آهار
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
{{منابع:آهار (تهران)|عناوین مقالات دانشنامه تهران بزرگ|آهار (تهران)}}
آهار āhār، روستایی در دهستان رودبار قصران.
روستای آهار در دهستان رودبار قصران و در ارتفاع ۲٫۰۹۵ متری از سطح دریا واقع شده و ۹ کیلومتر با شهر اوشان فاصله دارد.
این روستا در محل تقاطع دو رودخانه پیشکانک و شکرآب قرار دارد و مزارع و مراتع سرسبز آن به رونق کشاورزی و دامداری کمک کرده است.
جمعیت روستا در سرشماری سال (۱۳۸۵هـ. ش) به ۷۰۲ نفر رسید، و در تابستانها به بیش از ۸۰۰ خانوار افزایش مییابد.
شغل اصلی اهالی در گذشته کشاورزی و دامداری بوده و امروزه بیشتر جوانان به تهران مهاجرت کردهاند.
آب آشامیدنی اهالی از سه چشمه تأمین میشود و روستا دارای مدرسه ابتدایی و راهنمایی است.
آهار مردمی متدین و مذهبی دارد که مناسبتهای اسلامی را با شکوه برگزار میکنند.
در دوران جنگ ایران و عراق، ۹ شهید تقدیم کشور کردهاند.
بافت قدیم روستا و بناهای تاریخی آن تخریب شده و خانههای جدیدی به جای آنها ساخته شده است.
همچنین، نام قدیمی این روستا «اوهر» به معنای آبادی با آب فراوان برای آسیا است
[ویرایش]
روستای آهار در °۵۱ و ´۲۸ طول شرقی، و °۳۵ و ´۵۶ عرض شمالی و در ارتفاع ۰۹۵‘۲متری از سطح دریا، در فاصلهی ۹کیلومتری غرب شهر اوشان، در محل سهراهی تقاطع رودخانههای پیشکانک (رودخانهای که از تنگهی سمت شمال آهار میآید) و شکرآب (رودخانهای که از تنگهی سمت غرب میآید) واقع شده است.
[ویرایش]
تنگهی سمت شمال روستای آهار که رودخانهی پیشکانک از آن در جهت شمال غربی به جنوب شرقی جریان دارد، دارای مزارع و زمینهایی است که نام آنها از دهانهی روستای آهار تا انتها که به قلعهدختر و شهرستانکختم میشود، عبارتاند از:
گل تنگه (دهانه ـ تنگه)،او چالک (چالهی کوچک آب)،جاپا امام (در این محل، سنگی وجود دارد که تصویری روی آن دیده میشود که به نظر جای پا میآید)، سدر بندر(سهبند)، چشمئک (چشمهی کوچک)، زیارتگاه،زرگاه، دشت لاغری،آسیابدر، پلک، دهتنگه، پا بشم (زیر گردنه) و نوردمی که در زیر قلعهدختر و در انتهای این تنگه واقع است.
[ویرایش]
از محل دهتنگه درهی دیگری به سمت شمال شرقی منشعب میشود.
این دره دهتنگه، دره اُسبول (غار کوچک)،سیاه خونیک،سرچمان یا سرچمحان (به معنی سرچمن یا سرچاه)،بخ بند (زیربند)، گاجره، و بندگاجره نامیده میشود.
البته، باید یادآور شد که نامهای گاجره و بندگاجره با گاجرهی معروف در منطقه دیزین متفاوت است.
[ویرایش]
در سمت شرق آهار کوه بلندی به نام کوه آهار وجود دارد.
این کوه دارای مزارع و مراتعی است که مهمترین آنها عبارتاند از: بندسر، پشگلچال، گلتپه، گرچک، دنبالهگرچک، سربیشه، چوندر بالا، چوندر پایین، سرلوسه، تنگه سنا و گلاوهر.
[ویرایش]
مزارع حد فاصل روستای ایگل به آهار در سمت جنوب جادهی گلاوهر، پیکار زمین، مسلن، سربیشه، گرچک پایین، قاسمدره، فرّخ لَوار، سرعلم و سئلان نام دارند.
[ویرایش]
مزارع و مراتع حد فاصل روستای ایگل تا آهار در سمت شمال جاده عبارتاند از: دره گرونا، کوه بلند باروئک، نیسون و گوخسون(محل خواباندن گاو).
