|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
جعفر اخوان (۱۲۸۹-۱۳۶۲ هـ.ش) کارآفرین و بنیانگذار شرکت بازرگانی جیپ، نخستین تولیدکننده خودرو در ایران بود. او در تهران به دنیا آمد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همانجا گذراند. در سال (۱۳۲۳ هـ.ش) با فروغالزمان اخوان ازدواج کرد. علیرغم نداشتن تحصیلات دانشگاهی، او در صنعت و تجارت توانمندیهای قابل توجهی داشت. در (۴ دی ۱۳۳۵) اخوان شرکت بازرگانی جیپ را تأسیس کرد و به واردات جیپ ویلیز و لوازم یدکی آن از آمریکا پرداخت. او در سال (۱۳۳۸) کارخانه مونتاژ خودرو جیپ را در ایران راهاندازی کرد و تولید جیپ ویلیز با نام جیپ شهباز را آغاز نمود. در ادامه، او با شرکت رامبلر آمریکا وارد همکاری شد و خودروهای سواری رامبلر را با نامهای شاهین و آریا در ایران تولید کرد. اخوان همچنین در زمینه بانکداری فعال بود و یکی از مؤسسان بانک داریوش بود. او تا سال (۱۳۵۷) رئیس هیئتمدیره شرکت بازرگانی جیپ و سپس جنرال موتورز ایران بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، او از ایران خارج شد و شرکت جنرال موتورز ایران مصادره گردید. اخوان در فعالیتهای خیریه نیز مشارکت داشت و به وزارت بهداری و فرهنگ خودروهای مختلفی اهدا کرد. او در سال (۱۳۶۲ هـ.ش) در خارج از کشور درگذشت. [ویرایش] ۱ - نسبجعفر اخوان در تهران زاده شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطهی خود را در همانجا گذراند. او در (۱۳۲۳ هـ.ش) با فروغالزمان اخوان، دختر احمد اخوان، تاجر و نمایندهی مجلس ازدواج کرد. [۱]
شیرینکام، فریدون و ایمان فرجامنیا، سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایران، تهران، ۱۳۹۳ ش، ص۱۴۱و ۱۵۹.
[ویرایش] ۲ - تاسیس شرکتجعفر تحصیلات دانشگاهی نداشت، اما در زمینهی صنعت و تجارت از توانمندیهای قابلتوجهی برخوردار بود. او در (۴ دی ۱۳۳۵) زمانی که بیشتر سرمایهداران در پی واردات خودرو بودند، شرکت بازرگانی جیپ را بنیاد نهاد. وی نخست به واردکردن جیپ ویلیز و لوازم یدکی آن از آمریکا پرداخت [۲]
حاصلی، رضا، «جعفر اخوان»، دستنوشتههای من (بش ).
و سپس قطعهزمینی را در جادهی مخصوص کرج خریداری نمود و اقدام به ساخت کارخانهی مونتاژ خودرو جیپ کرد.کار ساخت و راهاندازی خط تولید جیپ با سرمایهی ۲۰میلیون تومان در سال (۱۳۳۸ هـ.ش) به پایان رسید. در ابتدا لوازم اصلی خودرو از آمریکا وارد میشد و برخی لوازم مانند تایر، باتری، صندلی و آن دسته از لوازمی که امکان ساخت آنها در ایران وجود داشت، از تولیدکنندگان داخلی تهیه میشد. [۳]
شیرینکام، فریدون و ایمان فرجامنیا، سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایران، ص۱۴۲، تهران، ۱۳۹۳ ش.
این کارخانه در سال (۱۳۳۸ هـ.ش) تولید جیپ ویلیز را با نام «جیپ شهباز» آغاز نمود و در پی آن وانت سیمرغ را نیز در همان سال تولید و به بازار عرضه کرد. در سال (۱۳۴۱ هـ.ش) اخـوان بـا شـرکـت خـودروسازی رامبلـر آمریکـا وارد گفتوگو شد و امتیاز مونتاژ خودرو سواری رامبلر را از این شرکت گرفت و در سال (۱۳۴۶ هـ.ش) این خودرو را در ایران با دو نام «شاهین» بهعنوان مدل پایه و «آریا» بهعنوان مدل پیشرفته عرضه کرد. اخوان در پی آن بود تا خودروهایی در ایران تولید کندکه بتوانند با خودروهای لوکس وارداتی رقابت کنند؛ ازاینرو، در اوایل دههی (۱۳۵۰ هـ.ش) با شرکت جنرال موتورز آمریکا وارد گفتوگو شد و مدیران این شرکت را به سرمایهگذاری و مشارکت در شرکت بازرگانی جیپ ترغیب کرد. در روزهای پایانی سال (۱۳۵۲ هـ.ش) شرکت بازرگانی جیپ به شرکت جنرال موتورز ایران تغییر نام داد و این شرکت به تولید و عرضهی مدلهای متنوع خودروهای لوکس جنرال موتورز آمریکا در ایران مبادرت ورزید. [ویرایش] ۳ - فعالیتهای ویجعفر اخوان افزون بر فعالیت در صنعت خودروسازی، در زمینهی بانکداری نیز کوشا بود. وی در سال (۱۳۵۲ هـ.ش) که تأسیس بانک داریوش به تصویب شورای پول و اعتبار رسید، یکی از اعضای مؤسس این بانک بود. او در کنار فعالیتهای اقتصادی، در تشکلهای اقتصادی و صنعتی هم فعالیت چشمگیری داشت. اخوان از آغازبهکارِ «اتاق صنایع و معادن ایران» در اوایل دههی (۱۳۴۰ هـ.ش) تا ادغام آن با اتاق بازرگانی در اواخر همان دهه، نایبرئیس این تشکل بود. [۴]
«از جعفر اخوان تا اولین خودروی تولیدشده در ایران»، تین نیوز (بش ).
