• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

حسین آزموده

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آزموده \āzmūde\، حسین (۱۲۸۷- ۱۳۷۸ هـ.ش/ ۱۹۰۸- ۱۹۹۹ م) سپهبد ارتش و از چهره‌های نظامی تأثیرگذار در دوره پهلوی بود.
او تحصیلات نظامی خود را در دانشکده‌ی افسری و دانشگاه جنگ گذراند و در مشاغل گوناگون ارتش خدمت کرد.
آزموده پس از کودتای ۲۸ مرداد، به عنوان دادستان ارتش نقش محوری در محاکمه دکتر مصدق و دیگر چهره‌های سیاسی ایفا کرد.
وی بعدها به درجه سپهبدی رسید و ریاست دادرسی ارتش را بر عهده گرفت.
پس از بازنشستگی، در برخی فعالیت‌های سیاسی وارد شد و با دولت علی امینی تقابل پیدا کرد.
آزموده پس از انقلاب (۱۳۵۷ هـ.ش) به اروپا مهاجرت کرد و تا پایان عمر با محافل سلطنت‌طلب همکاری داشت.

[ویرایش]

۱ - معرفی حسین آزموده



حسین آزموده ۱۲۸۷- ۱۳۷۸ هـ.ش/ ۱۹۰۸- ۱۹۹۹ م) سپهبد، دادستان دادگاه نظامی دکتر مصدق و رئیس دادرسی ارتش بود.
ایشان از فارغ‌التحصیلان دانشکده‌ی افسری و دانشگاه جنگ بود.
[ویرایش]

۲ - خدمت نظامی پیش از کودتای ۲۸ مرداد



در سال (۱۳۰۷ هـ.ش) وارد خدمت ارتش شـد
[۱] کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۷۶‘۵، ص۱.
و تا (۱۳۳۰ هـ.ش) در مشـاغل مختلف مشغـول بـه خدمت بود.
[۲] عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۵.

در اواخر همان سال، او و گروهی از افسران، سازمان افسران ناسیونالیست (سازمانی طرف‌دار برخی اصلاحات در ارتش) را بنیان گذاشتند
[۳] کاتوزیان، محمدعلی، مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمه احمد تـدیـن، تهـران، ۱۳۷۹ ش، ص۲۴۸.
و او یکی از اعضای هیئت‌مدیره شد.
[۴] مصور رحمانی، غلامرضا، خاطرات سیاسی، تهران، ۱۳۶۴ ش، ص۱۰۹.

[ویرایش]

۳ - سمت‌های مهم نظامی پس از ۱۳۳۰



آزموده در سال (۱۳۳۰ هـ.ش) در سمت معاون اول دادستانی ارتش، درجه‌ی سرتیپی گرفت و در همان سال، به ریاست اداره‌ی مهندسی ارتش رسید.
[۵] عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۵.

پس از کودتای ۲۸ مرداد سال (۱۳۳۲ هـ.ش) با ارتقا به درجه‌ی سرلشکری، به دادستـانی ارتش منصوب گردید.
[۶] بهزادی، علی، شبه‌خاطرات، تهران، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص۳۹۲.

[ویرایش]

۴ - نقش در محاکمه دکتر مصدق



او در بازجویی از دکتر مصدق شرکت مستقیم داشت
[۷] کاتوزیان، محمدعلی، مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمه احمد تـدیـن، تهـران، ۱۳۷۹ ش، ص۳۵۷.
و در محاکمه‌ی وی دادستـان بود.
[۸] مصدق در محکمه نظامی، به کوشش جلیل بزرگمهر، تهران، ۱۳۶۳ ش، ج۱، ص۴۷-۶۳.

آزموده در سال‌های بعد نیز دادستانی دادگاه‌های بسیاری از افسران و رهبران سیاسی چون سپهبد قرنی
[۹] طلوعی، محمود، بازیگران عصر پهلوی، از فروغی تا فردوست، تهران، ۱۳۷۲ ش، ص۹۳۷.
، آیت‌الله کاشانی
[۱۰] خواندنی‌هـا، تهران، ۱۳۴۰ ش، س ۲۱، شم‌ ‌۸۱، ص۱۰.
و دکتـر فـاطمی
[۱۱] شیفته، نصرالله، زندگی‌نامه و مبارزات سیاسی دکتر سید حسین فاطمی، مدیر روزنامه باختر، تهران، ۱۳۶۴ ش، ص۳۹۸-۴۰۰.
را بر ‌عهده داشت.
[ویرایش]

۵ - ارتقاء به سپهبدی و ریاست دادرسی ارتش



او در مهر سال (۱۳۳۸ هـ.ش) به درجه‌ی سپهبدی ارتقا یـافت و رئیس دادرسی ارتش شد.
[۱۲] کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۸۴‘۵، ۳۸۶‘۵، ص۱۴.

[ویرایش]

۶ - بازنشستگی و رویارویی با دولت علی امینی



آزموده در ۱۷ خرداد سال (۱۳۴۰ هـ.ش) به تقاضای خویش و موافقت شاه بازنشسته شد.
[۱۳] عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.

در همـان روز با انتشار نامه‌ای، خود را به منافع و مصالح ملت متعهد اعلام کرد.
[۱۴] عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۵.

انتشار این نامه، او را با دولت علی امینی عملاً درگیر و در ۲۵ خرداد همان سال طی نامه‌ی دیگری برضد دولت اعلام جرم کرد.
[۱۵] کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۸۴‘۵، ۳۸۶‘۵، ص۱۷.

