|
| ||||||||||||||||||||||||||||
دربند، مسجد جامع و حسینیه masjed(d-e) jāmeʾ va hoseyniy(yy)e-ye dar-band، مسجد جامع و حسینیهی دربند، دو مکان مذهبی قدیمی و مهم در خیابان دربند تهران هستند. مسجد جامع دارای پیشینهای طولانی است و در سال (۱۳۸۶ هـ.ش) با زیربنای ۶۰۰ متر مربع بازسازی شد. این مسجد شامل گنبد، شبستان و محرابی با آیات قرآنی و آینهکاری است و مراسم مختلف مذهبی از جمله نماز جماعت و دعاهای توسل در آن برگزار میشود. حسینیهی دربند نیز از دوران ناصری تأسیس شده و دارای ۱۰ طاقنما و تالاری برای تجمع علماست. این حسینیه هر ساله مراسم سوگواری امام حسین (علیهالسلام) را از اول تا بیستم محرم برگزار میکند و دارای کتابخانهای با چندین هزار جلد کتاب است. مسجد و حسینیه دربند در دوران پیش از انقلاب اسلامی نقش مهمی ایفا کرده و ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. [ویرایش] ۱ - معرفی حسینیه دربندحسینیه دربند مسجد و حسینیهای قدیمی روبهروی یکدیگر در خیابان دربند، بعد از کلانتری، کوچهی شهید محمد میری، جنب بنبست لادن، که در شهرداری منطقهی ۱ تهران واقع است. حسینیه یا تکیهی دربند از حسینیههای قدیمی شمیران به شمار میآید. [ویرایش] ۲ - پایهگذاری حسینیهبه گفتهی یکی از اهالی قدیمی محله، پیشینهی این حسینیه به دوره ناصری بازمیگردد. در آن زمان سید ابوتراب دربندی و چند تن از خیّرانِ دربند تصمیم گرفتند تا در آن محل حسینیهای برپا کنند. از همینرو، این حسینیه در زمینی به مساحت ۹۰۰ مـ۲ با ۱۰ طاقنمای کوچک و یک طاقنمای بزرگ که تالارنام داشت و جایگاه علما،بزرگان و معتمدان محلی بود، پایهگذاری شد. در درون یکی از طاقنماهای کوچک، تصاویری از سید مهدی دینپرور، سید جعفر دینپرور و سید ابوتراب دربندی، از علمای بزرگ دربند نصب شده است. گفته میشود هر یک از این طاقنماها برای یکی از طایفههای دربندی ساخته شده، [ویرایش] ۳ - بنا و معماری حسینیهمساحت طاقنمای بزرگ یـا تالار ۸۰ مـ۲ بود که حدود ۵/ ۱ متر بالاتر از سطح زمین قرار داشت. سکویی با مساحت ۱۰۰ مـ۲ در محوطهی وسط حسینیه برای مراسم تعزیهخوانی بنا شده است. این حسینیه از دو طبقه و یک زیرزمین تشکیل شده است. طبقهی اول مخصوص استفادهی آقایان، و بالکن مختص استفادهی خانمهاست. بر روی کتیبههایی که دور تا دور حسینیه نصب شده است، احادیثی در شأن و منزلت امام حسین (علیهالسلام) و نقاشیهایی ازگنبد و بارگاه آن حضرت و حضرت عباس (علیهالسلام) به چشم میخورد. سقف و ستونهای حسینیه در دههی (۱۳۸۰ هـ.ش) به هنرمندی سید جواد میری لمبهکوبی شده است. [ویرایش] ۴ - مراسم سوگواری و نخل گردانیهمچنین در درون حسینیه و اطراف آن علامتهای مربوط به مراسم سوگواری امام حسین (علیهالسلام) وجود دارد. مراسم سوگواری امام حسین (علیهالسلام) در حسینیهی دربند همواره از اول تا بیستم محرم به طول میانجامد و معمولاً حدود ۱۵ شب، سوگواران اطعام میشوند. همچنین در این ایام در حسینیهی دربند، همهساله مراسم نخلگردانی برگزار میشود. [ویرایش] ۵ - وضعیت انجام مراسم در دوران پهلویدر این حسینیه نیز در دههی پایانی حکومت رضا شاه (سل ۱۳۰۴-۱۳۲۰ هـ.ش) و در پی ممنوعیت اجرای مراسم سوگواری امام حسین (علیهالسلام)، همانند دیگر حسینیههای تهران به ندرت مراسمی برگزار میشد. تنها گاهی هیئت کوچک محلی در حسینیه به فعالیت میپرداخت. در سال (۱۳۲۱ هـ.ش) و در ابتدای سلطنت محمدرضا شاه (سل ۱۳۲۱- ۱۳۵۷ هـ.ش) این موانع برچیده شد. خیّران دربند به سرپرستی سید جعفر دربندی فرزند سید ابوتراب دربندی که از علمای بزرگ دربند بود، در صدد بازسازی حسینیه برآمدند. تا دههی (۱۳۲۰ هـ.ش) سقف این حسینیه با چادری پوشیده شده بود. در سال (۱۳۳۵ هـ.ش) در اثر بارندگی سقف چادری حسینیه و دیوارهای آن تخریب شد. ازاینرو حسینیهی دربند بار دیگر بازسازی گردید و این بار سقف آن به صورت شیروانی ساخته شد. [ویرایش] ۶ - نقش حسینیه در وقایع انقلابحسینیه و مسجد جامع دربند در وقایع پیش از انقلاب اسلامی ایران نقش بسزایی ایفا کردهاند. در آن زمان کلانتری دربند به سبب نزدیکی این دو مکان به کاخ سعدآباد تمام فعالیتهایی را که در آنجا صورت میگرفت، تحت نظر داشت. مسجد جامع و حسینیهی دربند ارتباط زیادی با یکدیگر دارند و حتى اعضای هیئت امناء هر دو یکساناند. [ویرایش] ۷ - تعامل مسجد و حسینیههمچنین در مناسبتهای اعیاد و سوگواری، میان مسجد جامع و حسینیهی دربند تعامل ویژهای برقرار است. جشن و اعیاد، همواره در مسجد جامع و مراسم سوگواری در حسینیه برگزار میشود. آیینهای مربوط به ماه رمضان نیز در مسجد جامع صورت میپذیرد. [ویرایش] ۸ - امکانات حسینیهحسینیه دارای کتابخانهای با چندین هزار جلد کتاب است. پایگاه بسیج برادران مسجد جامع دربند، در مسجد صاحبالزمان (علیهالسلام) باغ شاطر و پایگاه بسیج خواهران نیز در درون حسینیهی دربند واقع شدهاند. [۱]
شکوری، مهدی (از اعضای هیئت امنای مسجد جامع و حسینیه دربند)، مصاحبه با مؤلف.
[۲]
«کوتاه از حسینیه دربند»، همشهری (مل ).
[۳]
Hamshahri, www.hamshahrionline.ir/ newspaper-arch/ vijename/ mahal/ ۱۳۸۴/ Mahele/ ۸۴۱۱۱۶/ mehrab.htm (acc. May ۲۴, ۲۰۱۰).
[ویرایش] ۹ - پانویس
[ویرایش] ۱۰ - منبع•موسوی زاده، حسن، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «دربند، مسجد جامع و حسینیه»، ص۸۵۵. ردههای این صفحه : حسینیه های تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||||||||
