|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نیاوران، تکیه te(a)ky(iy)e-ye niyāvarān، بنایی مذهبی-آیینـی در محلهی نیاورانتهران ساخته شده است. این تکیه به فرمان ناصرالدینشاه قاجار در سال (۱۲۷۳ هـ.ق) در کنار راستهبازار و مجاور کاخ صاحبقرانیه برای برگزاری تعزیههای دولتی در ایام محرم ساخته شده بود. این تکیه با سقف پارچهی ضخیم، صحن مرکزی محصور با نرده و سکوی تعزیه، محل اجرای آیینهایی چون نخلگردانی، علامتگردانی و نمایش صحنهی کربلا بود و شاه و رجال درباری در آن حضور مییافتند. مراسم تا پایان سلطنت قاجار ادامه داشت و در دورهی رضا شاه تعطیل و بنا رو به ویرانی نهاد. در سال (۱۳۲۳ هـ.ش) سقفی موقت با پیتهای حلبی بر آن نهاده شد و در سال (۱۳۴۸ هـ.ش) به دستور فرح پهلوی مرمت گردید. بازسازی کامل با سازهای آجری ، بتونی و کاشیکاری در سال (۱۳۶۳ هـ.ش) به همت آیتالله سید حسن سعادت مصطفوی انجام شد. تکیه دوطبقه و دائماً مفروش است و آیینهایی چون تعزیه و نخلگردانی در محرم، شبهای قدر، و سالروز شهادت امامان در آن برگزار میشود. از اشیای کهن آن نخل چوبی و تابلوی وقایع کربلا سال (۱۲۳۳ هـ.ق)، شمایلهای مذهبی، علمها، سماورهای قدیمی و لوازم آیینی است. این بنا ۲۵ مهر سال (۱۳۸۳هـ.ش) با شمارهی ۲۰۳۱۱ در فهرست آثار ملی ثبت شد. [ویرایش] ۱ - معرفی تکیه نیاورانتکیه نیاوران تکیهای کهن که در محله نیاوران واقع است. دیرینگی این تکیه به روزگار پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار سال (۱۲۶۴-۱۳۱۳ هـ.ق) باز میگردد. او بیشتر تابستانها را برای گریز از گرمای طاقتفرسای پایتخت، در ییلاقهای شمال تهران، به ویژه کاخ صاحبقرانیه، واقع در روستای نیاوران میگذراند. [۱]
فووریه، جیمز، سه سال در دربار ایران، ترجمه عباس اقبال آشتیانی، تهران، ۱۳۲۶ ش، ص۱۶۱و ۱۶۳.
[۲]
مصطفوی، محمدتقی، آثار تاریخی طهران، به کوشش هاشم محدث، ج۱، تهران، ۱۳۶۱ ش، ص۴۰۶.
[ویرایش] ۲ - برگزاری مراسم در زمان ناصرالدین شاهاز آنجا که برخی از تابستانها مقارن با ماه محرم و ایام عزاداری حسینی بود و شاه نیز علاقهی وافری به تعزیه داشت. در سال (۱۲۷۳ هـ.ق) فرمان داد تکیهی نیاوران را در کنار راستهبازار، محل تلاقی باغ شاهی صاحبقرانیه و مرکز محلهی نیاوران برپا کنند. [۳]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، المآثر و الآثار، به کوشش ایرج افشار، ج۱، تهران، ۱۳۶۳ ش، ص۹۷.
[۴]
ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، ج۲، تهران، ۱۳۷۴ ش، ص۷۹۱-۷۹۲.
[۵]
معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، ۱۳۸۱ ش، ص۳۱۷.
[۶]
حسن بیگی، محمدرضا، تهران قدیم، تهران، ۱۳۶۶ ش، ص۳۱۴-۳۱۷.
[۷]
مختاری طالقانی، اسکندر، «کاخ صاحبقرانیه»، مجموعه مقالات سومین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی، ج۳، تهران، ۱۳۸۵ ش، ص۲۹.