[ویرایش]
مزارع و مراتع سمت جنوب رودخانهی شکرآب از شکرآب به آهار عبارتاند از:لودره بالا، لودره پایین، خور دوم کوره، سِمخوردک، کمرلیزک، لونک، اودریون، بندجوئک (بند جوی کوچک])، مهدیچال، رمضانوند، خرسنگ، بازارک، توچال، شِنکاره و پیراز.
[ویرایش]
مزارع و مناطق حد فاصل میان روستای آهار و شکرآب در سمت شمال رودخانهی شکرآب نیز اینها ست: بالاباغ، زیرگچ، تلارنبی (رودخانه نبی)، قاضیکلا و دودره.
در محل دودره، تنگه به دو شاخه تقسیم میشود؛ شاخهی شمالی یا دست راستی به آهار بشم و سپس، به قلعهدختر، و شاخه جنوبی یا دست چپی به شکرآب و از آنجا به قله توچال میرسد.
[ویرایش]
در بافت قدیم روستای آهار در دامنهی یال سمت جنوب شرقی کوهی به نام کوه سربیشه ، یا کوه تاربیشه و به قول برخی از اهالی،کوه لیسک قرار داشت.
این نقطه محل تلاقی رودخانهی پیشکانک که از سمت شمال به جنوب شرقی جریان دارد، با رودخانهای که از سمت غرب و از ناحیهی شکرآب به سوی شرق جریان دارد، بود.
[ویرایش]
در دهههای پس از پیروزی انقلاب اسلامی که جمعیت تهران روزبهروز فزونی یافت، روستاهای مناطق لواسان و رودبار قصران بهعنوان مناطقی خوشآبوهوا مورد توجه ساکنان تهران قرارگرفت و سیل جمعیت به این منطقه سرازیر شد.
بدینترتیب، وسعت و جمعیت روستاهای این مناطق به شدت گسترش، و افزایش یافت.
ازجملهی این روستاها آهار بود که بافت سنتی و تاریخی آن به سرعت تخریب و نوسازی شد.
ابعاد بافت جدید روستا در امتداد درههای سهگانهی شمال (دره و رودخانهی پیشکانک)، غرب (به سمت شکرآب)، و شرق (به سمت روستای ایگل) پیشروی کرد. این پیشروی امروزه، در سمت شکرآب بـه حدود ۱ کمـ ، به سمت ایگل حدود ۲ کمـ و در درهی پیشکانک حدود ۷۰۰ متر، یعنی تا جایی که زمین و مزرعهای وجود داشت، ادامه یافته است.
هرچند هنوز در طول این مسیرها، برخی زمینها و باغها تخریب نشدهاند، اما تقریباً همهی آنها دارای مالک غیربومی است.
[ویرایش]
روستای آهار در سرشماری سال (۱۳۸۵ هـ.ش) ۲۳۲ خانوار و ۷۰۲ تن جمعیت داشته است.
البته شمار جمعیت آن با توجه به شرایط اقلیمی در زمستانها و تابستانها متغیر است، بهگونهای که در زمستانها، شمار خانوارهای ساکن در روستا حدود ۱۰۸ خانوار است، اما در تابستانها به بیش از ۸۰۰ خانوار افزایش مییابد.
این روستا ۶ محله دارد که محله سیّدون (سادات)، بالامحله و محله مونده(میان ده) در سمت شکرآب واقعاند.
جیرمحله (پایینمحله) کنار رودخانه، محله نظران در مرکز ده، و محله سیفان در سمت شمال واقعاند.
[ویرایش]
نام خانوادگی اهالی روستای آهار به ترتیب کثرت جمعیت و بومی بودن عبارتاند از: نظر، نظرآهاری، نورعلی، علی رمضانی، سیفیان، سیفیانپور، عظیمبیک، میر محمدحسینی، رسولی آهاری، نادی، کریمان، حسن آهاری، مسیب آهاری، ناطقیان و شکرآبی.
در میان این نامها، خانوادههای نظرآهاری، سیفیان، کریمان، علی رمضانی و میر محمدحسینی، از سادات، و از بومیهای منطقه و روستای آهارند که شهرت و آوازهی خاصی دارند.
