ م) و در مهاجرت طولانیمدت خود از گرگان به ری، مدتی را در این منطقه سپری کرده و در آنجا حصار و بارویی ساخته است.
[ویرایش]
از تاریخچهی حصاربوعلی آگاهی دقیق در دست نیست، اما سنگقبرهای یافتشده در این منطقه که متعلق به سالهای (۱۰۱۵ تا ۱۰۹۵ هـ.ق) است.
پیشینهی آن را دستکم به دورهی صفویه بازمیگرداند.
کامران میرزا، فرزند سوم
ناصرالدین شاه قاجار هنگامی که زمینهای جانب غربی حصاربوعلی را به تملک خود درآورد.
در آن باغی به نام کامرانیه ساخت و این منطقه از آن پس، به کامرانیه نیز شهرت یافت.
پس از دورهی قاجار، حصاربوعلی و کامرانیه در تقسیمات کشوری بهعنوان یک روستا به شمار آمدند.
[ویرایش]
روستای حصار بوعلی دارای زمستانی سرد بود و در تابستانها از ییلاقهای خوش آبوهوای
شمیران به شمار میآمد.
اقتصاد این روستا بر پایهی کشاورزی و باغبانی استوار بود و غلات، بنشن، توت فرنگی، سیبزمینی، هویج و خیار از محصولات کشاورزی آن محسوب میشد.
آب مورد نیاز اهالـی از طریق چنـد قنات
و رودخانه دارآباد تأمین میشد.
[ویرایش]
طایفههای جابرانصاری، عسگریان، قراگوزلو، خانسفید، یزدانیان، نظری و ناطقیان از مهمترین طایفههای حصاربوعلی به شمار میرفتند.
[ویرایش]
۳ باب مسجد، یک باب تکیه، ۵ باب دکان، یک کاروانسرا و دو گورستان از جمله موقوفات روستای حصاربوعلی به شمار میآمدند.
[ویرایش]
در سرشماری سال (۱۳۳۵ هـ.ش) جمعیت این روستا و کامرانیه روی هم ۹۳۱‘۱ تن ذکر شده است.
حصاربوعلی و کامرانیه در جریان گسترش شهر تهران در اواسط دههی (۱۳۴۰ هـ.ش) به شهر تهران ضمیمه و به محلههای جداگانهای در شمال شهر تهران بدل شدند.
محله حصاربوعلی:
• از شمال بـه میدان و خیابان باهنر (
نیاوران)؛
• از جنـوب بـه خیابان لـواسانی (
فرمانیه)؛
• از غرب بـه خیابان بـازدار (کامرانیه)؛
• از شرق بـه خیابان
پاسداران منتهی میشود.
[ویرایش]
از قناتهای مشهور محله حصاربوعلی که امروزه (۱۳۸۷ هـ.ش) همچنان جاریاند، میتوان به قنات میرزا علی در خیابان سعیدی، قنات ملکآباد در خیابان ناطقیان، قنات باغ عزیز خان در خیابان عسگریان و قنات تکیه در خیابان خانسفید اشاره کرد.
آب این قناتها شیرین است و به سمت کامرانیه و فرمانیه سرازیر میشوند.
همچنین کوچههای ملکآباد (شهید ناطقیان)، درآسیاب (خانسفید) و استخر (محمد عسگریان) از کوچههای مشهور محله حصاربوعلی به شمار میآیند.
[ویرایش]
بـاغ مهـمـاندوسـت بـا مساحـت ۰۰۰‘ ۲۵ مـ۲، از قدیمیترین باغهای موجود در این محله است.
باغ عزیز خان نیز امروزه به
فرهنگسرای نیاوران و
مرکز تحقیقات فیزیک نظری بدل شده است.
[ویرایش]
کوچههای باریک، دیوارهای کاهگلی و درختان بلند از ویژگیهای شاخص این محله به شمار میآیند.
امروزه (۱۳۸۷ هـ.ش) در محله حصاربوعلی تنها چند خانهی قدیمی باقی مانده است که مهمترین آنها خانهای با معماری قاجاری و قدمتی حدود ۱۵۰ سال است.
آسایشگاه دکتر محمد یزدی، فرهنگسرای نیاوران، مرکز تحقیقات فیزیک نظری، دو گورستان قدیمی که امروزه به بوستان و زمین ورزشی خاکسفید بدل شدهاند.
دو حسینیه و مسجدجامع و تکیهای با قدمت ۱۶۰ تا ۱۷۰ سال، از اماکن تاریخی، مذهبی، علمی و فرهنگی این محله به شمار میروند.
[ویرایش]
[ویرایش]
•
حسن، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «حصار بوعلی»، ص۷۷۷.