[۸]
بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، قسمت مرکزی و مضافات، قم، ۱۳۵۰ ش، ص۸۱.
تکیهی نیاوران از جملهی تکیههای دولتی به شمار میآمده است. [۹]
اعتمادالسلطنه، محمدحسن، المآثر و الآثار، به کوشش ایرج افشار، ج۱، تهران، ۱۳۶۳ ش، ص۹۷.
این تکیه نیز همچون دیگر تکیهها سقفی از جنس پارچهی ضخیم داشت که به هنگام برگزاری مراسم، عزاداران را از آفتاب، باد و باران مصون نگاه میداشت. [۱۰]
حسن بیگی، محمدرضا، تهران قدیم، تهران، ۱۳۶۶ ش، ص۳۱۶.
[۱۱]
معیرالممالک، دوستعلی، یادداشتهایی از زندگانی خصوصی ناصرالدین شاه، تهران، ۱۳۵۱ ش، ص۹۷.
[۱۲]
بروگش، هاینریش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمه محمدحسین کردبچه، ج۱، تهران، ۱۳۶۷ ش، ص۲۲۴.
ناصرالدین شاه در اتاقی جلوس میکرد و دیگران گرداگرد میدان تکیه مینشستند. به امر شاه، خویشان نزدیک او، ریشسفیدان ایل قاجار و رجال درباری به عزاداری، سینهزنی و حتى پذیرایی از مردم میپرداختند. وسط میدان، جایی که تعزیه در آن برگزار میشد، به وسیلهی نردهای از قسمتهای دیگر جدا میشد. این بخش از تکیه شبیه صحرای کربلا بود و دو خیمهی سبز ـ رنگ داشت. در همین بخش سکوی وسیع و مرتفعی قرار داشت که تعزیهخوانها از روی آن به اجرای تعزیه میپرداختند. ۲.۱ - نحوه برگزاری مراسمهنگامی که ناصرالدین شاه در اتاق مخصوص خود مینشست، مراسم تعزیه آغاز میشد. در شروع این مراسم «علامت» بزرگی توسط فردی قویهیکل گردانده میشد. پس از آن علامت کوچکتری به نمایش درمیآمد و همزمان درویشی اشعاری را در مدح شاه میخواند. سپس مراسم نخلگردانی توسط ۸ تن صورت میگرفت. نخل با طاق شالهای کشمیر و چند شمع کافوری که در یک شعمدان میسوخت، تزیین میشد. پس از آن، حدود ۴۰ اسب که بدن آنها را با پارچههایی سیاه پوشانده بودند، وارد میدان میشدند. اسبها در دو ردیف در سمت راست اتاق شاه صف میکشیدند. آنگاه ۷۲ مرد به شمار شهیدان روز عاشورا با سر و روی زخمی، و از پس این جماعت نیز اسب سفید و خونآلودی وارد میدان میشد. سپس ناگهان حدود ۵۰ سوار با لباس عربی، که سپاه عمر بن سعد را تشکیل میدادند با نیزه وارد میدان میشدند. در نهایت مردی با لباس سبز و صورتی پوشیده با پارچهی سبز پای به میدان میگذاشت. پس از گفتوگویی میان او و سپاه دشمن، امام (علیهالسلام) به شهادت میرسید و در این زمان شیون و گریهی حضار به اوج خود میرسید. اجرای نقش سپاه یزید برای مجریان آن خطراتی به همراه داشت؛ زیرا آنها معمولاً در طول تعزیه از سوی عزاداران مورد حمله قرار میگرفتند. مراسم تعزیهی روز عاشورا در حضور ناصرالدین شاه با آتش زدن خیمهها به پایان میرسید. هنگامی که خیمهها به آتش کشیده میشد و سپاهیان یزید بر خیمههای سوخته میتاختند، بار دیگر شیون و زاری عزاداران اوج میگرفت. در پایان تعزیه خطبهای قرائت میشد که حاوی تجلیل از خاندان پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)، امام حسین (علیهالسلام) و دعاهایی برای ناصرالدین شاه و کشور ایران بود. مراسم تعزیه با خروج شاه از مجلس، به پایان میرسید. در این مراسم، شاه به نوحهگران، مداحان و همهی کسانی که در تکیهی نیاوران خدمت کرده بودند، انعام و خلعت میداد. [۱۳]
افضلالملک، غلامحسین، افضل التواریخ، به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان، تهران، ۱۳۶۱ ش، ص۲۴۹.