حسین کریمان نویسندهی کتابهای ری باستان و قصران از اهالی این روستا بود.
[ویرایش]
شغل قدیم مردم روستای آهار دامداری و کشاورزی است.
بهخصوص کشت محصولات دیم نظیر نخود، لپه، ماش و عدس بود. وجود مزارع، دیمزارهای وسیع، و فراوانی نعمت آب در این روستا، نیز گستردگی مراتع سرسبز و پرعلف موجب رونق کسبوکار آنان بود.
[ویرایش]
بخشی از مراتع وسیع و چراگاههای این روستا در گذشته به دامداران مناطق دشتنشین مثل ساکنان شهر ری و شهرستان ورامین اجاره داده میشد و یا به قول اهالی، به آنها باج میدادند.
کاربرد واژهی باج معادل اجاره به کار میرفته است، نه رشوه یا خراج.
[ویرایش]
امروزه، بیشتر جوانهای روستای آهار به تهران مهاجرت کردهاند و غالباً شغل سریتراشی یا قطعهتراشی را برگزیده، و در این حرفه صاحب شهرت و آوازهاند.
تعداد اندکی از مردم بومی روستا که همچنان در آنجا زندگی میکنند، به کار باغبانی مشغولاند و مهمترین محصول باغهایشان آلبالو و گیلاس است که به مقدار زیاد به بازار عرضه میشود و کیفیت بسیار خوبی دارد.
وجود زمینهای رسوبی، آب فراوان و بهخصوص هوای خنک مانع از هجوم آفت به باغها میشود.
ازاینرو، باغداران کمتر از سم و کود شیمیایی استفاده میکنند و کیفیت میوههای تولیدی آنها بسیار مطلوب است.
[ویرایش]
آب کشاورزی روستای آهار از رودخانه شکرآب و پیشکانک، و آب آشامیدنی اهالی نیز از ۳ چشمه و به وسیلهی لولهکشی به روستا میرسد.
۲۰٪ آب آشامیدنی از چشمه بندجوئک که در کمرکش شمالی قلهی توچال و در جنوب روستای آهار واقع است، ۴۰٪ آب از چشمه امیر که در مسیر راه شکرآب قرار دارد و ۴۰٪ نیز از چشمه سرپیراز که آن هم در مسیر شکرآب است، تأمین میشود.
[ویرایش]
امروزه در سال (۱۳۹۱ هـ.ش)، روستای آهار مدرسهی ابتدایی و راهنمایی دارد و دانشآموزان به صورت مختلط به مدرسه میروند.
[ویرایش]
مردم روستای آهار مردمی متدین و مذهبیاند و عموماً مناسبتهای اسلامی را با شکوه و توجه خاصی برگزار میکنند.
آنها در طی جنگ هشتسالهی ایران و عراق در سالهای (۱۳۵۹- ۱۳۶۷ هـ.ش) ۹ تن شهید به کشور تقدیم نمودهاند.
در این میان، برخی از بومیهای روستا، به خصوص افراد کهنسال از رشد جمعیت و آمدن افراد غریبه و به قول خودشان، «تهرانیها» به روستایشان ناراحت و گلهمندند.
[ویرایش]
بافت قدیم روستای آهار و بناهای تاریخی ـ فرهنگی آن مانند مسجد، حسینیه، حمام و خانههای تاریخی تخریب، و بهجای آنها، خانههای ییلاقی فراوانی احداث شده است.
[ویرایش]
بعضی از کهنسالان ده بر این باورند که محل قدیم روستای آهار ده تنگه بوده است و دلیل آن را وجود تکهسفالهای یافتشده در آنجا میدانند.
[ویرایش]
به نوشتهی کریمان
نام قدیمی این روستا (اوهر) متشکل از دو واژهی «او» به معنای آب و «هر» به معنای آسیا در گویش مردم آهار است .
که در مجموع، به معنای آبادیای بوده است که آب فراوان برای احداث آسیا دارد.
[ویرایش]
گویش مردم آهار به گویش مازندرانی نزدیک است.
[ویرایش]
[ویرایش]
•
پازوکی طرودی،ناصر،مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه تهران بزرگ،برگرفته از مقاله «آهار» ص۴۶۶.