دولت نیز متقابلاً و احتمالاً همـاهنگ بـا شـاه
[۱۶] خواندنی‌هـا، تهران، ۱۳۴۰ ش، س ۲۱، شم‌ ‌۷۹، ص۲.
او را به جرائمی متهم، در ۳۰ خرداد بازداشت کرد.
[۱۷] کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۸۶‘۵، ص۲۳.

ولی چند هفته بعد آزاد شـد.
[۱۸] خواندنی‌هـا، تهران، ۱۳۴۰ ش، س ۲۱، شم‌ ۸۵، ص۲.

[ویرایش]

۷ - فعالیت‌های پس از بازنشستگی



پس از آن در ایام بازنشستگی، گاه به‌عنوان حقوق‌دان به جلساتی دعوت می‌شد.
[۱۹] عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.

در آبان سال (۱۳۵۷ هـ.ش) هم در جلسه‌ای که از امرای ارتش برای بررسی اوضاع انقلابی کشور تشکیل شد، شرکت کرد.
[۲۰] آبادیان، حسین، زندگی‌نامه سیاسی دکتر مظفر بقایی، تهران، ۱۳۷۷ ش، ص۳۱۲-۳۱۳.

[ویرایش]

۸ - مهاجرت و فعالیت‌های سیاسی در خارج از کشور



آزموده در اواسط بهمن سال (۱۳۵۷ هـ.ش) به اروپا رفت.
[۲۱] عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.

طی سال‌ها اقامت در آنجا، با نشریات سلطنت‌طلبان همکاری کرد.
[۲۲] کاتوزیان، محمدعلی، مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمه احمد تـدیـن، تهـران، ۱۳۷۹ ش، ص۳۷۷.

او در سال (۱۳۷۸ هـ.ش) در‌گذشت.
[۲۳] عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.

[ویرایش]

۹ - تحلیل شخصیت و عملکرد



آزموده افسری مطیع و عمیقاً در خدمت رژیم سلطنتی بود.
مخالفت او با دولت امینی، به‌جز شرکت‌کردن در بازی سیاسی برای مشروعیت‌بخشیدن به دولت و نزدیک‌کردن امینی به جبهه‌ی ملی، دلیل دیگری نداشت.
حضور او در سازمان افسران ناسیونالیست نیز احتمالاً انگیزه‌ای به‌جز تقویت آن سازمان برای مقابله با نفوذ سازمان افسران حزب توده‌ی ایران در ارتش نداشته است.
[ویرایش]

۱۰ - پانویس


 
۱. کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۷۶‘۵، ص۱.
۲. عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۵.
۳. کاتوزیان، محمدعلی، مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمه احمد تـدیـن، تهـران، ۱۳۷۹ ش، ص۲۴۸.
۴. مصور رحمانی، غلامرضا، خاطرات سیاسی، تهران، ۱۳۶۴ ش، ص۱۰۹.
۵. عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۵.
۶. بهزادی، علی، شبه‌خاطرات، تهران، ۱۳۷۷ ش، ج۲، ص۳۹۲.
۷. کاتوزیان، محمدعلی، مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمه احمد تـدیـن، تهـران، ۱۳۷۹ ش، ص۳۵۷.
۸. مصدق در محکمه نظامی، به کوشش جلیل بزرگمهر، تهران، ۱۳۶۳ ش، ج۱، ص۴۷-۶۳.
۹. طلوعی، محمود، بازیگران عصر پهلوی، از فروغی تا فردوست، تهران، ۱۳۷۲ ش، ص۹۳۷.
۱۰. خواندنی‌هـا، تهران، ۱۳۴۰ ش، س ۲۱، شم‌ ‌۸۱، ص۱۰.
۱۱. شیفته، نصرالله، زندگی‌نامه و مبارزات سیاسی دکتر سید حسین فاطمی، مدیر روزنامه باختر، تهران، ۱۳۶۴ ش، ص۳۹۸-۴۰۰.
۱۲. کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۸۴‘۵، ۳۸۶‘۵، ص۱۴.
۱۳. عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.
۱۴. عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۵.
۱۵. کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۸۴‘۵، ۳۸۶‘۵، ص۱۷.
۱۶. خواندنی‌هـا، تهران، ۱۳۴۰ ش، س ۲۱، شم‌ ‌۷۹، ص۲.
۱۷. کیهـان، تهـران، ۱۳۴۰ ش، شم‌ ۳۸۶‘۵، ص۲۳.
۱۸. خواندنی‌هـا، تهران، ۱۳۴۰ ش، س ۲۱، شم‌ ۸۵، ص۲.
۱۹. عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.
۲۰. آبادیان، حسین، زندگی‌نامه سیاسی دکتر مظفر بقایی، تهران، ۱۳۷۷ ش، ص۳۱۲-۳۱۳.
۲۱. عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.
۲۲. کاتوزیان، محمدعلی، مصدق و نبرد قدرت در ایران، ترجمه احمد تـدیـن، تهـران، ۱۳۷۹ ش، ص۳۷۷.
۲۳. عاقلی، باقر، شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۰ ش، ج۱، ص۱۶.

[ویرایش]

۱۱ - منبع



کوهستانی نژاد، مسعود، دانشنامه تهران بزرگ، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «حسین آزموده»، ص۳۵۶.    






جعبه ابزار