[۱۴]
بروگش، هاینریش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمه محمدحسین کردبچه، ج۱، تهران، ۱۳۶۷ ش، ص۲۲۴-۲۲۷.
[۱۵]
معیرالممالک، دوستعلی، یادداشتهایی از زندگانی خصوصی ناصرالدین شاه، تهران، ۱۳۵۱ ش، ص۹۷-۱۱۰.
[۱۶]
حسن بیگی، محمدرضا، تهران قدیم، تهران، ۱۳۶۶ ش، ص۳۱۶.
۲.۲ - مدت زمان برگزاری مراسممراسم عزاداری در تکیهی نیاوران از سال (۱۲۹۷ تا ۱۳۱۳ هـ.ق) (سال درگذشت ناصرالدین شاه) با حضور شاه و جمعی از رجال درباری برگزار میشد، زیرا روزهای دههی محرم در این سالها در فصل تابستان قرار داشت. [۱۷]
مختاری طالقانی، اسکندر، «کاخ صاحبقرانیه»، مجموعه مقالات سومین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی، تهران، ۱۳۸۵ ش، ص۶۰.
اگرچه مراسم عزاداری گاهی در روزهای دیگر سال نیز برپا میگردید. [۱۸]
بروگش، هاینریش، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمه محمدحسین کردبچه، ج۱، تهران، ۱۳۶۷ ش، ص۲۲۸.
احتمالاً پس از مرگ ناصرالدین شاه تا پایان حکومت قاجار و برآمدن رضا شاه پهلوی، مراسم عزاداری و تعزیه کمابیش در این تکیه برگزار میشده است. [ویرایش] ۳ - وضعیت تکیه در دوره رضا شاهدر دورهی حکومت رضا شاه سال (۱۳۰۴-۱۳۲۰ هـ.ش) که برگزاری هر گونه مراسم عزاداری و تعزیه ممنوع بود. تکیهی نیاوران رو به ویرانی نهاد، اشیاء عتیقه و گرانبهای آن غارت شد و تکیه به انبار کاه و علوفه اختصاص یافت. سقف چادری تکیه بر اثر تندبادی از جا کنده شد و جز محوطهای متروک که در چاردیواری خشتی محصور شده بود، چیزی باقی نماند. [ویرایش] ۴ - بازسازیهای تکیهدر سال (۱۳۲۳ هـ.ش) اهالی روستای نیاوران تصمیم به ساخت یک سقف شیروانی برای تکیه گرفتند. چون بودجهی کافی برای اجرای این کار نداشتند، بنا به روایتی یکی از آنان، معروف به حسین سیاه، با کنار هم چیدن پیتهای حلبی، سقفی شیروانی ساخت. به مرور زمان، پیتها پوسید و با بارش باران و برف، از سقف به داخل تکیه آب میریخت. همچنین با احداث خیابانهایی در اطراف کاخ نیاوران و تصمیم به تخریب تکیه برای اجرای این طرح، تکیهی نیاوران با خطر انهدام کامل مواجه شد. در سال (۱۳۴۸ هـ.ش) هنگامی که فرح پهلوی از تکیه بازدید کرد، با مشاهدهی وضع نامناسب این بنای تاریخی، برای مرمت آن فرمان داد. در آن زمان که اسماعیل نیاورانی متصدی امور مربوط به تکیه بود، دیوارهای گلی با آجر بازسازی شد و در برابر کاخ دری برای تکیه گشوده شد. افزون بر این، سقف تکیه نیز مرمت گردید. در سال (۱۳۶۳ هـ.ش) به همت آیتالله سید حسن سعادت مصطفوی، روحانی کهنسال محلهی نیاوران، تکیه بار دیگر بازسازی شد. این بار برای استحکام بیشتر بتون، آهن و آجر به کار رفت و شیروانی جدیدی بر آن قرار داده شد. در این بازسازی، ضمن توجه به حفظ ترکیب کلی تکیه و بخشهای باقیماندهی آن مانند درِ کهن و دیوارهای داخلی و ۱۰ عدد خرپای چوبی که شیروانی بر آن قرار میگرفت، دور تا دور تکیه نیز کاشیکاری شد. [ویرایش] ۵ - برگزاری مجدد مراسمهادر دوهی قاجار هرگاه مراسم عزاداری در تکیهی نیاوران برگزار میشد، فرشهایی از کاخ میآوردند و پس از اتمام مراسم، آنها را به کاخ برمیگرداندند. آیتالله سعادت مصطفوی در سال (۱۳۶۳ هـ.