اخوان از سال (۱۳۳۵ تا ۱۳۵۷ هـ.ش) رئیس هیئتمدیرهی شرکت بازرگانی جیپ ایران و سپس جنرال موتورز ایران بود تا آنکه در (۲۲ بهمن ۱۳۵۷) کمیتهی اجرایی کارگران کارخانهی جنرال موتورز ایران، مدیران شرکت را وادار به استعفا کردند و خود مدیریت را به عهده گرفتند. [ویرایش] ۴ - سفر به خارج از کشوراخوان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی از ایران خارج شد و دیگر به ایران بازنگشت. همچنین شرکت جنرال موتورز ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی مشمول بند الف از قانون توسعه و حفاظت از صنایع مصوب شورای انقلاب گردید و مصادره شد. [۵]
شیرینکام، فریدون و ایمان فرجامنیا، سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایران، تهران، ۱۳۹۳ ش، ص۱۴۹-۱۵۰.
گفته میشود اخوان عضو برخی از کلوپها بوده یا گاهی در جلسات آنها شرکت میکرده است. همین مسئله باعث شد برخی اتهامات به او زده شود. در اسناد لژ آریا، از ورود برخی داوطلبان، ازجمله جعفر اخوان سخن به میان آمده است که با بنیاد پهلوی و فرح پهلوی، بهعنوان سهامدار شرکت جیپ ایران، ارتباط مالی داشتند. او همچنین در شماری از بانکها، ازجمله ایرانیان، لویدز در لندن، اونیون در سویس و شرکتهای صنعتی نظیر چیسمانهاتان و بنکآو در آمریکا سهامدار بود. [۶]
شیرینکام، فریدون و ایمان فرجامنیا، سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایران، تهران، ۱۳۹۳ ش، ص۱۵۱و ۱۵۶و ۱۵۷.
دفتر کلِ گزارشِ داراییهایِ جعفر اخوان، در اسفند (۱۳۵۵) میزان سرمایهی او را بهعنوان بستانکار بیش از ۰۰۰‘۰۰۰‘۱۰۸‘۲ ریال اعلام کرد. [ویرایش] ۵ - کارهای خیر اواخوان در کارهای خیر نیز کوشا بود. او در بهمن (۱۳۴۰) ۳ دستگاه اتومبیل جیپ ویلیز به وزارت بهداری، و در اسفند همان سال، دو اتومبیل جیپ ویلیز اتاقکالسکهای به وزارت فرهنگ هدیه کرد؛ در خرداد (۱۳۴۱) به وکالت از احمد اخوان (پدر همسرش) ملک امیریه را برای مریضخانه، به وزارت بهداری واگذار کرد؛ در شهریور (۱۳۴۱) یک دستگاه آمبولانس برای کمک به زلزلهزدگان بوئینزهرا به شیر و خورشید سرخ ایران اعطا نمود؛ همچنین در خرداد (۱۳۴۹) مبلغ ۰۰۰‘۰۰۰‘۵ ریال به ساخت آزمایشگاه و مؤسسات آموزشی فرح اختصاص داد. [ویرایش] ۶ - وفاتجعفر اخوان سرانجام در سال (۱۳۶۲ هـ.ش) در خارج از کشور درگذشت. [۷]
شیرینکام، فریدون و ایمان فرجامنیا، سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایران، ص۱۶۲، تهران، ۱۳۹۳ ش.
[ویرایش] ۷ - پانویس
[ویرایش] ۸ - منبع• مرادی، محسن، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ، برگرفته از مقاله «امام زاده سیدناصرالدین»، ص۶۰. ردههای این صفحه : دانشنامه تهران بزرگ | کار آفرین تهران
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
