|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
بنانیه banāniy(yy)e، در گذشته آبادی، باغ و عمارتی در جنوب سوهانک و شرق حدیقه بود. ساختهی میرزا فضلالله خان نوری مازندرانی و نامگرفته از لقب پسرش بنانالدوله بود. این عمارت دوطبقه به سبک قاجاری و الگوبرداریشده از سلطنتآباد بود. با قناتی حدود یک کیلومتر طول، باغ را آبیاری میکرد. پس از بیتوجهی بنانالدوله و فروش آب قنات، باغ خشک و بنا ویران شد. تا آنکه در سال ( ۱۳۰۹ هـ.ش) ارباب شاپورگیو آن را خرید و بازسازی کرد. در دههی (۱۳۲۰ هـ.ش) روستایی کوچک با ۱۰ تن جمعیت و راه ماشینرو بود. پس از انقلاب، اراضی رها و در اوایل دههی (۱۳۷۰ هـ.ش) نیروی زمینی ارتش مالکیت ادعا کرد. باشگاه فرهنگی ـ ورزشی ذوالجناح شامل سوارکاری، چوگان و باغ فدک را در محل عمارت اربابی ایجاد نمود. بخشی از زمینها نیز بهصورت اجاره به کارگاهها و فروشگاههای سنگ واگذار شد. [ویرایش] ۱ - معرفی بنانیهبنانیه سابقاً آبادی، باغ و عمارتی در جنوب سوهانک و شرق حدیقه بود. بنانیه را میرزا فضلالله خان نوری مازندرانی بنا نهاد و به سبب لقب پسرش بنانالدوله آن را بنانیه نامید. [ویرایش] ۲ - تاریخچهدلیل اینکه میرزا فضلالله خان مستوفی این محل را برای بنای عمارت ییلاقی خویش انتخاب کرد، این بود که چون او منشیِ امینالسلطان، صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار بود. به واسطهی سمتش، بیشترِ زمانها با امینالسلطان بهسر میبرد. او پیش از بنای قیطریه، باغ و عمارتی در زمینهای سوهانک شمیران به نام حدیقه برای ییلاق خود بر پا کرده بود. میرزا فضلالله هم برای همجواری با عمارت ییلاقی امینالسلطان، این عمارت را بنا نهاد. [۱]
بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، ج۴، حاشیه ۴، تهران، ۱۳۴۷ ش، ص۴۹.
[ویرایش] ۳ - ویژگیهای معماری و منابع آبیعمارت بنانیه دو طبقه، و به سبک دیگر بناهای عهد قاجاریه بود. [۲]
ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، ج۱، تهران، ۱۳۷۱ ش، ص۱۵۷- ۱۵۸.
نقشهی این عمارت از نقشهی عمارت سلطنتآباد الگوبرداری شده بود. [۳]
بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، ج۳، حاشیه ۲، تهران، ۱۳۴۷ ش، ص۱۷۹.
در آن زمان یک رشته قنات به درازای حدود ۱ کمـ ، باغ بنانیه را آبیاری میکرد. [ویرایش] ۴ - مالکین بعدیپس از درگذشت میرزا فضلالله، پسرش میرزا کریم خان بنانالدوله توجهی به بنانیه نداشت و آب قنات آن را فروخت. از این رو، باغ بنانیه خشک شد و ساختمان آن هم رو به ویرانی نهاد. تا آنکه در سال (۱۳۰۹ هـ.ش/ ۱۹۳۰ م) ارباب شاپورگیو ــ پدر ارباب رستم گیو ــ زمینهای آن را از ورثهی بنانالدوله خرید. ساختمان آن را بازسازی، و زمینهای آن را از نو درختکاری کرد. در آن زمان از زیردست بنانیه قناتی به نام عباسیه میگذشت. در مظهر آن، دو استخر برای ذخیرهی آب ساخته شده بود و با آب آن، باغ بنانیه و زمینهای کشاورزی آن آبیاری میشد. [ویرایش] ۵ - اطلاعات مدیریتی و جمعیتیاراضی بنانیه توسط یک خانوار سوهانکی و دو خانوار یزدی به زیر کشت میرفت. [۴]
ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، ج۱، تهران، ۱۳۷۱ ش، ص۱۵۷- ۱۵۸.
[۵]
آتشبندی، سیروس (از کارمندان پیشین ارباب رستم گیو در باغ بنانیه و باغ عباسیه)، مصاحبه با مؤلف.
[۶]
معاونت، خدایار (رئیس گردش سیوپنجم انجمن زردشتیان تهران)، مصاحبه با مؤلف.
در فرهنگ جغرافیایی ایران از بنانیه در دههی (۱۳۲۰ هـ.ش) بهعنوان دهی کوچک از توابع شمیران با ۱۰ تن سکنه یاد شده که راه دسترسی به آن از تهران ماشینرو بوده است. [۷]
فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، استان مرکزی، دایره جغرافیایی ستاد ارتش، ج۱، تهران، ۱۳۲۸ ش، ص۳۶.
[ویرایش] ۶ - وضعیت کنونیمالکیت بنانیه در اختیار خانوادهی گیو بود، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این اراضی به حال خود رها شد. تا آنکه در اوایل دههی (۱۳۷۰ هـ.ش) نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، نسبت به این اراضی ادعای مـالکیت نمـود و در آنجا باشگاه فرهنگی ـ ورزشی ذوالجناح را احداث کرد. این باشگاه متشکل از باشگاه سوارکاری، چوگان و پانسیون اسب است. همچنین یک مجموعهی تفریحی موسوم به باغ فدک است که در سال (۱۳۸۹ هـ.ش) در محل عمارت اربابی بنانیه ساخته شده است. نیروی زمینی ارتش، بخشهایی از اراضی بنانیه، بهویژه اراضی واقع در ضلع شمالی آن را به قطعات کوچک و بزرگ تقسیم کرد. به قید اجاره در اختیار کارگاههای سنگتراشی و واحدهای سنگفروشی قرار داده است. [ویرایش] ۷ - پانویس
[ویرایش] ۸ - منبع• کرمهمدانی، علی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «بنانیه»، ص۵۳۸. ردههای این صفحه : روستاهای تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