ش) فرشهایی برای تکیه خریداری کرد و اکنون سال (۱۳۸۸ هـ.ش) کف تکیه به صورت دائمی فرش دارد. دور تا دور تکیه در دو طبقه محل نشستن حاضران عزادار است. مراسم تعزیه و نخلگردانی در روزهای دههی محرم و نیز روز شهادت امام حسن (علیهالسلام)، امام رضا (علیهالسلام) و شبهای قدر در ماه رمضان در این تکیه برگزار میشود. نخل چوبی موجود در تکیهی نیاوران و تابلوی نقاشی متعلق به آن که صحنهی وقایع کربلا را نشان میدهد، تاریخ (۱۲۳۳ هـ.ق) را دارد. [ویرایش] ۶ - تزیینات داخل تکیهی نیاورانتزیینات داخل تکیهی نیاوران عبارتند از: • شمایل امام علی (علیهالسلام)، اهدایی سرهنگ فتحالله حاجیلو؛ • شمایل محمد رسول الله (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)، اهدایی محمد حسن نیاورانی؛ • ۷ علم کوچک و بزرگ؛ • یک محوطهی یادبود شهدای نیاوران در جنگ هشتساله؛ • یک محوطهی شیشهای که در آن ۷ سماور کوچک و بزرگ کهن؛ • شماری قوری و شمعدانهای لاله؛ • ۳ مجمع (سینی بزرگ) و یک پرچم که از گذشتههای دور در تکیه باقی ماندهاند، تزیینات داخل تکیهی نیاوران را تشکیل میدهند. در سالهای اخیر به اهتمام آیتالله سعادت مصطفوی مراسم تعزیه دوباره برقرار شده است و در شبهای اجرای تعزیه جمعیت بسیاری در تکیهی نیاوران گردهم میآیند. مجموعهی تلویزیونی شب دهم در تکیهی نیاوران فیلمبرداری شده است. گفتنی است که این تکیه در تاریخ ۲۵ مهرماه سال (۱۳۸۳ هـ.ش) در فهرست آثار ملی به شمارۀ ۲۰۳‘۱۱ به ثبت رسیده است. [ویرایش] ۷ - موقعیت تکیهتکیهی نیاوران مساحتی بالغ بر ۶۰۰ مـ۲ دارد. قرارگیری ساختمان تکیه امروزه به گونهای است که از جبههی شرقی به خیابان باهنر و از ۳ جبههی دیگر به کوچهی مسجد محدود میشود. براساس گزارش آگاهان محل، در گذشته در جبههی شرقی تکیه چندین باب مغازه وجود داشته که در نخستین سالهای انقلاب اسلامی تخریب و به تکیه الحاق شدهاند. [ویرایش] ۸ - معماری بنامعماری تکیه به صورت زیر هست که عبارتند از: ۸.۱ - نمای بیرونی و داخلی تکیهنمای بیرونی تکیه آجری و دارای تزیینات کاشیکاری مختصری در قسمت بالای ورودیهای شمالی و جنوب شرقی است که قدمت چندانی ندارند. در نمای داخلی، تزیینات خاصی وجود ندارد و صحن و سرا با نصب پرچم، کتیبههای پارچهای و تابلوهای نقاشی اهدایی آذینبندی شده است. تکیهی نیاوران از آغاز ساخت تاکنون، کاربری مذهبی ـ فرهنگی خود را حفظ کرده است و امروزه از آن برای برپایی مراسم یادبود و بزرگداشت، سخنرانیهای مذهبی، مراسم عزاداری و تعزیهخوانی استفاده میشود. مالکیت تکیه نیز وقفی است و توسط تولیت آنجا اداره میشود. [۱۹]
تحقیقات میدانی مؤلف.
۸.۲ - ارزش معماری و تاریخیبا وجود آنکه تکیهی نیاوران به دستور ناصرالدین شاه ساخته شده و در نزدیکی کاخ صاحبقرانیه قرار داشته است، اما در مقایسه با دیگر بناهای دولتی، عظمت و تکلف مورد انتظار را ندارد. تکیهی نیاوران به رغم قدمت نسبتاً زیادش، بهسبب مرمتهای انجامگرفته، در ظاهر ساختمانی جوان به نظر میرسد. در حال حاضر، تکیه دارای استحکام کافی در سازه و نما است. ساختمان تکیه از نظر معماری و تزیینات وابسته به آن چندان باارزش نیست، اما از لحاظ حفظ کاربرد آیینی و مذهبی و بهسبب مجاورت با مجموعهی کاخ نیاوران، دارای اهمیت تاریخی و فرهنگی ویژهای است. ۸.۳ - طرح کلی و مصالحتکیهی نیاوران در زمینی تقریباً مستطیلشکل ساخته شده است که دو ضلع بلند آن در جبههی شرقی و غربی قرار دارد. برخی معمار تکیه را استاد حسن خرپاکوب معرفی کردهاند. این تکیه در آغاز با مصالح ابتدایی همچون سنگ، آهک، خشت و گل، در دو طبقه و بدون سقف ساخته شده بود. بعدها سقف آن با کمک افراد نیکوکار محله و به دست استاد حسن بخارا، از اهالی روستای نیاوران، به صورت شیروانی برپا گشت. [۲۰]
ملازاده، کاظم و مریم محمدی، مدارس و بناهای مذهبی، تهران، ۱۳۸۱ ش، ص۷۶.
[۲۱]
گنجنامه، فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران، بناهای مذهبی تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، ج۳، تهران، ۱۳۷۷ ش، ص۱۸۶.
[۲۲]
موسوی، رضا، گزارش ثبتی: تکیه نیاوران، اداره کل میراث فرهنگی استان تهران، تهران، ۱۳۸۲ ش، ص۸.
بعدها در مرمت تکیه از مصالح مقاوم و جدید استفاده شد. البته دیوارهای بدنهی ساختمان همچنان به صورت خشتی باقی ماند و فقط نمای آجری بدان افزوده ش. همچنین آجرهای خشتیِ کف در هر دو طبقه و آجرهای «تخت تکیه» دستنخورده باقی ماندند. از سال (۱۳۷۱ هـ.ش) فضای زیر تکیه در جبههی جنوبی به انباری، و در جبههی شمالی به آشپزخانه اختصاص یافته است. [۲۳]
تحقیقات میدانی مؤلف.
۸.۴ - ورودیهای تکیهتکیهی نیاوران ۳ ورودی دارد: ورودی اصلی در جبههی جنوب شرقی در داخل خیابان نیاوران قرار دارد. درِ اصلی ورودی با اختلاف سطح قابلملاحظهای بالاتر از کف معبر واقع است. ورودی دوم در جبههی شمالی است. این ورودی توسط راهپلهای به طبقهی دوم که مخصوص بانوان است، راه دارد. ورودی سوم که قدیمتر از بقیه به نظر میرسد، به صورت درِ چوبی قدیمیای با ارتفاعی نزدیک به ۳ متر و قطری در حدود ۱۲ سانتیمتر است. مستقیماً به طبقهی همکف که به آقایان اختصاص دارد، باز میشود. ۸.۵ - سازمان فضایی طبقه همکفطبقهی همکف شامل غرفههای گرداگرد صحن و تخت میانی تکیه است. صحن تکیه مستطیلشکل و با گوشههای پخشده است. در وضعیت اولیه، غرفهها به شکل اتاقهایی جدا از یکدیگر، در حدود یک متر بالاتر از سطح زمین ساخته شده بودند. هر یک از آنها به همراه طاقنمای خود به یکی از خانوادههای روستای نیاوران تعلق داشتند و آذینبندی هر غرفه نیز بر عهدهی همان خانواده بود. شاهنشین تکیه با ارتفاعی در حدود دو متر از کف زمین بهعنوان جایگاه مخصوص شاه و وابستگانش در ضلع شمالی قرار داشت. در ضلع جنوبی، سکوهایی پلکانیشکل به نام «دِیر» واقع شده بود که بالای آخرین آنها به فضایی مسطح با عمق ۵ / ۱ تا ۲ متر منتهی میشد. این فضای مسطح که توسط پردهای از سکوهای پایینی جدا میشد، «تخت» نام داشت. برای استقرار زنان و خانوادهی بزرگان روستا در طبقهی همکف تعبیه شده بود. غرفههای این طبقه در وضعیت کنونی به صورت فضاهای جدا از یکدیگر نیستند و با حذف دیوارهای میانی به شکل ایوانی سراسری درآمدهاند. همچنین شاهنشین و دیر نیز هماهنگ با غرفههای دو ضلع شرقی و غربی به شکل ایوان تغییر یافتهاند. در قسمت جلو ایوانها (غرفهها)، جرزها در فواصل حدود ۳متری به شکل ستونهای آجری چهارگوش باقی ماندهاند. این ستونهای باربر در طبقهی دوم نیز مشاهده میشوند. افزون بر این، هر یک از ایوانهای شمالی و جنوبی، دو ستون با روکش چوبی در میان دارند. ۸.۶ - عناصر و فضاهای جانبیدر ضلع غربی تکیه، ویترین اشیاء قدیمی و جایگاه یادبود شهدای جنگ تحمیلی ایران و عراق، و در گوشههای شمال غربی و جنوب غربی، آبدارخانه واقع شده است. در گوشهی شمال شرقی نیز منبر واعظ، و در گوشهی جنوب شرقی دری چوبی دیده میشود که به بیرون راه دارد. در میان صحن، تخت تکیه با ارتفاعی در حدود نیم متر به شکل سکوی مستطیلشکل آجری با گوشههای پخشده قرار دارد. ۴ گوشهی تخت دارای دو پلهی کوتاه است و در میان آن، ضریح کوچکی نهاده شده که محل جمعآوری نذورات مردم است. گرداگرد تخت ۱۰ ستون باربر عمودی به ارتفاع تقریبی ۱۳ متر وجود دارد که تا خرپا پیش رفتهاند. این ستونها دارای پایههای مدور آجریاند و میان آنها نردههای چوبی کشیده شده است. قطر ستونها در ظاهر از پایین تا بالا یکسان نیست، بلکه تا ارتفاع ۴متری توسط روکش چوبی قطورتر شده، و از آن پس بدون روکش و باریکترند. بین ستونهای باربر در فواصل معین، تیرهای افقی نصب شده است؛ به گونهای که ابتدا در ارتفاع ۴متری، سپس در ارتفاع ۵ / ۸ متـری و ۱۲متـری تیرهای چـوبی کار گذاشته شده است. [۲۴]
گنجنامه، فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران، بناهای مذهبی تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، ج۳، تهران، ۱۳۷۷ ش، ص۱۸۹.
[۲۵]
تحقیقات میدانی مؤلف.
تیرهای افقی ردیف دوم و سوم افزون بر نگهداری ستونهای باربر، در استوار گردانیدن خرپا نیز نقش دارند. ۸.۷ - طبقه دوم تکیهطبقهی دوم منطبق بر طبقهی همکف به شکل ایوانی گرداگرد صحن را فرا گرفته است. ایوان طبقهی دوم نیز صورت تغییریافتهی طاقنماهای قدیمی تکیه است. میان ستونهای باربر طبقهی دوم، نردههایی چوبی به ارتفاع یک متر وجود دارد. پشت این نردهها و چسبیده به آنها دیوارههای پیشساختهی چوبی به ارتفاع دو متر قرار داده شده است تا مانع دید به قسمت بانوان باشد. این دیوارهها تا ارتفاع یک متر به صورت سادهاند و در ادامه، تزیینات گرهسازی با طلق رنگی دارند. سقف این طبقه نسبتاً کوتاه و در اضلاع چهارگانه دارای پنجره است. درِ پنجرههای ضلع غربی چوبی است، اما در دیگر اضلاع، پنجرههای الحاقی از جنس فلز و شیشه، و ناهماهنگ با معماری سنتی تکیهاند. گرداگرد تکیه از لبهی سقف طبقهی دوم تا ارتفاع حدود ۳ متر بالاتر، دیوار گچی کشیده شده که بر آن، تابلوهای کوچک و بزرگ نقاشی و کتیبههای پارچهای آویخته شده است. گفته میشود نقاشیهایی که روی بدنهی گچی ضلع شمالی کشیده شده، قدیمی است. این نقاشیها با تکنیک رنگ و روغن، صحنههایی از واقعهی کربلا را نمایش میدهند. [۲۶]
تحقیقات میدانی مؤلف.
۸.۸ - سقف و نورگیرتکیهی نیاوران دارای سقف شیروانی ۴ شیب با خرپای چوبی، و یک قسمت نورگیرْ در میان است. به گفتهی آگاهان محل، پس از الحاق مغازههای جبههی شرقی به تکیه، تا مدتی بخش الحاقی زیر پوشش سقف نبود. بنابراین، طی مرمتی که پس از انقلاب اسلامی انجام شد، شیروانی با رعایت ترکیب کلی آن گسترش یافت و بخش الحاقی نیز زیر پوشش سقف قرار گرفت. شیروانی تکیه از سقف طبقه دوم تا ارتفاع حدود ۵ / ۷ متر بالاتر با شیبی °۴۵ پیش رفته است. سپس شیشههای نورگیر به صورت عمودی تا ارتفاع دو متر قرار گرفتهاند. بالای نورگیر مجدداً سطح شیبداری به ارتفاع تقریبی ۵ متر قرار دارد. سپس جدارهی شیشهای دیگری به ارتفاع تقریباً دو متر واقع شده است. و در نهایت نورگیر دوم توسط کلاهک کوچکی پوشیده شده است. [۲۷]
موسوی، رضا، گزارش ثبتی: تکیه نیاوران، اداره کل میراث فرهنگی استان تهران، ص۱۰، تهران، ۱۳۸۲ ش.
[ویرایش] ۹ - پانویس
[ویرایش] ۱۰ - منبع• طایفه و مرادیان منفرد، سیما و علیمحمد، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «تکیه نیاوران»، ص۱۶۲۲. ردههای این صفحه : تکیه های تهران | دانشنامه تهران بزرگ
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
